II SA/Bd 686/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2026-03-03
Skład orzekający: Joanna Janiszewska-Ziołek, Urszula Wiśniewska, Leszek Kleczkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym, oparte na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c oraz art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są zasadne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym są niezasadne. Obowiązek szczepień ochronnych, wynikający z przepisów ustawowych i rozporządzeń, został prawidłowo określony w tytule wykonawczym. Badania kwalifikacyjne potwierdziły brak przeciwwskazań do szczepień, a upomnienie zostało skutecznie doręczone. W związku z tym, nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, a skarga podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym. Zarzuty dotyczyły m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji i wykluczenia przeciwwskazań, braku doręczenia upomnienia oraz naruszenia przepisów k.p.a. Organy administracji obu instancji oddaliły zarzuty, uznając je za niezasadne. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2026 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. znak [...] Inspektor Sanitarny (PWIS) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (PPIS) z dnia [...] kwietnia 2025 r. znak: [...], oddalające zarzuty skarżącego T. C. w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym obowiązku niepieniężnego polegającego na poddaniu małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym.
Rozstrzygnięcie to zapadło w następujących okolicznościach faktycznych.
PPIS upomnieniem z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] wezwał skarżącego T. C. do stawienia się w punkcie szczepień Gminnej Przychodni w D. lub u innego świadczeniodawcy celem wykonania u małoletniego P. C. obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającego na ustaleniu z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka szczepieniom.
W dniu [...] czerwca 2024 r. PPIS wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i wystąpił do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2025 r. Wojewoda nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym [...] z dnia [...] czerwca 2024 r.
Pismem z dnia [...] marca 2025 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego, tj.:
- na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 132 - zwanej dalej: "upea") określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm., dalej jako "uzzz") poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku stawienia się na lekarskie badanie kwalifikacyjne w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym;
- na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych, brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, brak indywidualnego kalendarza szczepień;
- na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 upea brak doręczenia zobowiązanej upomnienia;
- naruszenie art. 29 § 2 upea poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy, z uwagi na niewłaściwie podaną podstawę prawną i ogólne wskazanie na art. 17 uzzz oraz niewskazanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2025 r. PPIS oddalił zarzuty, wyjaśniając w szczególności, że podstawę zarzutu stanowią wyłącznie przesłanki z art. 33 § 2 upea, zatem zastrzeżenia odnoszące się do naruszenia innych przepisów nie zasługują na rozpatrzenie w ramach niniejszego postanowienia. Odnosząc się zaś do poszczególnych zarzutów, PPIS wskazał że zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c upea nie znajduje potwierdzenia, gdyż w treści tytułu wykonawczego nr [...], w rubryce B1 wskazano jako akt normatywny art. 17 uzzz, w którego treści zawarte są przepisy art. 17 ust. 2 i 4 uzzz, rzekomo pominięte w ocenie skarżącego. W kwestii zarzutu braku wymagalności z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień ochronnych oraz wykluczenia przeciwwskazań do szczepień, organ wyjaśnił, że zarzuty te nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji, z której wynika że małoletni został zakwalifikowany do szczepień przez lekarza, o czym świadczy zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, w którym zawarto informacje o stwierdzeniu braku przeciwwskazań do szczepienia małoletniego. Tym samym w ocenie organu stwierdzić należy, że Indywidualny Kalendarz Szczepień został ustalony. Dziecko nie zostało zaszczepione ze względu na brak zgody matki, która swoją zgodę uwarunkowała od wykonania dodatkowych badań, które nie są rutynowo wykonywane podczas kwalifikacji do szczepień. Co do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 upea, dotyczącego niedoręczenia skarżącemu upomnienia – jak wskazał organ – nie znajduje on potwierdzenia w zgromadzonej dokumentacji i tym samym jest bezpodstawny. Upomnienie nr [...] – zawierające wszelkie wymagane przepisami informacje - zostało bowiem skutecznie doręczone na adres skarżącego w dniu [...] listopada 2023 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru dołączone do akt sprawy.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie:
- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej "kpa") poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów i brak merytorycznego ustosunkowania się do nich,
- art. 77 § 1 kpa poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień, podczas gdy zarzuty zostały przez skarżącego uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela,
- art. 7 w zw. z art. 33 § 2 upea poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez niego dokumentów wynika, że wykonanie szczepień nie jest możliwe z powodu braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia oraz braku ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień, podczas gdy upomnienie wskazywało na obowiązek ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił w szczególności że nie kwestionował on doręczenia upomnienia, a prawidłowość jego wystawienia. Zakwestionował jednocześnie stwierdzenie organu, że Indywidualny Kalendarz Szczepień został ustalony, podczas gdy w realiach sprawy do tego nie doszło. Podniósł, że z akt sprawy nie wynika jakie konkretnie przeciwwskazania i do jakich szczepień zostały wykluczone.
Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2025 r. PWIS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie podniesionych przez skarżącego zarzutów. Przedstawił w tym zakresie obszerną argumentację, wskazując w szczególności że organ I instancji prawidłowo określił obowiązek, zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b uzzz, art. 5 ust. 2 uzzz, art. 17 ust. 2 uzzz. Przy czym, jak podkreślił, poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepiennego. Wskazał również, że lekarz podczas badań stwierdził brak przeciwwskazań i zakwalifikował dziecko skarżącego do szczepienia, przeciwko konkretnym chorobom zakaźnym, co może być równoznaczne z żądanym przez stronę ustaleniem Indywidualnego Kalendarza Szczepień. Wskazał również na prawidłowość doręczenia skarżącemu upomnienia, co wynika bezpośrednio z akt sprawy. Odnośnie zaś zarzuconego w zażaleniu naruszenia przez organ I instancji przepisów kpa oraz upea organ odwoławczy stwierdził, że PPIS nie naruszył ww. przepisów, ponieważ w sposób obszerny i merytoryczny odniósł się do podniesionych zarzutów, uwzględniając przy tym zasady ogólne postępowania administracyjnego.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jego uchylenia i zarzucając:
a) naruszenie art. 15 w zw. z art. 33 § 2 upea poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu i tytule wykonawczym,
b) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i uznanie, że skarżący nie wykonał obowiązku, podczas gdy ze zgromadzonych dokumentów wynika, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do określenia wymagalności obowiązku,
c) brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak kwalifikacji do szczepień, wykluczenia przeciwwskazań oraz indywidualnego kalendarza szczepień,
d) naruszenie art. 7a, 77 i 81a kpa poprzez rozstrzygniecie wątpliwości na niekorzyść strony, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego oraz braku wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
e) naruszenie art. 80 kpa poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchylał się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, a strona podejmuje kroki w celu wykonania obowiązku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie PWIS utrzymujące w mocy postanowienie PPIS, którym to oddalono zarzuty egzekucyjne, wniesione przez skarżącego w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającym na stawieniu się z małoletnim synem w punkcie szczepień celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku szczepień ochronnych i poddania dziecka szczepieniom ochronnym.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 33 § 1 upea. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 upea). W myśl art. 33 § 2 upea podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 upea,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 upea,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Ww. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. W orzecznictwie podkreśla się, że zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się ten szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Postępowanie to ma zatem charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 upea (vide: wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21 oraz wyroki WSA w: Poznaniu z 11 lipca 2025 r., III SA/Po 206/25; Łodzi z 22 października 2022 r., III SA/Łd 484/22, pub. CBOSA).
W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia [...] marca 2025 r. wniósł zarzuty, które ogniskują się de facto na trzech z ww. podstaw wynikających z art. 33 upea, tj.: określeniu obowiązku niezgodnie treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c upea); braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn niż w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea); oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 upea).
Jednocześnie skarżący na gruncie pisma zawierającego zarzuty wskazał na naruszenie przepisów art. 29 § 2 upea oraz art. 27 upea. Zważyć należy jednak, że ww. przepisy nie stanowią samodzielnych podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym zarzuty te mają na gruncie niniejszego postępowania charakter wyłącznie argumentacyjny i uzupełniający wobec zarzutów wynikających z art. 33 upea Tym samym nie ma potrzeby odrębnego odnoszenia się do tychże zarzutów, a jedynie w ramach merytorycznego rozpoznania zarzutów określonych w art. 33 upea, oceniając zarówno prawidłowość określenia obowiązku, jego wymagalność, jak i prawidłowość doręczenia upomnienia.
I tak, przechodząc do oceny pierwszego z zarzutów – wynikającego z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c upea i polegającego na określeniu obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającej z przepisu prawa – wyjaśnić należy że Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu, który prawidłowo wykazał na gruncie prowadzonego postępowania że powołane w treści tytułu wykonawczego art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 uzzz są źródłem ustawowego obowiązku szczepiennego.
Wskazać należy, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b uzzz, zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 uzzz, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Natomiast z art. 17 ust. 1 uzzz wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 uzzz stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA w sprawach II OSK 3322/17, II OSK 43/18, pub. CBOSA).
Jednocześnie w art. 17 ust. 11 uzzz przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
Wskazać należy, że w wyroku w sprawie SK 81/19 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Co istotne, na dzień wystawienia tytułu wykonawczego (tj. 26 czerwca 2024 r.) obowiązywało już, jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku powołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 uzzz Przepis ten stanowi, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych,
2a) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia,
3) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne,
4) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych,
5) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5,
6) wzory zaświadczenia, o którym mowa w ust. 4, książeczki szczepień oraz karty uodpornienia,
7) sposób prowadzenia dokumentacji, o której mowa w ust. 8 pkt 1, i jej obiegu,
8) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania,
9) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych oraz terminy i sposób jego przekazywania
- uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 uzzz), skonkretyzowany został w ww. rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Wskazać należy przy tym, że na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 uzzz Minister Zdrowia został upoważniony do określenia osób lub grupy osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), a także schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a).
Należy zauważyć, że w § 2 rozporządzenia wskazano, że obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte następujące choroby zakaźne: błonica; gruźlica; inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b, inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae, krztusiec, nagminne zakażenie przyusznic (świnka), odra, ospa wietrzna, ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis), różyczka, tężec, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wścieklizna, zakażenia wywołane przez rotawirusy. W rozporządzeniu tym wskazano również, w jakim okresie życia dzieci i młodzież podlegają szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. Z kolei w § 3 ust. 1 rozporządzenia określone zostały grupy osób (dzieci i młodzieży w określonych przedziałach wiekowych) obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek.
Wyjaśnić należy w tym miejscu, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich wykonania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim szczegółowym zbadaniu obecnego stanu zdrowia dziecka. System szczepień ochronnych jest tak skonstruowany, że bez badania kwalifikacyjnego nie jest możliwe wykonanie szczepienia. W sytuacji gdy dziecko nie przyjmowało szczepień zgodnie z obowiązującym schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, wynikającym z zapisów rozporządzenia MZ potrzebne jest ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień. Lekarz ustalając taki kalendarz bierze pod uwagę wiele czynników, w tym m. in.: potrzeby dziecka w zakresie uzupełnienia szczepień biorąc pod uwagę dotychczas wykonane szczepienia, obowiązujące szczepienia wskazane w rozporządzeniu MZ, wiek dziecka, sytuację epidemiologiczną, ewentualne wyniki poziomu przeciwciał oraz wskazania do zastosowania szczepień. Przy ustalaniu indywidualnego kalendarza szczepień można rozważyć preparaty, które pozwolą zrealizować/uzupełnić szczepienia w optymalnym czasie.
W konsekwencji uznać należy, że zasadnie orzekające w sprawie organy stwierdziły, że zarzut oparty na art. 33 § 2 pkt 2 lit. c upea jest niezasadny. Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym po uprzednim ustaleniu indywidualnego toku szczepień ochronnych, wynika bowiem wprost z przepisów ustawowych, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 uzzz, a jego konkretyzacja następuje w rozporządzeniu MZ wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego. Tym samym tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo, na podstawie obowiązku wynikającego z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. W konsekwencji niezasadne pozostają również zarzuty dotyczące naruszenia art. 27 upea.
Przechodząc zaś do zarzutu podniesionego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea, podkreślenia wymaga to, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy skarżący nie poddał małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu poliomyelitis, błonicy, tężcowi, krztuścowi, odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince) oraz różyczce – na które wskazano w tytule wykonawczym z dnia [...] czerwca 2024 r. Okoliczność ta w istocie nie jest sporna. Dziecko pomimo braku przeciwskazań medycznych do zaszczepienia – co potwierdzają znajdujące się w aktach zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym (z dnia [...].06.2024 r. oraz z dnia [...].11.2023 r.) - nie zostało poddane szczepieniom wskazanym w tytule wykonawczym. Jak wynika z akt administracyjnych, dziecko skarżącego dwukrotnie – w dniach [...].11.2023 r. i [...].06.2024 r. – poddane było badaniom kwalifikacyjnym, w wyniku których stwierdzono brak przeciwwskazań do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych. Jak wynika z zaświadczenia z dnia [...].11.2023 r. sporządzonego przez lek. med. M. P. – ze względu na obawy mamy przed powikłaniami po szczepionce odroczono szczepienie i skierowano dziecko do poradni alergologicznej. Z akt administracyjnych wynika, że matka dziecka (żona skarżącego) stawiła się w przychodni w dniu [...] czerwca 2024 r. przedstawiając wyniki konsultacji alergologicznej, z których wynika brak możliwości wykluczenia wszystkich powikłań ujętych w ulotce. Po wykonaniu badania lekarz stwierdził brak przeciwwskazań do wykonania szczepień. W dniu [...].06.2024 r. wystawiono zaświadczenie o przeprowadzanym badaniu lekarskim i braku przeciwwskazań do szczepienia. Szczepienia nie zostały jednak wykonane, ponieważ matka dziecka chce aby wykluczono wszystkie powikłania ujęte w ulotce. Do dnia wystawienia tytułu wykonawczego – tj. [...] czerwca 2024 r. – nie wpłynęła żadna informacja od skarżącego, w szczególności nie przedłożył on dokumentacji potwierdzającej wykonanie obowiązku zaszczepienia dziecka, ani też zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do wykonania szczepień, czy też o konieczności odroczenia ich wykonania.
Nie budzi więc wątpliwości, że małoletni syn skarżącego P. C., urodzony [...] lutego 2011 r. powinien zostać poddany szczepieniom ochronnym przypominającym przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym. Powodem wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego był brak wykonania tych szczepień. Terminy wymagalności poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych wskazuje przywołany § 3 pkt 1 rozporządzenia MZ, zgodnie z którym wymagalność obowiązkowych szczepień ochronnych brakujących u syna skarżącego wygasa z chwilą ukończenia 15-tego bądź 19-tego roku życia. Wyjaśnić należy jednocześnie, że harmonogram szczepień, znajdujący się w treści załącznika do rozporządzenia MZ, nie określa maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego na obywateli obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie podlegać może egzekwowaniu w granicach zakreślonych treścią § 3 rozporządzenia MZ tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu. Szczepienie to, jak już wykazano powyżej, poprzedzone jest natomiast przeprowadzeniem badania lekarskiego i indywidualnym dostosowaniem toku szczepień ochronnych do konkretnego dziecka – co jest równoznaczne z ustaleniem Indywidualnego Kalendarza Szczepień. Tym samym, niezasadnie skarżący argumentuje, że w realiach sprawy obowiązek jest niewymagalny, skoro zostało wykonane badanie lekarskie, które wykluczyło przeciwwskazania do wykonania szczepień. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego jakoby znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach lekarskich były zbyt mało szczegółowe i nie odnosiły się do wszelkich możliwych przeciwwskazań. Sąd po przeanalizowaniu przedłożonej dokumentacji medycznej stwierdził, że jest ona rzetelna i spełnia standardy badań lekarskich kwalifikujących do wykonania obowiązkowych szczepień. Wskazano w nich na stwierdzenie braku przeciwwskazań do szczepienia dziecka określonymi szczepieniami. Podkreślić należy przy tym, że rodzice dziecka mieli również możliwość skonsultowania się z alergologiem – z czego skorzystali i co również nie dało podstawy do odroczenia obowiązku szczepiennego.
W świetle powyższego stwierdzić należy zatem, że w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w jego treści szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącego wymagalne. Jednocześnie w okolicznościach sprawy nie zachodzi żadna z przesłanek dających podstawę do odroczenia szczepienia. Wobec tego zarzuty skonstruowane na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea – co do braku wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepień – uznać należało za nieuzasadnione.
Odnosząc się zaś do ostatniego zarzutu skarżącego opartego na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 upea, tj. braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane, Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy doszedł do przekonania, że również ten zarzut jest niezasadny. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 15 ust. 1 upea egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z treści zdania drugiego art. 15 § 1 upea wynika, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Wprost zatem z tego przepisu wynika, że upomnienie, czy raczej doręczenie upomnienia przez wierzyciela zobowiązanemu, jest czynnością realizowaną poza postępowaniem egzekucyjnym. Przed jego wszczęciem, dopiero bowiem po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2025 r. I GSK 1502/21). Mając to na uwadze Sąd ustalił, że w realiach sprawy upomnienie nr [...] z dnia [...].11.2023 r., w którym wezwano skarżącego do stawienia się z małoletnim P. C. w punkcie szczepień celem ustalenia z lekarzem indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i poddania dziecka konkretnie wskazanym szczepieniom ochronnym – doręczone zostało skarżącemu w dniu [...].11.2023 r. Korespondencja zawierająca upomnienie skierowana została na adres skarżącego i odebrana przez dorosłego domownika - K. C., której podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Z powyższego wynika zatem, że obowiązek wynikający z art. 15 § 1 upea został spełniony w całości przez prawidłowe doręczenie skarżącemu upomnienia. Ponadto, podkreślić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, dane zawarte w upomnieniu zawierają elementy wskazane w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. poz. 2194) i są wystarczające do zidentyfikowania niewykonanego obowiązku oraz osoby odpowiedzialnej za jego wykonanie.
W tym stanie rzeczy, uznać należy, że skierowanie względem skarżącego (jako ojcu podlegającego obowiązkowi szczepień małoletniemu) upomnienia, tytułu wykonawczego, a następnie wszczęcie względem niego postępowania egzekucyjnego, znajdowało podstawę prawną i nie naruszało obowiązującego porządku prawnego. Wbrew podniesionej w skardze argumentacji, ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym stał się bowiem wymagalny. W okolicznościach sprawy nie stwierdzono bowiem jakiejkolwiek przesłanki dającej podstawę do odroczenia szczepienia. Uchybienie temu obowiązkowi spowodowało zatem konieczność jego przymusowego wyegzekwowania. Tym samym za prawidłowe Sąd uznał wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów, oddalające zarzuty skarżącego.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Wbrew zarzutom skargi w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały wątpliwości związane z wykładnią przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Nadto, w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, które mogłyby czynić zarzut naruszenia art. 81a kpa. zasadnym. Organy administracji przeanalizowały wszechstronnie cały zgromadzony materiał dowodowy i na tej podstawie uznały, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą nie zasługiwały na uwzględnienie, do czego w należyty sposób ustosunkowały się w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło