II SA/Bd 675/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-02-27
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Elżbieta Piechowiak, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wytoczenie przez osobę powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania po wydaniu decyzji o wymeldowaniu przez organ pierwszej instancji, a po upływie kilku miesięcy od opuszczenia miejsca pobytu stałego, może stanowić podstawę do odmowy wymeldowania?Ratio decidendi
Wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania po upływie znacznego okresu od opuszczenia miejsca pobytu stałego i po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, nie może stanowić jedynej i decydującej podstawy do odmowy wymeldowania. Organ odwoławczy powinien zbadać cały okres od opuszczenia lokalu do momentu wytoczenia powództwa, oceniając wolę trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego w kontekście całokształtu materiału dowodowego, a nie traktować tego jako automatyczną przesłankę do utrzymania fikcji meldunkowej.Stan faktyczny
Wniosek o wymeldowanie Z. D. R. i A. R. z miejsca pobytu stałego złożono z uwagi na dobrowolne opuszczenie nieruchomości przez te osoby. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu. Wojewoda, rozpatrując odwołanie Z. D. R., uchylił decyzję w części dotyczącej jej wymeldowania i orzekł o odmowie wymeldowania, uznając, że wytoczenie przez nią powództwa o przywrócenie posiadania świadczy o zamiarze powrotu. A. D. zaskarżyła decyzję Wojewody do WSA, zarzucając błędną interpretację stanu faktycznego i prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody K. i stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Wojewody K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokat M. L. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wnioskiem z dnia [...] A. D. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy S. o wymeldowanie Z. D. R. oraz A. R. z miejsca pobytu stałego w S. przy ul. [...] wskazując, że jest właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...]. W dniu [...] Z. D. R. i A. R. dobrowolnie opuścili miejsce zamieszkania znajdujące się tej nieruchomość, prawdopodobnie wyprowadzając się pod adres ul. [...] i od dnia [...], kiedy to zabrali po raz ostatni z miejsca dotychczasowego zamieszkania swoje rzeczy osobiste, nie pokazywali się już pod tym adresem.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu Z. D. R. i A. R. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w S. przy ul. [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że materiał dowodowy sprawy potwierdził, że ww. osoby opuściły miejsce pobytu stałego w dniu [...] i zamieszkały pod adresem S. ul. [...] na skutek konfliktów rodzinnych (w tym powstałych na tle należności i opłat za media), nieprzychylnego do nich stosunku pozostałych domowników oraz trudnych warunków mieszkaniowych wynikłych z awarii kotła gazowego i demontażu licznika prądu. Opuszczenie to, jako następstwo ww. okoliczności, miało zdaniem organu charakter dobrowolny i nie stanowiło efektu zastosowania środków przymusu. Organ podkreślił, że o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu miejsca pobytu stałego świadczy okoliczność, że Z. D. R. i A. R. nie są w stanie określić, kiedy i czy w ogóle powrócą do spornej nieruchomości oraz fakt, iż nie ma w aktach sprawy dowodów na to, żeby czynili oni starania, by ponownie zamieszkać w miejscu pobytu stałego, a także okoliczność, że od dnia [...] zdążyli zabrać ze spornej nieruchomości większość swoich rzeczy osobistych, zaś ich wizyty na terenie posesji są sporadyczne i wyłącznie w celu odebrania reszty pozostawionych tam rzeczy. Organ powołał się także na okoliczność nie podjęcia przez ww. działań mających stworzyć im warunki fizyczne do dalszego zamieszkiwanie w spornym lokalu, w postaci próby naprawy pieca gazowego czy zapobiegnięcia zdjęciu licznika prądu lub też ponownego jego założenia, a ponadto na fakt, iż po opuszczeniu spornego lokalu Z. D. R. rozwiązała z dniem [...] umowę o zaopatrzenie w wodę i o odprowadzenia ścieków oraz o wywóz nieczystości. Powyższe zdaniem organu wskazuje, że strony, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, w dniu [...] opuściły w sposób dobrowolny i trwały dotychczasowe miejsce zamieszkania, co w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obligowało organ do wymeldowania ww. z miejsca pobytu stałego w S. przy ul. [...].
Od ww. decyzji Burmistrz Miasta i Gminy S. Z. D. R. wniosła odwołanie, w którym wskazując na bezpodstawność wymeldowania zarówno jej jak i jej syna, wskazała na okoliczności mające w jej ocenie świadczyć o braku dobrowolności opuszczenie miejsca pobytu stałego i wymuszenie tego stanu rzeczy przez jej męża oraz pasierbicę A. D., tj. na utrudnienie i uniemożliwianie im wstępu do spornego lokalu, doprowadzenie do wyłączenia mediów, wymianę kluczy oraz złe ich traktowanie przez męża i pasierbicę. Odwołująca podkreśliła, że o wszystkich tych okolicznościach informowała odpowiednie organy państwowe oraz, że wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie utraconego stanu posiadania.
Po rozpatrzeniu odwołania Z. D.-R., Wojewoda K. decyzją z dnia [....] nr [...], na postawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa) oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wymeldowania Z. D. R. i w tym zakresie orzekł o odmowie wymeldowania jej z miejsca pobytu stałego w S. przy ul. [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że choć w dacie orzekania przez organ I instancji odwołująca nie przedłożyła dokumentu, który dawałby podstawę do uznania, iż podjęła ona miarodajne kroki prawne umożliwiające jej powrót do przedmiotowego lokalu, gdyż powództwo posesoryjne z art. 344 Kodeksu cywilnego zostało złożone przez nią dopiero w dniu [....], a więc już po wydaniu przez organ I instancji decyzji w sprawie, to jednak organ odwoławczy jako organ o charakterze reformacyjnym zobowiązany był uwzględnić tę okoliczności i rozstrzygnąć sprawę w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, a zatem również i tych, które zaistniały po wydania decyzji przez organ I instancji. Wyjaśnił, że z akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że pomiędzy J. D. i jego córką A. D., a Z. D.-R. i jej synem A. R. ma miejsce konflikt rodzinny, wywołany prawdopodobnie wszczęciem postępowania rozwodowego pomiędzy małżonkami i przekazaniem przez J. D. przedmiotowej nieruchomości jako darowizny córce A. D., który to konflikt potęgowany jest wzajemnym utrudnianiem sobie korzystania z przedmiotowej nieruchomości, chociażby przez zdemontowanie licznika prądu. Zaznaczył przy tym, iż organy meldunkowe abstrahują od motywacji działań stron postępowania, kładąc nacisk na trwałość podjętego postanowienia o opuszczeniu lokalu i dobrowolność jego opuszczenia. W kontekście powyższego stwierdził, że wprawdzie Z. D.-R. w dniu [...] opuściła sporną nieruchomość dobrowolnie, czyli bez fizycznego przymusu ze strony jej męża, czy też pasierbicy, to jednak uwzględniając zaistniałe w sprawie okoliczności nie można uznać owego opuszczenia za dobrowolność trwałą. Konflikty rodzinne i brak mediów doprowadziły bowiem odwołującą do czasowego opuszczenia miejsca pobytu stałego, a wymiana zamków spowodowała utrudnienie w dostępie do domu i udaremnienie ponownego w nim zamieszkania, natomiast wytoczenie powództwa posesoryjnego, jako najistotniejsze w sprawie, świadczy o podjęciu właściwych działań prawnych zmierzających w kierunku zniesienia przeszkód w swobodnym dostępie i korzystaniu ze spornej nieruchomości oraz o zamiarze powrotu do niej przez odwołującą, co tym samym przeczy ustaleniu, iż opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego miało charakter trwały i dobrowolny. Organ wyjaśnił także, że odwołująca w dniu [...] dokonała we właściwym organie zgłoszenia zameldowania pod adresem S. ul. [...] na pobyt czasowy tj. do dnia [...], co wskazuje że, choć nie od razu, to jednak dokonała ona w organie meldunkowym rejestracji pobytu, z zapisu którego wynika, iż ma on charakter wyłącznie czasowy. W świetle okoliczności sprawy przedwczesnym byłoby jednak, jak zaznaczył organ, uznanie pobytu odwołującej w miejscu zgłoszonego pobytu czasowego jako pobytu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazując, że przesłanka wymeldowania w postaci dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie oznacza jedynie dobrowolności momentu opuszczenia, czyli wybycia, wyjścia z lokalu, lecz również oznacza godzenie się osoby wymeldowanej na niezamieszkiwanie w nim, organ odwoławczy w ramach podsumowania stwierdził, że odwołująca nie godząc się na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego wykazała się dostatecznym działaniem prawnym zmierzającym do odzyskania prawa do zamieszkiwania w miejscu zgłoszonego pobytu stałego, jak również dokonała obowiązku meldunkowego w zakresie zgłoszenia pobytu czasowego w miejscu faktycznego pobytu. Tym samym, jak podkreślił, w dacie orzekania nie miał on podstaw do uznania, iż po stronie odwołującej wystąpiły łącznie wszystkie przesłanki warunkujące wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej tj. trwale, dobrowolne i wynikające z własnej woli opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w sprawie należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji wyłącznie w części dotyczącej Z. D.-R., gdyż tyko ona wniosła odwołanie od rozstrzygnięcia organu I instancji.
Na powyższą decyzję A. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której zarzucając organowi odwoławczemu zinterpretowanie stanu sprawy na korzyść odwołującej i tym samym naruszenie i sfałszowanie stanu faktycznego i prawnego sprawy w zakresie meldunku, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podniosła, że celem Z. D.-R. nie jest faktyczny zamiar dalszego zamieszkiwania w spornej nieruchomości, lecz chęć utrudniania życia jej i pozostałym członkom rodziny. Zdaniem skarżącej, opuszczenie przez Z. D.-R. miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i nie było w żaden sposób wymuszone. Zabrała ona bowiem z przedmiotowego mieszkania wszystkie rzeczy osobiste, nie zrobiła nic, aby w celu doprowadzenia tego mieszkania do użyteczności, rozwiązała umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, a także zameldowała się na pobyt czasowy tj. do dnia [...] w mieszkaniu przy ul. [...] w S., które aktualnie remontuje. Podkreśliła, że wniesienie przez Z. D.-R. pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania nie jest tożsame z jego wszczęciem, wobec czego organ odwoławczy nie powinien tej okoliczności uwzględniać podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Według skarżącej organ odwoławczy dokonał nadinterpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uznając, iż przepis ten wymaga spełnienia warunku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie także art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazując, że z przepisu tego wynika, iż w sytuacji, gdy zawarte w zgłoszeniu o wymeldowanie dane budzą wątpliwości, to o wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Zatem, jak wskazała, organ II instancji właściwy był jedynie do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpoznania. W konsekwencji więc podjęcie przez niego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa i orzeczenie o odmowie wymeldowania Z. D.-R. stanowi w jej ocenie naruszenie przepisów proceduralnych i skutkować powinno uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 i 2 kpa. Skarżąca podniosła także, że organ odwoławczy załamał zasadę czynnego udziału strony w sprawie, albowiem nie przeprowadzając ponownie postępowania wyjaśniającego, nie wezwał jej do zapoznania się ze stanem sprawy ustalonym w trybie odwoławczym, celem umożliwienia jej wypowiedzenia się co materiału dowodowego sprawy. Także więc i z tego powodu wniosła o uznanie zaskarżonej decyzji za obarczoną kwalifikowaną wadliwością.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, organ podkreślił okoliczność wytoczenia przez Z. D.-R. przed sądem powszechnym powództwa posesoryjnego, co w ocenie organu świadczyć ma o jej woli powrotu do spornego lokalu. Zdaniem organu, wymeldowanie Z. D.-R. w aktualnym stanie sprawy, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem powództwa cywilnego wniesionego w sprawie przywrócenia naruszonego stanu posiadania, byłoby przedwczesne. Wskazując, że sądy administracyjne prezentują stanowisko, iż nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej podkreślił, że w niniejszej sprawie Z. D.-R. podjęła przewidziane prawem kroki, a ponadto zgłosiła zameldowanie na pobyt czasowy pod adresem aktualnego pobytu, co w dacie orzekania przez organ stanowiło podstawę do odmowy jej wymeldowania. Poza tym organ podkreślił, odnosząc się do zarzutu skargi o braku uprawnienia organu odwoławczego do uchylenia decyzji organu I instancji w części i orzeczenia w tym zakresie o odmowie wymeldowania, iż uprawnienie organu odwoławczego do podjęcia takiego rozstrzygnięcia wynika z treści art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako ppsa).
W ramach tak zakreślonej kognicji sądu administracyjnego, Sąd orzekający stwierdza, że objęte kontrolą sądową decyzja organu odwoławczego nie odpowiadają prawu, z przyczyn, które Sąd dostrzegł z urzędu, i jako taka podlega uchyleniu.
Podstawę materialnoprawną rozpoznania wniosku skarżącej o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego Z. D. R. stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przytoczony przepis obliguje organ do decyzyjnego rozstrzygania w sytuacji stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego, który w takim wypadku polega na obowiązku wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia (art. 4 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 2 w/w ustawy). Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych omawianym przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 w/w ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe osoby. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę opuszczenie miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 15 ust. 2 w/w ustawy wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nie przebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego tez przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są zatem ocenić, czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, jako będące wynikiem woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały. Należy podkreślić, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się, w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania, czy o eksmisję, bądź też zawiadomienia właściwych organów (np. Policji) o okoliczności umożliwiania jej dostępu czy powrotu do lokalu, a których to podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu czy osób trzecich za bezprawne. Nawet bowiem, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostałaby z lokalu usunięta wbrew jej woli, bądź niezgodnie z jej wolą nie miałaby ona do niego dostępu, ale nie podjęłaby ona żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu i faktycznie mieszkałaby i koncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu, to odmowa wymeldowania takiej osoby potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności (np. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; wyrok WSA w Opolu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 31/08, LEX nr 481441).
W świetle powyższego wymaga wskazania, że poczynione przez organy ustalenia, istotne z punktu widzenia przywołanych przepisów prawnych oraz wskazanych powyżej kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania, powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu orzeczenia podjętego w przedmiocie wymeldowana, które to uzasadnienie powinno być sporządzone zgodnie wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa, odpowiadać wyrażonej art. 11 kpa zasadnie przekonywania, zaś wnioski w nim zawarte powinny być logiczne, konsekwentne i nie budzące wątpliwości zarówno co do podstaw faktycznych jak i prawnych orzeczenia o wymeldowaniu.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekł decyzją z dnia [...] o wymeldowaniu Z. D.-R. i A. R. z miejsca pobytu stałego w S. przy ul. [...], stwierdzając w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, że ww. w związku z konfliktem rodzinnym i trudnymi warunkami mieszkaniowymi opuścili w dniu [...] sporną nieruchomość i że opuszczenie to jako wynik wskazanych okoliczności miało charakter dobrowolny i trwały. Organ odwoławczy natomiast, na skutek odwołania wniesionego wyłącznie przez Z. D.-R. uchylił powyższą decyzję organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o wymeldowania odwołującej i w tym zakresie rozstrzygnął o odmowie jej wymeldowania. Uzasadniając zaś podjętą w sprawie decyzję merytoryczno-reformacyjną powołał się przede wszystkim na fakt wytoczenie przez Z. D.-R. , w toku postępowania międzyinstancyjnego, tj. w dniu [...] powództwa o przywrócenie utraconego stanu posiadania przed sądem powszechnym. Organ odwoławczy wskazał, że choć Z. D.-R. w dniu [...] opuściła sporną nieruchomość dobrowolnie, to jednak z uwagi na wytoczenie przez nią powództwa posesoryjnego nie można uznać owego opuszczenia za dobrowolność trwałą, gdyż właśnie to podjęte przez nią działanie prawne zmierzające w kierunku zniesienia przeszkód w swobodnym dostępie do spornego mieszkania świadczy, zdaniem organu, o jej woli powrotu do niego, czego wcześniej nie mogła uczynić na skutek konfliktów rodzinnych i trudnych warunków mieszkaniowych. W ocenie Sądu taka argumentacja organu odwoławczego nie uzasadniała, w okolicznościach sprawy, podjęcia przez Wojewodę K. zaskarżonego orzeczenia reformacyjnego, którego istotą było rozstrzygnięcie w związku z częściowym uchyleniem decyzji organu I instancji, o odmowie wymeldowania Z. D.-R. z miejsca pobytu stałego. Wskazać bowiem należy, że Z. D.-R. wytoczyła przedmiotowe powództwo o przywrócenie utraconego posiadania w dniu [...], a więc posłużyła się tym instrumentem prawnym dopiero prawie po 4 miesiącach od momentu złożenia wniosku o wymeldowanie i to po wyraźnym wskazaniu organu I instancji w tym zakresie oraz wydaniu przez niego rozstrzygnięcia w sprawie. Pomiędzy zaś dobrowolnym, jak to wskazał organ odwoławczy, opuszczeniem przez ww. miejsca pobytu stałego ([...]), a wytoczeniem powództwa posesoryjnego minął okres prawie 5 miesięcy. Wobec takich okoliczność fakt ten, wbrew stanowisku organu odwoławczego, nie może mieć przesądzającego znaczenia dla stwierdzania braku trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego. Tak bowiem długi okres od opuszczenia spornego mieszkania do momentu skorzystania przez zainteresowaną z tego powództwa, co miało miejsce w dodatku po wydaniu przez organ I instancji rozstrzygnięcia w sprawie, nasuwa uzasadnione wątpliwości czy rzeczywiście ww. posłużyła się tym instrumentem prawnym na skutek przymusowego doprowadzenia do opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego, czy też działanie to jest wyrazem określonej taktyki procesowej. W ocenie Sądu przyjęcie sposobu wnioskowania organu odwoławczego i rozumienia przez niego przesłanki trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której każda osoba zainteresowana korzystałaby z tego instrumentu prawego po złożeniu wniosku o wymeldowanie, a nawet po wydaniu decyzji przez organ I instancji, celem ostatecznego udaremnienie wymeldowania, a organy administracyjne zobowiązane byłyby uwzględnić ten stan rzeczy, niezależnie od okoliczności i terminu wytoczenia powództwa posesoryjnego. Taka interpretacja przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest nieracjonalna i narusza zasady logicznego rozumowania. Zdaniem Sądu, w sytuacji fizycznego nie przebywania osoby zainteresowanej pod określonym adresem i poczynienia przez organ jednoczesnego ustalenia o dobrowolności opuszczenia danego lokalu (dobrowolności w chwili opuszczania), nie ma podstaw do stwierdzenia, na gruncie treści wskazanego przepisu, woli zamieszkiwania osoby zainteresowanej pod określonym adresem w oparciu o fakt wytoczenia przez nią powództwa posesoryjnego po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu. Rację ma organ odwoławczy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, iż nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Nie oznacza to jednak, że nie należy orzec o wymeldowaniu danej osoby z miejsca pobytu stałego i utrzymywać fikcję meldunkową w każdej sytuacji, gdy tylko dana osoba skorzysta z instrumentu prawnego w postaci powództwa posesoryjnego, niezależnie od okoliczności danej sprawy. Zdaniem Sądu, uzasadnienie decyzji organu odwoławczego znamionuje również niekonsekwencja, z jednej bowiem strony organ wskazuje, że Z. D.-R. w dniu [...] opuściła dobrowolnie miejsce pobytu stałego na skutek konfliktu rodzinnego i trudnych warunków mieszkaniowych, z drugiej natomiast wskazuje, jako na najistotniejszą okoliczność w sprawie, fakt wytoczenie powództwa posesoryjnego, które to roszczenie ze swej istoty związane jest z naruszeniem wbrew woli stanu posiadania. Uwzględniając poczynione powyższej uwagi stwierdzić należy, że organ odwoławczy w okolicznościach sprawy nieprawidłowo uznał za główną podstawę orzeczenia o odmowie wymeldowania Z. D.-R. z miejsca pobytu stałego fakt wytoczenia przez nią powództw posesoryjnego, to bowiem miało miejsce dopiero po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu oraz po prawie 5 miesiącach od opuszczenia przez nią miejsca pobytu stałego. Zdaniem Sądu, organ II Instancji winien był zbadać i wyjaśnić cały ten kilkumiesięczny okres w kontekście oceny woli ww. opuszczenia miejsca pobytu stałego w sposób trwały, jako że w takiej sytuacji okoliczność wytoczenia powództwa posesoryjnego może stanowić jedynie jeden z elementów stanu faktycznego sprawy, który organ winien rozpatrzyć w całokształcie materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, sporządzonego zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Skoro więc w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nieprawidłowo uznał ww. okoliczność za mającą najistotniejsze i przesądzające znaczenie w sprawie i jednocześnie nie poczynił wyczerpujących i jasnych ustaleń faktycznych odnoszących się do okresu poprzedzającego moment wytoczenie powództwa posesoryjnego, a uzasadnienie jego rozstrzygnięcia cechuje niekonsekwencja i nieprawidłowa interpretacja przesłanek art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to tym samym z powodu naruszenia wskazanego przepisu oraz art. 107 § 3 kpa, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 11 kpa, należało zaskarżoną decyzję organu odwoławczego uchylić. Sąd stwierdził również naruszenie w sprawie art. 10 § 1 kpa, z powodu nie zastosowania się do obowiązków i gwarancji procesowych wyrażonych w tym przepisie, a które to należy przestrzegać zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jaki i w postępowaniu odwoławczym (art. 140 kpa).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji. O wstrzymaniu jej wykonania orzeczono na postawie art. 152 ppsa, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło