II SA/Bd 681/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi W. S., W. S. na decyzję Wojewody K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] sygn. [...] Prezydent Miasta B. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) odmówił wymeldowania K. K. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. stwierdzając, że przeprowadzone na wniosek W. i W. S. postępowanie wykazało, iż wyżej wymieniony nie opuścił wymienionego miejsca trwale, a jego czasowa nieobecność w lokalu pod powyższym adresem jest czasowa z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą w zakresie usług budowlanych, przy czym powyższe ustalenia oparte zostały poza wyjaśnieniami zainteresowanego na zeznaniach jego matki, przedłożonym zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i przeprowadzonych oględzinach w przedmiotowym mieszkaniu, w którym K. K. posiada swoje meble i rzeczy osobiste. Nadto w uzasadnieniu decyzji wskazano na niespójność zeznań wnioskodawców, którzy z jednej strony negują fakt zamieszkiwania wnuka w ich domu, a z drugiej strony oświadczają, że wprowadził się do posesji i wywołuje awantury. W odwołaniu od decyzji organu I instancji do Wojewody K. W. i W. S. podobnie jak we wniosku o wymeldowanie podnieśli, że K. K. od 10 kwietnia 2010 r. przy ul. [...] nie mieszka (wyprowadził się zabierając swoje rzeczy po kłótni z rodzicami), na czas wizji lokalowej umeblowanie zostało wniesione do zajmowanego przezeń pokoju z pokoju jego rodziców, a odwiedzając tychże rodziców pije z nimi alkohol i następnie wywołuje awantury, co między innymi miało miejsce 24 marca 2011 r. Wystąpili zaś o wymeldowanie wnuka, bo chcieliby we własnej posesji czuć się bezpiecznie. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda K. orzekł o utrzymaniu decyzją z dnia [...] nr [...] zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazując, że wymeldowanie następuje, jeśli wyjaśnione zostanie w sposób nie budzący wątpliwości, iż dana osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, przez co należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu połączone z zamiarem jego opuszczenia i skoncentrowania swoich życiowych spraw w innym miejscu, stwierdził, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, iż K. K. wyczerpał przesłanki trwałego opuszczenia miejsca zamieszkania na pobyt stały. Okoliczność, iż nie przebywa on na co dzień w tymże miejscu spowodowana jest wykonywaniem przezeń pracy w terenie, co udokumentowane zostało zaświadczeniem o działalności gospodarczej. Nadto, podobnie jak organ I instancji organ odwoławczy powołał się na wyjaśnienia zainteresowanego, iż nie ma zamiaru opuszczenia mieszkania przy ul. [...], zeznania jego matki L. K., że prowadzą z synem wspólne gospodarstwo domowe oraz wyniki przeprowadzonych w lokalu oględzin. W uzasadnieniu zaznaczono również, iż zajmowanie się niewłaściwym zachowaniem się K. K. (wywoływanie awantur po spożyciu alkoholu, grożenia pobiciem) nie leży w kompetencji organów administracji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Wojewody K. oraz uzupełniającym ją piśmie z dnia 14 lipca 2011 r. W. i W. S. wnieśli o wymeldowanie K. K. z ich domu powołując się na fakt wyprowadzenia się z niego wnuka w kwietniu 2010 r. po kłótni z rodzicami, sporadyczne jego pobyty przy ul. [...] w styczniu, lutym i marcu 2011 r. w celu spotkań z ojcem i matką połączone z wywoływaniem awantur pod wpływem alkoholu oraz upozorowanie zamieszkiwania tamże poprzez wniesienie na czas wizji umeblowania z innego pomieszczenia. Podnieśli nadto, iż aktualnie K. K. przebywa u swojej dziewczyny oraz pracuje u brata w S., który prowadzi działalność gospodarczą. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest bada czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wpływającym na wynik sprawy, zaś uwzględniając skargę wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym. Zatem w kompetencjach sądu administracyjnego nie leży wyręczanie organów administracji i wydawanie rozstrzygnięć co do meritum sprawy. Stąd też między innymi nie jest władny orzec o wymeldowaniu osoby z miejsca stałego pobytu. Nadto rozpatrując sprawę sąd nie jest związany granicami skargi (zawartymi w niej zarzutami i wnioskami), a więc reaguje na naruszenia prawa także nie podniesione przez skarżący podmiot. Oceniając zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za uzasadnioną. Podstawę prawną wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. u. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W judykaturze sądowej przyjęto, że pobytem stałym w danym lokalu warunkującym zameldowanie w nim na pobyt stały jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych (art. 6 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy oraz w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego). Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu to takie miejsce, w którym osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty innych osób, nadaje i przyjmuje korespondencję. O opuszczeniu zaś miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, można mówić wówczas, gdy osoba której postępowanie dotyczy fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz, gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem jej woli, i ma charakter trwały. Stanowisko organów obydwu instancji, iż w świetle zebranego materiału dowodowego nie można przyjąć, że wyczerpane zostały przesłanki wymeldowania K. K. z domu jego dziadków jest w ocenie Sądu przedwczesne. Zwrócić należy uwagę, że sprawa dotycząca wymeldowania K. K. jest sprawą, w której skonfliktowane strony o sprzecznych interesach - skarżący, małż. S. oraz wyżej wymieniony, a także popierająca go jego matka – L. K. odbierająca całą kierowaną do niego korespondencję przedstawiają odmienne wersje w kwestii zamieszkiwania przez niego przy ul. [...]. Skarżący konkretnie twierdzą (pisma W. S. z 20 stycznia i 23 lutego 2011 r. wg dat ich wpływu nie uzasadniają odmiennego poglądu organu I instancji), że K. K. opuścił w dniu 10 kwietnia 2010 r. zajmowany w ich domu pokój zabierając własnym i przewozowym samochodem meble i inne swoje rzeczy oraz że po tej dacie pojawiał się tam sporadycznie (według ich pism i zeznań do chwili wydania przez organ I instancji decyzji dopiero w styczniu i lutym 2011 r., w tym w związku z zapowiedzianymi przez organ oględzinami zajmowanego przezeń pokoju, a potem jeszcze raz w marcu), zawsze tylko na parę godzin, nigdy nie nocował. Natomiast z wyjaśnień zainteresowanego i zeznań jego matki wynika, iż rzadkie pobyty w miejscu zameldowania, którego nie ma zamiaru opuszczać, związane są z charakterem wykonywanej pracy, dowodem czego może być przedłożenie zaświadczania o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Wyniki przeprowadzonych w dniu 16 lutego 2011 r. oględzin mieszkania nie mogą być zaś uznane za wystarczające do uznania za zgodną z prawdą wersji wyżej wymienionych wobec twierdzeń skarżących, że umeblowanie i rzeczy osobiste K. K. znalazły się w nim tylko na czas tychże oględzin. Rację ma Wojewoda wskazując, że dla wymeldowania koniecznie jest, by postępowanie wyjaśniające dowiodło w sposób nie budzący wątpliwości, iż osoba, której postępowanie dotyczy opuściła miejsce stałego pobytu, że przestała koncentrować swoje sprawy życiowe w tym miejscu. Jednakże prowadzący postępowanie organ ewidencyjny musi wykorzystać wszelkie możliwości dowodowe, by zaistniałe wątpliwości w powyższym zakresie usnąć. Nie wystarczy poprzestać na twierdzeniach jednej strony postępowania i negacjach drugiej. Skoro K. K. podtrzymywał, iż miejscem jego stałego zamieszkania jest pokój w domu dziadków a powodem rzadszego przebywania tamże jest jego praca, to należało sprawdzić podnoszone przez niego na tę okoliczność fakty, tym bardziej że sam deklarował w trakcie przesłuchania w dniu 10 stycznia 2011 r. możliwość udokumentowania licznych wyjazdów związanych z wykonywaną pracą. Nie odebrano jednak od niego szczegółowych wyjaśnień w tym przedmiocie za okres po 10 kwietnia 2010 r., w tym między innymi co do wyjazdu do Francji (vide pismo - karta 17 akt I inst.) i nie spróbowano ich zweryfikować bądź żądając przedłożenia pisemnych dowodów, bądź też zwracając się o informacje do poszczególnych pracodawców. Istotne znaczenie dla ewentualnego potwierdzenia wskazywanego przez skarżących faktu przeniesienia przez K. K. centrum życiowego w inne miejsce - wyprowadzenia się w dniu 10 kwietnia 2010 r., miało w świetle podnoszonej przez nich okoliczności "wypożyczenia" na czas oględzin jego pokoju mebli z sąsiedniego pomieszczenia zajmowanego przez jego rodziców, ponowne dokonanie czynności oględzin, po uprzednim uzyskaniu od skarżących szczegółowych informacji co do rodzaju i opisu umeblowania oraz reszty wyposażenia pokoju L. K. i jej męża, by zapobiec wystąpieniu po raz kolejny podobnej sytuacji. Niczego jednak nie uczyniono, by zweryfikować wnioski wyciągnięte z omawianej czynności procesowej przeprowadzonej 16 lutego 2011 r. i bezkrytycznie powołano się na nie w motywach rozstrzygnięcia. W razie ponowienia powyższej czynności wskazane byłoby sprawdzenie czy nie "ubyło" wyposażenia w sąsiadującym pomieszczeniu, jakie zwykle winno znajdować się w zasiedlonym mieszkaniu. Orzekające w sprawie organy nie zainteresowały się także co faktycznie mieści się pod wymienionym w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jako drugie miejsce wykonywania przez K. K. tej działalności adresem [...] w S. - czy lokal użytkowy, czy też może lokal mieszkalny, a jeśli ten ostatni, to kto jest jego właścicielem lub najemcą, kto faktycznie go zajmuje, czy czasem nie wyżej wymieniony. Nadto skarżący w odręcznym wniosku o wymeldowanie wskazali jako przypuszczalne miejsce zamieszkania wnuka po opuszczeniu ich domu lokal przy ul. [...] w powyższej miejscowości. Okoliczność, że skierowane na ten adres, mimo dwukrotnego awizowania, zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania nie zostało przez stronę podjęte, nie wystarcza by owe prawdopodobieństwo wykluczyć (chociażby korzystając z pomocy prawnej właściwego organu ewidencji). Nie skorzystano również z możliwości zwrócenia się do organów policji o przeprowadzenie w sąsiedztwie nieruchomości przy ul. [...] w B. wywiadu na okoliczność częstotliwości widywania K. K. w jej obrębie. Dopiero uzupełnienie postępowania administracyjnego we wskazanym wyżej kierunku może uczynić zasadnym stwierdzenie, iż wymieniony, wbrew wywodom wnioskodawców, nie zmienił miejsca stałego pobytu względnie, iż zachodzą w tym względzie nie dające się usunąć wątpliwości, które uniemożliwiają uwzględnienie wniosku o wymeldowanie go. Uznając, że organy obydwu instancji niedostatecznie wyjaśniły sprawę naruszając przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym istotnie rzutować na jej wynik, przy czym przed ponownym wydaniem decyzji niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) o uchyleniu zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Prezydenta Miasta B. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania rozstrzygnięto odpowiednio w oparciu o art. 152 i 200 cyt. ustawy.