II SA/Bd 631/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza M. i Gminy Ł. Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., po rozpatrzeniu wniosku B. K. (zwanej dalej "skarżącą") z dnia [...].01.2018 r., odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem - S. K.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawczyni sprawuje faktyczną opiekę nad mężem, posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...].04.2015 r. i z orzeczenia wynika, że niepełnosprawność datuje się od [...].11.2011 r., tj. od 39 roku życia. Ponadto organ podał, że strona ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z dnia [...] na okres od [...].11.2017 r. do [...].04.2018 r. tj. do ważności orzeczenia męża. Wobec powyższego organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ niepełnosprawność męża powstała w 39 roku życia, skarżąca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz pozostają w związku małżeńskim. Odwołanie od w/w decyzji, wniosła skarżąca powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niekonstytucyjny w części, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Strona również informuje, że w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO podało, że mąż skarżącej orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...].04.2015 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności do [...].04.2018 r. W orzeczeniu tym wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od 39-go roku życia. SKO stwierdziło, że niepełnosprawność nie powstała w wieku określonym w powołanym wyżej przepisie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, co zdaniem organu I instancji wyklucza przyznanie przedmiotowego świadczenia. SKO zwróciło uwagę na wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Orzeczenie to było sygnałem dla ustawodawcy, aby powyższą normę zmodyfikować. Dotychczas jednak ustawodawca w treść art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie interweniował. Spowodowało to rozbieżności w praktyce organów administracji publicznej i judykaturze. Co więcej, poprzez niejednolite orzecznictwo, część podmiotów nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy pozostali - będąc w analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej - bezskutecznie ubiegali się o ustalenie prawa do tego świadczenia. SKO wskazało, że skarżąca uprawniona jest - na mocy decyzji Burmistrza M. i Gminy Ł. z dnia [...].11.2017 r. - do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem, przyznanego na okres od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżąca poinformowała w odwołaniu, że w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, SKO podkreśliło, iż uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego z mocy ustawy wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem SKO strona nie spełnia warunków koniecznych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem, bowiem jest beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego i nie zrezygnowała z niego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. decyzję SKO złożyła skarżąca, która powołała się na fakt, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego został uznany za niekonstytucyjny w części, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Skarżąca podobnie jak w odwołaniu również złożyła deklarację, że w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO z dnia [...] kwietnia 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.). Zgodnie z przepisem, art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organy administracji publicznej bezspornie ustaliły, co nie jest również kwestionowane przez skarżącą, że wnioskodawczyni sprawuje faktyczną opiekę nad mężem, posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...].04.2015 r. i z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność datuje się od [...].11.2011 r., tj. od 39 roku życia. Ponadto organ podał, że strona ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z dnia [...] na okres od [...].11.2017 r. do [...].04.2018 r. tj. do ważności orzeczenia męża. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Wyjaśnić w tym miejscu zatem należy, że w ocenie Sądu, ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych sprowadza się do tego, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń - specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis ten należy, zdaniem Sądu, interpretować w taki sposób, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie i w tym znaczeniu ustalenie prawa do jednego z wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełniania określonych przepisami warunków do ubiegania się o przyznanie innego świadczenia. Warunkiem jednak jego wypłaty winna być rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia w dacie przyznania wnioskowanego świadczenia. Należy zwrócić również uwagę, że skarżąca powoływała się na wyrok z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym Trybunał Konstytucyjny (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że "Art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji". Jednakże należy stwierdzić, że organy nie kwestionowały tego faktu, lecz podstawą ich ustaleń było to, że skarżąca nie spełniła warunków koniecznych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem, ponieważ była beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego i nie zrezygnowała z niego. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm prawa procesowego, organy administracyjne przeprowadziły, bowiem prawidłowo postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa, które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Prawidłowo uzasadniono także podjęte rozstrzygnięcie, nie doszło zatem do naruszenia art. 107 § 3 Kpa. W związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.