II SA/Bd 659/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant: Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za przeprowadzenie kontroli sanitarnej 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat M. K. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) wynagrodzenie wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, w łącznej kwocie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ch., na podstawie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2006 r., nr 171, poz. 1225 ze zm.), § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.U. z 2009 r., Nr 78, poz. 656), ustalił wobec prowadzącego M. S. prowadzącego punkt sprzedaży jaj świeżych na płycie Rynku w Ch. obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości 75,00 zł za przeprowadzenie kontroli sanitarnej (protokół nr [...] r. ). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż w wyniku kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu [...] r. w punkcie sprzedaży jaj świeżych na płycie rynku w Ch., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań higieniczno – zdrowotnych, zawarte w protokole nr [...]r. W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. podniósł, że z uwagi na liczne uchybienia w postępowaniu administracyjnym, wszczętym na podstawie protokołu nr [...] r. zaskarżoną decyzję należy uchylić. Decyzja ta, w jego ocenie, nie zawiera także uzasadnienia faktycznego i prawnego, natomiast w przywołanym materiale dowodowym (protokole) nie wykazano powiązania zawartych treści z wymaganiami określonymi w przepisach prawa, nie zawarto także stwierdzeń dotyczących stanu faktycznego ujętych w protokole. Państwowy [...] Inspektor Sanitarny w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż urzędowa kontrola żywności ruchomego punktu sprzedaży jaj, środka transportu jaj i magazynu jaj świeżych w Ch. przeprowadzona w dniu [...]r. wykazała, że strona prowadzi sprzedaż artykułów spożywczych z samochodu marki[...], urządzając stanowisko handlowe w kabinie ładunkowej pojazdu. Dwukrotnie dokonywano pomiaru temperatury w pomieszczeniu kabiny ładunkowej i wynosiła ona -2°C i -2,5°C (przy drzwiach) oraz +2°C i +4°C (wewnątrz przy kabinie kierowcy). Podniesiono również, że w skrzyni ładunkowej podczas sprzedaży strona używała promiennika gazowego zasilanego z butli gazowej. W ocenie Państwowego [...]Inspektora Sanitarnego w [...] decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]nr [...]r. ustalająca wobec obowiązek M. S. obowiązek uiszczenia opłaty za przeprowadzoną kontrolę w wysokości 75,00zł, została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. Organ wskazał, że stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm.) podmioty działające na rynku spożywczym, podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostały stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego. Państwowy [...] Inspektor Sanitarny uznał ponadto, że protokół kontroli sanitarnej jest dokumentem, w którym dokonuje się opisu stwierdzonego stanu faktycznego, uchybień oraz nieprawidłowości i z zasady nie wykazuje się w nim szczegółowo związku z określonymi przepisami prawnymi. W skardze do sądu M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów art. 107 § 1 i § 3 kpa oraz naruszenie prawa proceduralnego, a mianowicie: art. 6, 7, 8, 9, 11 kpa co do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego. Skarżący podniósł, iż dostatecznie wyjaśnił bezzasadność i niezgodność z prawem działania obu organów w skardze na decyzję nr [...] z dnia [...] r. i z tego też powodu naliczone opłaty stoją w sprzeczności z obowiązującym prawem jak również sprawiedliwością społeczną i praworządnością. Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, decyzja o naliczeniu opłaty za przeprowadzenie kontroli sanitarnej powinna być usunięta z obiegu. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, powołując się na szczegółowe, merytoryczne uzasadnienie swojego stanowiska zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 ze zm.), w myśl którego (w wersji obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji) podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej są obowiązane do pokrywania opłat uwzględniających koszty związane z czynnościami wykonywanymi w ramach urzędowych kontroli żywności, jeżeli w wyniku tych czynności zostaną stwierdzone przez kontrolujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego, a także przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz. U. Nr 78, poz. 656). Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 roku nr 122, poz. 851 z późn. zm., zwana dalej ustawą o Inspekcji Sanitarnej) za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie pobiera się opłat za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Ponadto kwestię sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia Ministra Zdrowia z dnia 8 maja 2009 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności. Należy więc wskazać, na tle przytoczonych wyżej przepisów, iż skarżący jest objęty ich podmiotowym zakresem zastosowania, albowiem należy do kategorii podmiotów określonych jako "podmioty działające na rynku spożywczym podlegające urzędowym kontrolom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej" a także "osoby oraz jednostki organizacyjne obowiązane do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych". Z tego względu objęty jest dyspozycjami obu przepisów i w konsekwencji podlegania bieżącemu i zapobiegawczemu nadzorowi sanitarnemu Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na skutek przeprowadzanych przez Inspekcję kontroli, obciążany jest opłatami za czynności Inspektorów wykonywane w toku nadzoru. W szczególności zaś na skarżącym spoczywa obowiązek pokrycia opłat związanych z przeprowadzeniem czynności kontrolnych celem sprawdzenia, czy stwierdzone wcześniej, a dotyczące skarżącego niezgodności z przepisami prawa żywnościowego zostały usunięte. Wyjątek od powyższej zasady, iż opłaty za czynności kontrolne ponosi jednostka kontrolowana, mógłby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby w wyniku przeprowadzonych badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań. Dokonane ustalenia stanu faktycznego oparte na podstawie wyników kontroli w sposób bezsporny ujawniają uchybienia sanitarne, stanowiące naruszenie postanowień decyzji nr [...] z dnia [...] r. W wyniku przeprowadzonych w dniach [...] r. kontroli sanitarnych stwierdzono, że w punkcie sprzedaży jaj na targowisku w [...] prowadzonym przez M. S. nie jest prowadzony monitoring temperatur przechowywania jaj. Monitoringu temperatur nie prowadzono także w środku transportu, którym przewożone były jaja, brakowało także zapisów dotyczących procesów mycia i dezynfekcji. Dokonano kilkukrotnych pomiarów temperatury w pomieszczeniu kabiny ładunkowej samochodu, z której odbywała się sprzedaż jaj z uwagi na niesprzyjające warunki atmosferyczne. Na podstawie tych pomiarów można było uznać, że warunki sprzedaży jaj były niewłaściwe, ponieważ przechowywanie jaj w temperaturach od 2°C do + 4°C nie jest zgodne z obowiązującymi przepisami (załącznik III, Sekcja X, Rozdział I, pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego oraz rozporządzenie (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj. Prawodawca określił temperaturę składowania jaj spożywczych, stanowiąc, że jaj nie można przechowywać w temperaturze niższej niż + 5°C (kwalifikacja jaj jako chłodzone). Zapisy dotyczące wymagań związanych z przechowywaniem jaj i ich sprzedażą zawarte zostały również w opracowanych przez stronę procedurach opartych na systemie HACCP (system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli), które wskazują jako prawidłowy zakres temperatur przechowywania i sprzedaży jaj od +5°C do +20°C (+3°C) - załącznik: 3/GMP-2, "Instrukcja Robocza: Sprawdzanie temperatury". Opracowany przez M. S. dokument stanowi zbiór zasad, które podmiot wprowadzający do obrotu środki spożywcze zobowiązany jest stosować w celu zapewnienia bezpieczeństwa żywności. Dokument ten jest również istotny ze względu na prowadzone kontrole urzędowe, które sprawdzają prawidłowość stosowania w praktyce tych zasad. Ustalenia przedstawione wyżej były podstawą do wydania decyzji nr [...] r. - zalecenia wskazującego na obowiązek stosowania podczas prowadzonej przez M. S. działalności opracowanych przez siebie procedur opartych na zasadach HACCP. W decyzji tej nakazano również prowadzenie działalności gospodarczej na rynku spożywczym zgodnie z decyzją zatwierdzającą zakład tj. sprzedaż detaliczną jaj z ruchomego punktu sprzedaży składającego się z zamykanych pojemników transportowych, ustawianych na podestach, wyposażonego dodatkowo w stosowny namiot oraz w określonych przez M.S. zakresach temperatur. Stan faktyczny wskazywał natomiast, że strona prowadzi sprzedaż artykułów spożywczych z samochodu marki[...], urządzając stanowisko handlowe w kabinie ładunkowej pojazdu. Sporządzone w trakcie kontroli sanitarnych protokoły zostały przez stronę podpisane, nie zostały zgłoszone zastrzeżenia i nie złożono wniosków dowodowych. W świetle powyższego nie można więc uznać, że działania podejmowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz ich ocena przez Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] nie zostały poparte stosownymi dowodami, a wydane decyzje nie posiadały właściwego uzasadnienia prawnego i faktycznego. Nie można także wskazywać, że organy nie działały na podstawie przepisów prawa, nie podjęły wszelkich kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz nie wypełniły zasady udzielania informacji. Słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, iż zarzucając organowi naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego skarżący nie bierze pod uwagę, że załatwiając sprawę administracyjną organ powinien mieć na względzie także interes społeczny, a w interesie społecznym leży, aby wprowadzanie do obrotu środka spożywczego następowało przy zachowaniu należytych zasad higienicznych i zdrowotnych w celu zagwarantowania skutecznej ochrony zdrowia ludzkiego. Ustawodawca tak skonstruował przepisy prawa, aby przedsiębiorcy, którzy przestrzegają obowiązujących przepisów i spełniają wszystkie warunki higieniczno - sanitarne zapewniające bezpieczeństwo żywności nie ponosili kosztów działań podejmowanych przez organy urzędowej kontroli żywności. Opłatami obciążane są natomiast podmioty, które naruszają wymagania zawarte w przepisach prawnych. Niewątpliwie skarżący prowadząc działalność gospodarczą, polegającą na magazynowaniu i obrocie żywnością jest zobowiązany do spełnienia wymagań w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa żywności i przestrzegania prawa, w przeciwnym razie narażony jest na konsekwencje takiego postępowania. Nie można w tej sytuacji obciążać organu administracji publicznej odpowiedzialnością za prowadzone przez stronę postępowanie i uznawać za niesprawiedliwe społecznie konsekwentne działania kontrolne, mające na celu ochronę zdrowia i życia konsumentów. W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że przeprowadzonemu w niniejszej sprawie postępowaniu nie można zarzucić naruszenia art. 7 Kpa poprzez nie zebranie w sprawie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go. Stan faktyczny sprawy wykazuje się bowiem niskim stopniem złożoności, a stanowiska stron występujących w sprawie są jednoznaczne. Podkreślenia wymaga również brak występowania przesłanek określonych przepisem art. 8 Kpa. Okoliczności sprawy zostały bowiem dokładnie wyjaśnione, a w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na motywy wydanego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.