II SA/Bd 687/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Y. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], nałożył na skarżącą Y. M., właściciela pojazdu marki R. C., nr VIN: [...], zarejestrowanego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej pod numerem rejestracyjnym: [...], karę pieniężną w wysokości 250 zł za niezawiadomienie starosty w terminie nieprzekraczającym 180 dni o zbyciu pojazdu. W uzasadnieniu wyjaśnił w szczególności, że właściciel pojazdu zarejestrowanego na terenie RP obowiązany jest zawiadomić o jego zbyciu w terminie nieprzekraczającym 30 dni, a niewykonanie powyższego obowiązku pociąga za sobą nałożenie na właściciela pojazdu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 250 zł (art. 140mb ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm., dalej jako"prd"). Przy czym, jak wskazał, w okolicznościach sprawy, ww. termin na zawiadomienie o zbyciu, wydłużony został do 180 dni w związku z art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm, dalej jako "ustawa COVID-19"). Mając na uwadze powyższe przepisy oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Starosta ustalił, że skarżąca nie zawiadomiła w terminie o zbyciu pojazdu, bowiem od jego zbycia w dniu [...] marca 2020 r. – 180 dniowy termin do zawiadomienia organu upłynął dnia [...] listopada 2024 r. (prawidłowo: [...] listopada 2020 r. – uwaga Sądu), wliczając ustawowe zawieszenie terminu w okresie [...] marca 2020 r. – [...] maja 2020 r., natomiast skarżąca nie złożyła do organu zawiadomienia o zbyciu. Wobec tego Starosta wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzonego naruszenia, informując stronę o uchybieniu terminu na zawiadomienie starosty o zbyciu pojazdu i wyznaczając jej termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na złożenie przedmiotowego zawiadomienia. Skarżąca złożyła wniosek, wyjaśniając że obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie został przez nią naruszony, ponieważ dokonała zgłoszenia poprzez złożenie dokumentów w skrzynce podawczej Urzędu Miasta B.. Starosta zasięgnął wobec tego informacji w Wydziale Uprawnień Komunikacyjnych ("WUK") Urzędu Miasta B., który stwierdził, że takiego zgłoszenia zbycia nie otrzymał i nie odnotował. W związku z powyższym Starosta wydał postanowienie odmawiające skarżącej przywrócenia terminu, którego skarżąca nie zaskarżyła. Wobec tego Starosta uznając, że skarżąca nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu, nałożył na nią administracyjną karę pieniężną. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie: - art. 140 mb ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd poprzez jego błędne zastosowanie i nieuzasadnione nałożenie kary pieniężnej na skarżącą z uwagi na niedochowanie terminu na złożenie zawiadomienia o zbyciu pojazdu w terminie nieprzekraczającym 180 dni, podczas gdy skarżącą doręczyła zawiadomienie w terminie poprzez jego złożenie w skrzynce podawczej Urzędu Miasta B.; - art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "kpa") w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niewzbudzający zaufania obywatel do administracji publicznej i nieuwzględnienie interesów skarżącej oraz wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego – opierającego się jedynie na zasięgnięciu opinii w WUK Urzędu Miasta w B. – i jego subiektywną ocenę, prowadzącą do nieuprawnionej konstatacji, że zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej; - art. 81a § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. art. 8 § 1 kpa poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść skarżącej i uczynienie z nich podstawy do wydania przedmiotowej decyzji, podczas gdy obie możliwe wersje stanu faktycznego były równie prawdopodobne, a organ dał wiarę jedynie informacjom uzyskanym z WUK, pomijając zupełnie stanowisko skarżącej; - art. 107 § 3 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia i wyjaśnienia podstaw prawnych i faktycznych wydanej decyzji, odnoszącej się jedynie do lakonicznego uznania, że twierdzenia WUK co do braku wpływu zawiadomienia skarżącej są jednoznaczne z tym, że skarżąca zawiadomienia nie złożyła w ogóle. W uzasadnieniu podniosła, że skoro w okresie pandemii udostępniono możliwość komunikowania się z Urzędem Miasta poprzez skrzynkę podawczą to nie można przerzucać obecnie na podmiot, który skorzystał z takiej formy kontaktu, wynikających z tego negatywnych konsekwencji. Podkreśliła przy tym, że nie miała realnej możliwości uzyskania pokwitowania złożonego zawiadomienia, a więc wszelkie problemy związane z tak przyjętym rozwiązaniem nie powinny jej obciążać. Nie można bowiem wykluczyć w jej ocenie, że złożone zawiadomienie przypisane zostało do innego obywatela lub zgubione. Ponadto zarzuciła organowi, że nie wyjaśnił nawet procedury składania zawiadomień do skrzynki podawczej w Urzędzie Miasta w czasie pandemii i nie wykluczył, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości. Zarzuciła również, że organ nie wyjaśnił w jaki realny sposób skarżąca miałaby wykazać złożenie dokumentów do skrzynki podawczej oraz nie wyjaśnił dlaczego nie daje wiary wyjaśnieniom skarżącej, a informację uzyskaną od WUK uznaje za wiarygodną. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności Kolegium zwróciło uwagę na to, że art. 140mb prd został zmieniony z dniem 1 stycznia 2024 r. przez art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r. poz. 1394, dalej "ustawa zmieniająca"). Przy czym zgodnie z art. 16 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawie nakładania kar pieniężnych o których mowa w art. 140mb prd, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2024 r. stosuje się przepisy prd w brzmieniu dotychczasowym. Zawiadomienie o zbyciu jest jednak czynnością materialno-techniczną, a niewykonanie tego obowiązku stanowi dopiero podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary. Wobec tego, biorąc pod uwagę że w niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wszczęte zostało 15 lutego 2024 r. zastosowanie mają przepisy prd w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2024 r. Odnosząc się do okoliczności sprawy Kolegium wskazało natomiast, że strona nie przedstawiła żadnego dowodu wykonania obowiązku zawiadomienia, a w sprawie nie istnieje jakikolwiek domniemanie wykonania tego obowiązku, zatem to skarżąca, twierdząc że złożyła zawiadomienie winna przedłożyć dowód na tę okoliczność. Ponadto SKO zwróciło uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu. W rozpatrywanej sprawie organem rejestracji pojazdu właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu był więc Starosta [...], a nie Prezydent M. B.. Również miejsce siedziby spółki, znajdujące się na terenie powiatu [...] nie uzasadniało złożenia zawiadomienia Prezydentowi Miasta. Wobec tego Kolegium uznało, że zawiadomienie nie zostałoby zatem złożone właściwemu podmiotowi, a ponadto że Starosta nie może ponosić odpowiedzialności za działania innego organu, do którego rzekomo złożono zawiadomienie, czego jednak nie wykazano w żaden sposób. Organ II instancji podkreślił również, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu, który nie został uwzględniony, a wydane w tym przedmiocie postanowienie stało się ostateczne. Wobec tego ewentualne okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do zgłoszenia zbycia pojazdu nie mogą być już uwzględnione. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji, formułując zarzuty w przeważającej części tożsame z podniesionymi na gruncie odwołania i dodatkowo zarzucając naruszenie art. 15 kpa w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kpa poprzez nienależyte odniesienie się przez organ II instancji do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, co powoduje, iż uzasadnienie nie spełnia wymów stawianych przez przepisy prawa i na jej podstawie nie jest możliwe ustalenie, czy organ w prawidłowy sposób przeprowadził postępowanie odwoławcze, albowiem wywód organu ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, iż skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na potwierdzenie, iż spełniła ciążący na niej obowiązek, nie dokonując jednocześnie stosownej do okoliczności sprawy analizy, czy organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania zmierzające do ustalenia czy skarżąca doręczyła zawiadomienie w terminie poprzez jego złożenie w skrzynce podawczej Urzędu Miasta w B.. Skarżąca podniosła dodatkowo, że nawet jeżeli zawiadomienie złożone zostało do organu niewłaściwego, to organ niewłaściwy winien przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Podniosła również, że nie można uzależniać zasadności zaskarżenia decyzji administracyjnej wydanej co do istoty sprawy, od wcześniejszego wyczerpania całej procedury odwoławczej w tym obowiązku wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór w sprawie dotyczy kwestii wykonania przez skarżącą w ustawowym terminie obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu, a w konsekwencji zasadności nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za niespełnienie tego obowiązku. Obowiązek zawiadomienia o zbyciu pojazdu wynika z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 prd (w wersji obowiązującej na dzień zbycia przedmiotowego pojazdu) właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Natomiast w myśl art. 140mb pkt 2 prd (według stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2024 r. – stosowanie do art. 16 a contrario ustawy zmieniającej i w związku z datą wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie naruszenia obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu - 15 luty 2024 r.) kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2 prd kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę, a w myśl art. 140mb ust 6 prd nie stosuje się do niej przepisów art. 189d-189f kpa. Zaznaczyć przy tym należy, że w związku z tym, iż skarżąca zbyła przedmiotowy pojazd w dniu [...] marca 2020 r., określony w ww. art. 78 ust. 2 pkt 1 prd 30-dniowy termin uległ, stosownie do art. 31i ustawy COVID-19, wydłużeniu do 180 dni, a ponadto bieg tego terminu został zawieszony w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. (zgonie z art. 15zzr ust. 1 pkt 5 ustawy COVID-19). Oznacza to, że obowiązujący wobec skarżącej 180-dniowy termin zawiadomienia o zbyciu pojazdu, z uwzględnieniem okresu zawieszenia, upłynął w dniu [...] listopada 2020 r. Podkreślić należy również, że w terminie właściwym dla momentu powstania obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu (termin zbycia pojazdu – [...] marca 2020 r.) i w okresie biegu 180-dniowowego terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu (od [...] marca 2020 r. do [...] listopada 2020 r.), przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 prd nie określał właściwego starosty do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, jak aktualnie stanowi to przepis art. 78 ust. 2a prd, obowiązujący od dnia [...] stycznia 2024 r. Sąd podziela jednak stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 83/21 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu był przed wprowadzeniem do porządku prawnego przepisu art. 78 ust. 2a prd starosta właściwy ze względu na miejsce rejestracji pojazdu (organ rejestracji pojazdu). Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawiają względy praktyczne. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach, dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, to logiczne jest, jak podkreślił to NSA w ww. orzeczeniu, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu. Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu należy zatem zauważyć, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych m.in. z właścicielem pojazdu, wpływając na pewność obrotu pojazdami oraz przyczyniając się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa. Ze względu więc na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, NSA stwierdził w ww. orzeczeniu, że zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane, wobec tego organu, przed którym zostały one zarejestrowane. W niniejszej sprawie rejestracji pojazdu dokonał Starosta [...]. Wskazuje na to numer rejestracyjny pojazdu, a ponadto potwierdziła to pełnomocnik skarżącej na rozprawie sądowej w dniu [...] stycznia 2025 r., oświadczając że pojazd został zarejestrowany w Starostowie Powiatowym w B.. Podkreślić przy tym należy, że siedziba spółki znajduje się na terenie powiatu [...]. Oznacza to, że w niniejszej sprawie ze względu na organ rejestracji pojazdu właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu był Starosta [...], a nie Prezydent M. B.. W sprawie skarżąca konsekwentnie podnosiła, że dokonała w terminie czynności - zawiadomienia o zbyciu pojazdu poprzez złożenie dokumentów w wystawionej skrzynce podawczej Urzędu Miasta B.. Wynika z tego, że skarżąca zawiadomienie o zbyciu pojazdu złożyła do organu niewłaściwego tj. Prezydenta Miasta B., a nie do organu właściwego tj. Starosty [...]. Zdaniem Sądu okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż oznacza że skarżąca nie przedłożyła zawiadomienia do Starosty [...] i to nie ten organ udostępnił, zgodnie z twierdzeniem skarżącej, skrzynkę podawczą do której miało zostać złożone zawiadomienie o zbyciu pojazdu. Pomimo tej okoliczności Starosta [...], kierując się obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności, zwrócił się pismem z dnia [...] marca 2024 r. do Urzędu Miasta B. Wydziału Uprawnień Komunikacyjnych o przekazanie dokumentu stanowiącego zawiadomienie skarżącej o zbyciu pojazdu, który według twierdzeń skarżącej miał zostać wrzucony do skrzynki podawczej Urzędu Miasta B.. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r. Urzędu Miasta B. poinformował Starostę, że nie odnotowano zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu. W sprawie zaistniała zatem sytuacja, w której po pierwsze skarżąca nie zawiadomiła o zbyciu pojazdu organu właściwego, a po drugie organ właściwy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił, że organ niewłaściwy wobec którego miało zostać dokonane zawiadomienie o zbyciu pojazdu nie odnotował takiego zawiadomienia. W tych okolicznościach to na skarżącej, tj. właścicielu pojazdu działającym przed organem niewłaściwym spoczywał, zdaniem Sądu, ciężar wykazania dokonania zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Skarżąca natomiast nie przedstawiła żadnego dowodu na tę okoliczność, a jedynie powoływała się na to, że złożyła zawiadomienie do skrzynki podawczej Urzędu Miasta B., udostępnionej w związku z sytuacją pandemiczną, i na brak w związku z tym możliwości otrzymania potwierdzenia dokonania zawiadomienia. Wobec tego podkreślić należy, że skorzystanie ze wskazanej przez skarżącą formy komunikacji z organem tj. poprzez wystawioną skrzynkę podawczą nie może oznaczać domniemania dokonania czynności, lecz co najwyżej łagodniejsze zasady wykazania dokonania określonej czynności. W sprawie skarżąca jednak w żaden sposób nie wykazała i nie uprawdopodobniła dokonania czynności zawiadomienia. Składając zawiadomienie o zbyciu pojazdu przed organem niewłaściwym nie skorzystała z możliwości obrony swoich racji przed tym organem, a miała instrument prawny w postaci skargi na bezczynności w przekazaniu dokumentu (zawiadomienia o zbyciu pojazdu) organowi właściwemu do przyjęcie zawiadomienia. Na rozprawie sądowej w dniu [...] stycznia 2024 r. pełnomocnik skarżącej jednoznacznie oświadczyła, że skarżąca nie wnosiła skargi na bezczynność w zakresie przekazania zawiadomienia o zbyciu pojazdu do organu właściwego. Wskazać należy, że zarówno wykazywanie, jak i kontestowanie okoliczności dotyczących czynności zawiadomienia o zbyciu pojazdu powinno nastąpić przed organem niewłaściwym (gdyż to ten organ, a nie Starosta [...], udostępnił według twierdzeń strony skrzynkę podawczą do której miało zostać złożone zawiadomienie) i powinno zostać przedsięwzięte przez skarżącą, gdyż to ona miała niezbędną wiedzę w zakresie tej czynność, której to wiedzy nie ma organ właściwy tj. Starosta [...]. Jak podkreślono skarżąca mogła wnieść skargę na bezczynność organu niewłaściwego w przekazaniu dokumentu (zawiadomienia o zbyciu pojazdu) do organu właściwego i w tym postępowaniu wykazać okoliczność dokonania zawiadomienia. Z takiego środka skarżąca jednak nie skorzystała. Wymaga też zaznaczenia, że zgodnie z art. 65 § 1 kpa, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, a który jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje podanie do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Brak więc otrzymania przez skarżącą zawiadomienia o przekazaniu, oznaczał dla skarżącej informację, że złożone przez nią zawiadomienie nie zostało przyjęte przez organ właściwy i, że związane jest to z brakiem przekazania przez organ niewłaściwy zawiadamiania o zbyciu pojazdu do organu właściwego. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie Starosta [...], przedsięwziął czynności wyjaśniające i zwrócił się do organu niewłaściwego o przekazanie zawiadomienia skarżącej o zbyciu pojazdu, uzyskując informację o braku odnotowania takiego zawiadomienia. Natomiast skarżąca nie wykazała okoliczności złożenia zawiadomienia, gdyż nie dochodziła swoich racji przed organem niewłaściwym, mając jak podkreślono instrument w postaci skargi na bezczynność. Na marginesie należy dodać, że skarżąca korzystając z formy komunikacji z organem, która nie umożliwia uzyskania potwierdzenia dokonania określonej czynności, zaniechała dokonania jakiegokolwiek aktu staranności związanego z upewnieniem się że złożone zawiadomienia o zbyciu pojazdu zostało przyjęte przez organ, np. poprzez powzięcie stosownej informacji drogą telefoniczną. W tym stanie rzeczy, mając na względzie że skarżąca nie zawiadomiła o zbyciu pojazdu organu właściwego oraz że strona nie wykazała w jakiekolwiek sposób okoliczności dokonania czynności przed organem niewłaściwym, Sąd uznał, że orzekające organy nie naruszyły prawa stwierdzając, że skarżąca w ustawowym terminie nie zawiadomiła starosty o zbyciu pojazdu, i że w związku z tym zaistniała ustawowa podstawa do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej określonej w art. 140mb pkt 2 prd. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi.