II SA/Bd 667/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak ( spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2008r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od [...] stycznia 2007r. do [...] stycznia 2008r. oddala skargę. II SA/Bd 667/08 Uzasadnienie Decyzją Wojewody [...] z [...] r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] r. nr [...] o obowiązku zwrotu, jako świadczenia nienależnego, kwoty 6.423,20 zł pobranej przez A. Z., będącej świadczeniem finansowanym z Funduszu Pracy za okres od 16 stycznia 2007 r. do 15 stycznia 2008 r. Organy ustaliły, że zobowiązany zarejestrował się 8 stycznia 2007 r. w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, który wypłacono do 15 stycznia 2008 r. W dniu 19 marca 2008 r. organ powziął wiadomość, że zobowiązany od 1 lutego 1991 r. do 27 lutego 2008 r. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej. W tych okolicznościach wadliwie nadano zobowiązanemu status osoby bezrobotnej, gdyż w dniu rejestracji był on wpisany do ewidencji działalności gospodarczej. W konsekwencji orzeczono o odmowie uznania za bezrobotnego z dniem 8 stycznia 2007 r. i odmówiono przyznania prawa do zasiłku od dnia 16 stycznia 2007 r. (decyzja z dnia [...] r., wydana w wyniku wznowienia postępowania, którą Prezydent [...] uchylił wcześniejsze decyzje, tj. - z dnia [...] r. o uznaniu strony z dniem [...] r. za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 16 stycznia 2007 r. - z dnia [...] r. o utracie prawa do zasiłku od dnia 16 stycznia 2008 r. i jednocześnie orzekł o odmowie uznania A. Z. z dniem 8 stycznia 2007 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 16 stycznia 2007 r.). Od wskazanej decyzji zainteresowany nie wniósł odwołania. Konsekwencją ostatecznej decyzji w tym przedmiocie było wydanie decyzji o obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia jako świadczenia nienależnego, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołał się na przepis art. 2 ust.1 pkt 2 oraz art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu rejestracji tj. 8 stycznia 2007 r. Stosownie do powołanych przepisów osobą bezrobotną mogła być osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej skutkowało brakiem możliwości nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, chyba, że osoba wykazałaby, iż pomimo dokonanego zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej w ogóle działalności tej nie podjęła. Organ stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zobowiązany w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej jako moment rozpoczęcia prowadzenia przez siebie działalności wskazał dzień 1 lutego 1991 r. i działalność tę faktycznie podjął i prowadził do dnia 30 marca 1991 r., tą okoliczność potwierdził sam zainteresowany w zawiadomieniu złożonym w dniu 12 marca 2008 r. o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jak również wynika to z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 maja 2001 r. Na tej podstawie można było stwierdzić, że przez okres dwóch miesięcy działalność gospodarcza była przez stronę prowadzona, a jednocześnie w okresie późniejszym, tj. po 30 marca 1991 r., a przed dniem rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy zainteresowany nie dokonał wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, składając stosowny wniosek dopiero 12 marca 2008 r., co skutkowało wydaniem przez Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 27 lutego 2008 r. Organ zacytował przy tym orzeczenie WSA w Warszawie sygn. II SA/Wa 1973/05, że nawet zawieszenie działalności gospodarczej jest niewystarczające do uzyskania statusu bezrobotnego. W tych okolicznościach, wypłacane w okresie od 16 listopada 2007 r. do 15 stycznia 2008 r. świadczenia finansowe z Funduszu Pracy miały charakter nienależny. W świetle art. 76 ust. 2 powołanej ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Z dokumentacji zebranej w sprawie wynikało, że zainteresowany w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, tj. w dniu 8 stycznia 2007 r. został prawidłowo poinformowany o ustawowych warunkach nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Potwierdzeniem tego faktu było złożenie przez stronę własnoręcznego podpisu na karcie rejestracyjnej zawierającej oświadczenie bezrobotnego, gdzie w pkt 7 znajduje się zapis "nie prowadzę działalności gospodarczej i jej nie zawiesiłem". Ponadto strona w dniu 8 stycznia 2007 r. złożyła na dodatkowym druku oświadczenie, iż nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności oraz, że nie prowadzi i nie ma zawieszonej pozarolniczej działalności. Na tej podstawie zdaniem organu uznać należało, że zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia 16 stycznia 2007 r. do dnia 15 stycznia 2008 r. w kwocie 6.453,20 zł brutto jest w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się zobowiązany i wniósł skargę. Skarżący przyznał, że prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 lutego 1999 r. do 30 marca 1991 r. ale błędne jest twierdzenie organu, że zawiesił on działalność gospodarczą. Według skarżącego dokonał on w ustawowym terminie zgłoszenia o zakończeniu działalności, o czym powiadomił Urząd Skarbowy w [...] oraz ZUS/O w [...]. Skarżący z uwagi na duży upływ czasu-ponad 17 lat, na powyższą okoliczność nie posiada jednak żadnego dowodu. Jedynym pośrednim dowodem w sprawie jest decyzja ZUS o/[...] z dnia 6 maja 1991 r. ustalająca stan zadłużenia skarżącego z uwagi na zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej z dnia 30 marca 1991 r. Ponadto od dnia 30 marca 1991 r. nie figuruje on w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą. Niezależnie od tego zdaniem skarżącego organ winien z urzędu dokonać wykreślenia z ewidencji przedsiębiorców, gdy nie składają oni aktualnych danych do ewidencji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze dotyczących daty z jaką nastąpiło czy powinno nastąpić wykreślenie wpisu z ewidencji działalności gospodarczej oraz trybu postępowania w tych sprawach organ wskazał, że jeśli skarżący nie zgadzał się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] r. w zakresie daty z jaką nastąpiło wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej, mógł odwołać się od tej decyzji. Przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy były jednoznaczne i mówiły o dniu wyrejestrowania działalności, a tą jest 27 lutego 2008 r. Organ zatrudnienia nie jest uprawniony do tego, aby we własnym zakresie ustalić inną datę wyrejestrowania działalności z ewidencji działalności gospodarczej niż określona w stosownej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem sprawy jest decyzja nakładająca obowiązek zwrotu wypłaconego świadczenia jako świadczenia nienależnego. Jest ona następstwem uprzednio wydanej decyzji ostatecznej, uchylającej decyzje: o przyznaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, utracie prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania i odmowie uznania skarżącego z dniem 8 stycznia 2007 r. za osobę bezrobotną oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku. Rozważania zatem na temat prawidłowości pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej mają charter wtórny i nie dotyczą bezpośrednio decyzji będącej przedmiotem skargi. Oceniając prawidłowości zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 76 ust. 1 i 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne zobowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu przepisów ustawy uważa się m.in.: I. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, 2. świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. 3. zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia. W rozpatrywanej sprawie podstawą uznania, że pobrane świadczenie miało charakter nienależny, było ustalenie, że świadczenie wpłacono na podstawie nieprawdziwych oświadczeń albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. W dniu 8 stycznia 2007 r. na karcie rejestracyjnej bezrobotnego skarżący poświadczył własnoręcznym podpisem, że nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej i jej nie zawiesił. Podobnie, w załączniku do oświadczenia skarżący poświadczył, że nie posiada wpisu do rejestru pozarolniczej działalności ani nie jest ona zawieszona. Skarżący podpisał też druk informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy o obowiązkach i uprawnieniach osoby zarejestrowanej, które określają kto uzyskuje status bezrobotnego, w punkcie 10 wymieniając, że osobą taką jest osoba, która nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności oraz, nie prowadzi pozarolniczej działalności i nie ma jej zawieszonej. Organ natomiast ustalił na podstawie otrzymanej decyzji Prezydenta [...] z [...] r., o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, że skarżący 1 lutego 1991 r. rozpoczął działalność gospodarczą, którą wyrejestrowano z dniem 27 lutego 2008 r. na podstawie zaświadczenia przedsiębiorcy z 12 marca 2008 r. o zaprzestaniu z dniem 30 marca 1991 r. wykonywania działalności gospodarczej. Decyzja ta zyskała walor decyzji ostatecznej. Zestawienie powyższych danych nie daje podstawy do formułowania zarzutu wadliwego ustalenia przez organ, że uzyskanie statusu osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku zostało przyznane i wpłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń skarżącego. W konsekwencji zasadnie uznał, że zaistniały podstawy do zakwalifikowania wypłaconego świadczenia jako świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 76 ustawy. Skarżący prezentował pogląd, że choć prowadził działalność w okresie od 1 lutego 1991 r. do 30 marca 1991 r. i był zarejestrowany do 27 lutego 2008 r. to w dniu rejestracji w urzędzie pracy działalności takiej nie prowadził. W tych okolicznościach należy ocenić czy świetle złożonych oświadczeń i deklaracji ma znaczenie dla oceny przesłanek uznania świadczenia za nienależne ewentualne faktyczne zaprzestanie działalności pomimo istniejącego wpisu do ewidencji. Przejęte przez organ stanowisko, że nie ma znaczenia, zdaniem Sądu jest prawidłowe. Skarżący był pytany nie tylko o to czy prowadzi działalność gospodarczą ale również, czy jest wpisany do ewidencji działalności gospodarczej. Odpowiedź negatywna była sprzeczna z rzeczywistym stanem rzeczy, zatem złożone oświadczenia były nieprawdziwe. Należy też mieć na uwadze, że skarżący jako podmiot działający w określonych realiach prawnych miał świadomość, że warunkiem zgodnej z prawem aktywności gospodarczej było wpisanie działalności do ewidencji zatem ewentualne czasowe zaprzestanie jej wykonywania odbywać się powinno przez zgłoszenie zawieszenia działalności, a chęć definitywnego zakończenia działalności wymagała wykreślenia z ewidencji. Skarżący takich czynności nie podjął zatem z formalnoprawnego punktu widzenia był podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ i skarżący analizowali pojęcie osoby bezrobotnej. Ta okoliczność miała jednak istotne znaczenie dla wcześniej wydanej decyzji o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz odmowie przyznania świadczenia. Decyzje w tym przedmiocie wymagały odwołania się do definicji osoby bezrobotnej, lecz nie miała ona przesądzającego znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Na marginesie jednak można odnieść się do tej kwestii, gdyż mieści się ona w ogólnym pojęciu zakresu sprawy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy osobą bezrobotną jest : osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Organ stwierdził, iż samo posiadanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej skutkuje brakiem możliwości nabycia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku bezrobotnych, chyba, że osoba wykaże, iż w ogóle działalności nie podjęła. Skarżący w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej jako dzień rozpoczęcia prowadzonej przez siebie działalności wskazał dzień 1 lutego 1991 r., natomiast jako dzień zaprzestania prowadzenia działalności podano - zarówno w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 maja 2001 r., jak i w zawiadomieniu złożonym przez stronę w dniu 12 marca 2008 r. o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej - datą 30 marca 1991 r. Przez okres zatem dwóch miesięcy bezspornie działalność gospodarcza była przez stronę prowadzona. Organ dodał, że nawet zawieszenie działalności gospodarczej jest niewystarczające do uzyskania statusu osoby bezrobotnej - przywołując treść wyroku z dnia 16 grudnia 2005 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. II SA/Wa 1973/05. Niesłuszny jest więc zarzut skarżącej, że organ ustalił, że skarżący zawiesił działalność. Organ przytoczył tylko tezę cytowanego wyroku wyrażającego pogląd, że co do zasady nawet zawieszenie działalności gospodarczej nie pozwala na uzyskanie statusu osoby bezrobotnej. Wpis do ewidencji stwarza faktyczną możliwość legalnego prowadzenia działalności, zatem zdaniem Sądu słuszne jest stanowisko organu, że skoro skarżący podjął działalność to nie może w świetle literalnego brzmienia cytowanej definicji nabyć statusu osoby bezrobotnej. W tych okolicznościach faktyczne zaprzestanie wykonywania działalności jest obojętne z punktu widzenia przesłanek przyznania danemu podmiotowi statusu osoby bezrobotnej chyba, że nie podjęto w ogóle działalności od dnia rejestracji do dnia jej wykreślenia. Dla wyniku rozpoznawanej sprawy bez znaczenia są uwagi skarżącego, że organ ewidencyjny powinien z urzędu podjąć czynności zmierzające do wykreślenia oraz, że jakieś podmioty wiedziały, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności, skoro nie znalazło to odzwierciedlenia w stosownej decyzji o wykreśleniu działalności gospodarczej wydanej przez kompetentny organ. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.