II SA/Bd 625/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2011r. sprawy ze skargi E.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje adwokatowi J.P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt dwadzieścia pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Starosta T. decyzją z dnia [...] orzekł o cofnięciu E. Z. zam. w C. uprawnienia kategorii A, B, T wydane przez Starostę T. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] do organu wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego T. C. Z. w T. o wszczęcie postępowania w przedmiocie skierowania E. Z. na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Stosownie do art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym kierujący pojazdem jest kierowany decyzją administracyjną na badania lekarskie w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Stosownie do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). Starosta może skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach o stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów (§ 2 ust. 5). Badania są prowadzone przez uprawnionego lekarza w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy. Skarżący został skierowany na badania decyzją z dnia [...]. Ze względu na przebywanie skarżącego w zakładzie karnym niezbędny był nakaz doprowadzenia z Zakładu Karnego Nr [...] w G. Starosta T. nie ma możliwości wydania takiego nakazu. W związku z tym skarżący od dnia [...] nie poddał się temu badaniu. W tej sytuacji organ zobowiązany był do wydania decyzji zgodnie z dyspozycją art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b, w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania E. Z., decyzją z dnia [...] utrzymywało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano na przesłanki wynikające z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazano na fakt niepoddania się badaniom lekarskim, co w konsekwencji spowodowało konieczność cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Należy dodać, iż z akt sprawy wynika, że organ I instancji zwrócił się do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy z zapytaniem, czy takie badanie psychologiczne może być przeprowadzone w zakładzie karnym. W piśmie z dnia [...] poinformowano, że ze względu na specyfikę badań lekarskich dla kierowców, badania te nie mogą być przeprowadzone na terenie Aresztu Śledczego. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik w piśmie procesowym z dnia [...] zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego - art. 122 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1977 r. Prawo o ruchu drogowym (winno być z "1997 r.") w zw. z § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2 z 2004 r., poz. 15) poprzez bezpodstawne i dowolne skierowanie E. Z. na badania lekarskie, art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez uznanie, że E. Z. miał możliwość poddać się wymaganemu badaniu lekarskiemu oraz art. 115 § 5 pkt 3 Kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 1997 r., Nr 90, poz. 90 ze zm.) poprzez uznanie, iż przeprowadzenie badań poza zakładem karnym jest niemożliwe i dla organu administracji niewykonalne, a także naruszenia art. 6 i 80 K.p.a. poprzez dowolne wydanie decyzji o treści nakładającej na obywatela obowiązek zachowania, który jest dla niego niemożliwy do spełnienia, przy jednoczesnym przerzuceniu na obywatela wszelkich negatywnych skutków tej decyzji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Starosty T. Podniesiono, że fakt przebywania E. (mylnie podano T.) Z. w zakładzie karnym do 2015 r. był znany organom, w trakcie wydawania decyzji. Pełnomocnik skarżącego za bezpodstawny uznał wniosek Prokuratora Rejonowego w T. o potrzebie poddania E. Z. badaniom lekarskim ze względu na zaburzenia psychiczne. Powołani biegli orzekli, iż skarżący nie jest chory psychicznie, ani upośledzony umysłowo. Niestawiennictwo na badania wynikło z przyczyn całkowicie od niego niezależnych i w żadnym razie nie powinien on ponosić skutków tego niestawiennictwa. Nadto z treści art. 115 § 5 pkt 3 K.k.w. wynika, że istniała możliwość przeprowadzenia badań skarżącego poza zakładem karnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych przyczyn niż to podaje skarżący i jego pełnomocnik. W związku z zarzutem o bezpodstawnym i dowolnym skierowaniu E. Z. na badania lekarskie należy podnieść, że przedmiotem oceny sądu jest decyzja o cofnięciu skarżącemu uprawnień kategorii A, B, T. Przedmiotem oceny nie jest natomiast decyzja Starosty T. z dnia [...] o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Jest to decyzja ostateczna. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej (art. 110 K.p.a.). Decyzja ta może być uchylona tylko w trybach nadzwyczajnych. Nie można ona być przedmiotem zaskarżenia do Sądu w tej sprawie. Stąd też zarzut naruszenia art. 122 ust. 4 ustawy z 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), nie może być uznany za trafny. Przepis ten nie stanowił podstawy prawnej decyzji, podobnie jak i przepis art. 115 § 5 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). Przepis art. 115 K.k.w. mówi o zapewnieniu skarżącemu bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, leków i artykułów sanitarnych, o przywołany § 5 pkt 3 mówi o współdziałaniu podmiotów leczniczych innych niż podmioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności z tymi podmiotami przez zapewnienie świadczeń zdrowotnych skarżącemu, gdy korzysta z przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego. Zasadniczą sprawą jest kwestia wykonania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w sytuacji, gdy osoba skierowana nie jest w stanie wykonać tego obowiązku ponieważ przebywa w zakładzie karnym. Zachodzi pytanie jakiego rodzaju charakter ma ta przeszkoda. Jest to przeszkoda natury faktycznej, która powoduje faktyczną niemożność wykonania decyzji. Jeżeli istnieje przeszkoda w dalszym prowadzeniu postępowania, to należy rozważyć kwestię zawieszenia postępowania Kodeks postępowania administracyjnego zna obligatoryjne i fakultatywne przyczyny zawieszenia postępowania. Przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania wymienione w przepisie art. 97 § 1 K.p.a. nie występują. Należy zatem rozważyć, czy w sprawie występują przyczyny fakultatywne. Zgodnie z art. 98 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej możne zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Decyzją o pozbawieniu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych została wydana z urzędu. Wydając jednak taką decyzję, organ musi mieć na uwadze zasady ogólne postępowania administracyjnego. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek podejmują, wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zarówno interes społeczny jak i interes skarżącego przemawiają za tym, aby postępowanie w sprawie skierowania skarżącego na badanie lekarskie zawiesić do czasu ustalenia przeszkody albo upływu 3 lat (art. 98 § 3 K.p.a.). Zachodzi bowiem przeszkoda faktyczna w dalszym prowadzeniu postępowania. Jakkolwiek sama decyzja o cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów została wydana z urzędu to jednak jest ona konsekwencją wniosku Prokuratora Rejonowego o skierowaniu na badania lekarskie. W tym sensie postępowanie to zostało wszczęte na wniosek. Wniosek Prokuratora Rejonowego uruchomił postępowanie nie tylko o skierowaniu na badania lekarskie, ale także o cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów. W ocenie Sądu doszło także do naruszenia art. 9 K.p.a. Ze względu na to, że skarżący przebywa w zakładzie karnym należało go poinformować o wszystkich działaniach wiążących się z niekorzystnymi dla niego skutkami prawnymi łącznie z możliwością wystąpienia z wnioskiem zawieszenie postępowania. O możliwości złożenia takiego wniosku należy poinformować go obecnie, a w wypadku jego złożenia rozpatrzyć go na zasadach ogólnych. Obowiązek nałożony na zobowiązanego musi być realny do spełnienia. W warunkach rozpatrywanej sprawy skarżący tego obowiązku nie mógł spełnić. Nie jest wykluczone, że może go spełnić w sytuacji udzielenia mu przepustki. Inicjatywa w tym zakresie należy do skarżącego. Mając także na uwadze, że Sąd jest powołany do ochrony praw jednostki (A. Gomułowicz: Aspekt prawotwórczy sądownictwa administracyjnego, Woltres Kluwer Warszawa 2008 str. 15, 35 i 53) oraz mając na uwadze, że w demokratycznym państwie prawnym stosowanie prawa nie może być pułapką dla obywatela (wyrok NSA z 19 września 2001 r., sygn. I SA/Łd 48/01, OSNA 2002, Nr 4, poz. 157), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr, 1253, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.