II SA/Bd 622/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-11-17
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego, które nie są zanieczyszczone, powinny być traktowane jako ścieki podlegające opłacie stałej za wprowadzanie ścieków do wód, zgodnie z Prawem wodnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie rozważył dostatecznie wnikliwie, czy wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego powinny być traktowane jako ścieki w rozumieniu Prawa wodnego, w szczególności czy są one "niezanieczyszczone". Ponadto, organ nie zbadał, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania zwolnienia z opłat określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, dotyczącego wód zasolonych. W związku z tym zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Spółka A. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która określiła jej opłatę stałą za wprowadzanie wód z odwodnienia odkrywkowego zakładu górniczego do rzeki. Spółka argumentowała, że wody te nie spełniają definicji ścieków zawartej w Prawie wodnym i powinny być zwolnione z opłat. Organ utrzymał w mocy decyzję, opierając się na treści pozwolenia wodnoprawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i zasądzono od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz spółki A. kwotę 1 866 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi spółki A. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [...] na rzecz spółki A. kwotę 1 866 (tysiąc osiemset sześćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W. [...], na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310, z późn. zm., dalej jako: "Prawo wodne") w dniu [...] stycznia 2021 r. ustaliły, w formie informacji rocznej, firmie P. K. W. B. K. Spółka Akcyjna opłatę stałą za usługi wodne za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r. w wysokości: [...] złotych za wprowadzanie ścieków - wód pochodzących z odwodnienia O. T. do rzeki P. .
W treści informacji wskazano, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł na dobę za 1 mł/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi w ilości 1800 mł/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,50 mł/s. Przeliczenia dokonano zgodnie z dodanym do Prawa wodnego artykułem 552a, który obowiązuje od [...] stycznia 2020 r., przy czym wysokość jednostkowej stawki opłaty stałej została określona w § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502 ze zm.).
P. z [...] lutego 2021 r. firma P. K. W. B. K. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. (tj. Skarżąca Spółka) złożyła reklamację dotyczącą naliczonej opłaty za usługi wodne, ponosząc, iż wprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia odkrywkowego zakładu górniczego nie powinno być objęte opłatą za usługi wodne z uwagi na brak regulacji tej kwestii w Prawie wodnym. Skarżąca podniosła, że w powołanym art. 271 ust. 5 Prawa wodnego mowa jest o opłacie za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, a wody pochodzące z odwodnienia odkrywkowego zakładu górniczego nie spełniają znamion ścieków określonych przez ustawodawcę w art. 16 pkt. 61 lit. e.
Dyrektor Zarządu Zlewni w I. Państwowego Gospodarstwa W. W. [...] (zwany dalej "Dyrektorem Zarządu Zlewni") po rozpatrzeniu reklamacji, decyzją z [...] marca 2021 r., znak: [...] określił Skarżącej Spółce, za okres od [...] stycznia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r., opłatę stałą w wysokości [...] złotych za wprowadzanie ścieków - wód pochodzących z odwodnienia O. T. do rzeki P. istniejącym wylotem zlokalizowanym na działce [...], obręb K. , gmina W..
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Skarżąca Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego przez Marszałka Województwa W. decyzją z [...] czerwca 2015 r., znak: [...], na szczególne korzystanie z wód, polegające na wprowadzaniu ścieków - wód z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego - O. T. oraz wód ze zlewni terenowej za pomocą Rowu R9 do rzeki P. w km 13+647. Oznacza to, że zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego, określony podmiot obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne w powyższym zakresie.
Zdaniem Dyrektora Zarządu Zlewni reklamacja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż:
- treść pozwolenia wodnoprawnego i jego zakres wraz z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502, zwanego dalej: "rozporządzeniem"), są jedyną wiążącą i miarodajną podstawą do określenia wysokości opłaty stałej. Opłatę naliczono zgodnie z treścią pozwolenia wodnoprawnego.
- jeżeli zakład uważa, że treść pozwolenia jest niezgodna ze stanem faktycznym opisanym w uzasadnieniu reklamacji i zakład w innym zakresie korzysta z wód, to powinien dokonać zmian pozwolenia wodnoprawnego. Obowiązek ten spoczywa na uprawnionym, a nie na organie.
W skardze do Sądu P. K. W. B. K. Spółka Akcyjna wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni.
Zdaniem Skarżącej Spółki stanowisko organu administracji jest wadliwe, ponieważ wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w art. 16 pkt. 61 lit. e) Prawa wodnego, powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne z dwóch zasadniczych powodów:
- po pierwsze: niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych w świetle art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego nie są ściekami; ich wprowadzanie do środowiska nie może być zatem objęte opłatami za wprowadzanie ścieków,
- po drugie zwolnione z opłat są ścieki o parametrach wskazanych w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, których to parametrów organ nie zbadał.
Odnośnie pierwszego z podnoszonych zarzutów Skarżąca Spółka wskazała, że odprowadzane wody są wodami z odwodnienia zakładu górniczego w związku z czym w sposób bezsporny (organ tego nie kwestionuje) została spełniona jedna przesłanka pozwalająca na uznanie, że odprowadzane wody nie są ściekami. Drugą, która musi być spełniona kumulatywnie do uznania, że konkretne wody nie są ściekami jest to, aby były one wtłaczane do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. W analizowanym przypadku niewątpliwie nie mamy do czynienia z wtłaczaniem wód do górotworu, ale występuje odprowadzanie wód niezanieczyszczonych pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego.
Skarżąca zwróciła uwagę, że z punktu widzenia technologicznego wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego (a za takie również została ustalona opłata) są wodami niezanieczyszczonymi, gdyż jedynym oddziaływaniem na nie jest ich przepompowywanie. W świetle art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego nie mogą być zatem uznane za ścieki. W konsekwencji ich odprowadzanie do środowiska nie powinno być objęte obowiązkiem ponoszenia opłat, gdyż te ponoszone są tylko za odprowadzanie ścieków.
Stanu tego w ocenie Skarżącej nie zmienia podnoszony przez Organ fakt, na którym, że w pozwoleniu wodnoprawnym z 2017 r. wskazano, że upoważnia ono do odprowadzania ścieków. Decyzja ta była bowiem wydana przed wejściem w życie Prawa wodnego z 2017 r., a skoro tak to w procesie interpretacji jego postanowień należy uwzględnić aktualne znaczenie poszczególnych pojęć, w którym się nim posłużono. Mogą one bowiem wpływać na zakres obowiązków spoczywających na podmiotach korzystających ze środowiska.
Skarżąca podniosła, że w przypadku wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, nawet gdyby przyjąć założenie, że w poprzednim stanie prawnym były one ściekami, to nie są już nimi świetle art. 16 pkt 61 lit. e Prawa wodnego, a skoro tak to nie mogą być one kwalifikowane obecnie jako ścieki. Przyjęcie przez organ , że mamy do czynienia ze ściekami (skoro w pozwoleniu wodnoprawnym wskazano, że odprowadzane wody są ściekami) stanowi niedopuszczalne uproszczenie, które pomija zmianę znaczenia pojęć, którymi posługuje się ustawodawca.
Skarżąca Spółka zwróciła uwagę, że w pozwoleniu wodnoprawnym wskazano równocześnie, że są to wody z odwodnienia. Organ wydający pozwolenie traktował zatem ścieki równoważnie z wodami z odwodnienia. Skoro zatem te ostatnie, w aktualnym stanie prawnym nie są już ściekami, to nie mogą być za nie ponoszone opłaty stałe za odprowadzanie ścieków.
Odnośnie drugiego z podnoszonych zarzutów Skarżąca podkreśliła, że art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, stanowi, iż zwolnione z opłat za usługi wodne (bez zróżnicowania ich rodzaju) jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Z przepisu tego nie wynika, czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych. W związku z tym zdaniem Skarżącej należy uznać, że zwolnienie to obejmuje wszystkie rodzaje opłat pod warunkiem, że wprowadzane ścieki spełniają warunki wskazane w tym przepisie. W analizowanym przypadku w odniesieniu do wód innych niż niezanieczyszczone wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego organ w ogóle nie przeprowadzał w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem z wyników prowadzonych badań monitoringowych spełniających wszystkie wymagania formalne, które są przekazywane organom ochrony środowiska wynika, że poziomy te w praktyce nie są przekroczone, a wielkości znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. Skoro zaś w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie wskazano, że zwolnieniem objęte są tylko przypadki, w których już w pozwoleniu przewidziano, że emisja siarczanów i chlorków nie będzie przekraczała tych wielkości, to w ocenie Skarżącej znaczy, że organ powinien badać rzeczywistą emisję. W przeciwnym razie doszłoby do absurdalnych sytuacji, w których ze zwolnienia korzystałyby podmioty przekraczające w praktyce wielkości emisji wynikające z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, tylko dlatego, że miały określone niższe parametry w pozwoleniu.
W ocenie Skarżącej postępowanie organu administracji narusza również obowiązujące standardy prowadzenia postępowania administracyjnego. Mimo, iż sposób ustalania opłat za pobór wód ma obecnie charakter szczególny, to jednak znajdują w nim zastosowanie standardy wynikające z ogólnych reguł przeprowadzenia postępowania zawartych w K.p.a. jak i dziale III Ordynacji podatkowej, do którego wprost odsyła ustawodawca w art. 300 ust. 1 Prawa wodnego.
Ustalając zakres przedmiotowy obowiązku ponoszenia opłat stałych zdaniem Skarżącej należy uwzględnić, że stanowią one element realizacji w praktyce wynikającej z art. 7 ust. 1 Prawa ochrony środowiska zasady "zanieczyszczający płaci", zgodnie z którą każdy korzystający powinien ponosić koszty swojego korzystania ze środowiska lub możliwości korzystania ze środowiska. Jeśli zaś narusza standardy wynikające z prawa lub wydanych decyzji administracyjnych to powinien ponosić opłaty podwyższone lub kary pieniężne (w zależności od sytuacji). Jeśli zatem nie ma negatywnego oddziaływania na środowisko, to automatycznie powinno to być brane pod uwagę, przy ustalaniu czy opłaty powinny być ponoszone.
Mówiąc o opłatach za korzystanie ze środowiska, których rodzajem są opłaty stałe ustalane na podstawie Prawa wodnego zdaniem skarżącej nie można także zapominać, że nie mają one typowego charakteru fiskalnego, ale ich rolą jest stymulowanie określonych zachowań zmierzających do ograniczenia oddziaływania na środowisko. Przyjęcie zaś, że obowiązek poniesienia opłaty występuje wówczas gdy z samego pozwolenia wynika możliwość określonej w nim emisji nie wywoływałoby takiego skutku, a zatem pozostawało w sprzeczności z przywołaną zasadą Prawa ochrony środowiska. Zwłaszcza w sytuacji gdy w art. 279 pkt. 3 Prawa wodnego nie mówi się o potencjalnej wielkości emisji, ale o jej rzeczywistym rozmiarze.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie B. będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 19 lipca 2021 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej powoływana jako "p.p.s.a.", rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona wyłącznie do zbadania legalności, a więc zgodności z prawem wydanego rozstrzygnięcia. Wynika to z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny kontroluje wyłącznie to, czy przy wydaniu decyzji organ nie naruszył przepisów postępowania, czy przepisów prawa materialnego.
Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w powyżej zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.
Wątpliwości, jakie powstały w niniejszej sprawie, dotyczą opłaty stałej za wprowadzanie ścieków - wód pochodzących z odwodnienia O. T. do rzeki P.. Jak wynika z art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego, ustawowe pojęcie "ścieki" obejmuje m.in. wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych.
Zakładem górniczym, w rozumieniu art. 6 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2019 r., poz. 868) jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wykonywania działalności regulowanej ustawą w zakresie wydobywania kopalin ze złóż, a w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny wraz z pozostającym w związku technologicznym z wydobyciem kopaliny przygotowaniem wydobytej kopaliny do sprzedaży, podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji, podziemnego składowania odpadów albo podziemnego składowania dwutlenku węgla, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane, urządzenia oraz instalacje. Przytoczona definicja obejmuje, co było w sprawie bezsporne, swoim zakresem Skarżącą.
Należy zgodzić się ze Skarżącą Spółką, że organ administracji publicznej nie rozważył dostatecznie wnikliwie, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, czy wody pochodzące z odwodnienia (wgłębnego i powierzchniowego) powinny być traktowane jako ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego. Nie poddano w szczególności w ogóle analizie tego, czy, stosownie do treści ww. przepisu, są one "niezanieczyszczone". Okoliczność ta ma decydujące znaczenie w świetle ww. przepisu.
Ocena tego, czy określone wody można uznać za ścieki, wymaga zatem poczynienia odpowiednich ustaleń faktycznych. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że Skarżąca jest zakładem górniczym i że wprowadzanie takich wód, czyli w ocenie organu ścieków, podlega opłacie z uwagi na treść pozwolenie wodnoprawnego. Organ w żaden sposób nie wykazał, że wody w przedmiotowej sprawie mogą zostać uznane za ścieki, stwierdzając, że wystarczające jest w tym zakresie odniesienie się do treści pozwolenia wodnoprawnego. Ustalenia organu, kwestionowane przez Skarżącą, nie mają oparcia w zebranym materiale dowodowym. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, a tym samym stan faktyczny ustalony należy uznać za co najmniej niekompletny.
Ponadto, organ nie rozważył i nie ocenił, czy w niniejszej sprawie możliwe jest zastosowanie zwolnienia określonego w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, według którego, zwolnione z opłat (zarówno stałych jak i zmiennych) za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I. W tym miejscu podkreślenia wymaga to, że ustawodawca nie odniósł się w cyt. przepisie do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (co uczynił w art. 279 pkt 4), dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/I, w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wadliwe natomiast jest opieranie się jedynie na wartościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W. te co prawda w wydanym dla Skarżącej pozwoleniu wodnoprawnym z [...] czerwca 2015 r. przekraczają wartość określoną w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, jednak w pozwoleniu tym wartości te określono jako najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym organ, wydający owo pozwolenie, dopuszczał możliwość występowania niższych wskaźników chlorków i siarczanów.
Wskazać również należy, że z treści art. 279 Prawa wodnego wynika, iż wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjnie zwolnione zostały z opłat, których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 ustawy. Już zatem sama wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne - bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 Prawa wodnego wynika, że opłata stała i opłata zmienna są częściami składowymi opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak jest podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej. Posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne" powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu, jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, a więc opłaty za usługi wodne składające się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 ustawy, w którym to przepisie mowa jest o zwolnieniu z opłaty stałej.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedmiotowe okoliczności, wynikające z treści art. 279 pkt 3 Prawa wodnego pozostały poza rozważaniami organu, który w ogóle nie zbadał, czy, w pierwszej kolejności - miało miejsce odprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi oraz w przypadku odpowiedzi twierdzącej - czy wartość sumy faktycznie wprowadzanych chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/I.
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ administracji publicznej naruszył art. 7 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 187, dalej powoływana jako "kpa"), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadziło z kolei do naruszenia art. 77 § 1 kpa, w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Powyższe wady mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż w ich wyniku nie można z całą stanowczością ustalić okoliczności faktycznych stanowiący podstawę ustalenia wysokości opłaty stałej.
Ponadto wskazać trzeba, że, interpretując przepis art. 279 Prawa wodnego, należy mieć także na uwadze to, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 Prawa wodnego, zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodne zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują W. [...], właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne, jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień).
Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, aby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 kpa). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa.
W procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy, nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.11.2018 r., II SA/Wr 506/18).
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 1 pkt 4 oraz art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, co miało wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ administracji publicznej organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną i rozważania Sądu.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot niezbędnych kosztów postępowania z uwzględnieniem uiszczonego wpisu sądowego, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów wynagrodzenia radcy prawnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło