II SA/Bd 701/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Olczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi E. F. i M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy [...], decyzją z [...]2012 r., na podstawie art. 98 a ust. 1, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej: ugn, Uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia [...]2003 r. w sprawie ustalenia opłat adiacenckich, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późń. zm.), dalej: kpa, ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł., z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w miejscowości P., stanowiącej działki od nr [...] do nr [...], powstałe wskutek podziału działek nr: [...] o pow [...],[...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy [...] znak: [...] z dnia [...]2009 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji, organ stwierdził, że decyzją z dnia [...].2009 r., wydaną przez Wójta Gminy [...] zatwierdzony został podział nieruchomości - działek nr: [...] o pow. [...],[...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha położonych w miejscowości P., gm. [...]. W wyniku podziału w/w działek powstały działki o numerach: od [...] do [...]. Decyzja podziałowa stała się ostateczna w dniu [...].2009 r. Podział w/w nieruchomości został dokonany na podstawie ustaleń zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...], zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...]1997 r., zgodnie, z którym teren przedmiotowych działek stanowi teren mieszkalnictwa i usług. Organ przytoczył treść przepisu art. 98 a ugn. I wyjaśnił, że uchwałą Nr [...] z dnia [...]2003 r. - Rada Gminy [...] przyjęła stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w następstwie dokonania jej podziału, w wysokości 30% różnicy wartości nieruchomości przed jej podziałem i wartością nieruchomości po podziale. Organ uznał dowód w postaci operatu szacunkowego wyceny przedmiotowych działek, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, w celu naliczenia opłaty adiacenckiej. Wartości rynkowe prawa własności przedmiotowego gruntu przed i po podziale określono w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Organ przytoczył też treść art. 152, 153 oraz 154 ugn. W ocenie organu operat został sporządzony w sposób prawidłowy, zgodnie z zapisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w/w rozporządzenia z dnia 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Zgodnie z operatem rzeczoznawcy z dnia [...].2012 r., wartość przedmiotowych nieruchomości w stanie przed podziałem wynosiła [...] zł, z kolei w stanie po podziale nieruchomości wyniosła [...] zł. Wzrost wartości nieruchomości na skutek podziału wyniósł zatem [...] zł a opłata adiacencka, która stanowi 30 % od wzrostu wartości nieruchomości, wyniosła [...] zł. Powierzchnia przyjęta do wyceny została w stanie przed podziałem nieruchomości jak i po podziale pomniejszona o powierzchnię działki nr [...] wynoszącą [...] ha, przeznaczoną na urządzenie drogi publicznej gminnej, Zatem powierzchnia przyjęta do wyceny po odjęciu powyższej powierzchni wyniosła dla działki nr [...] - [...] ha, dla działki nr [...] - [...] ha, z kolei dla działki nr [...] - [...] ha ([...] ha - [...] ha = [...] ha). Dodatkowo w stanie przed podziałem nieruchomości przyjęto następujące współczynniki korekcyjne: - dla działki nr [...] z uwagi na przebiegającą nad jej terenem napowietrzną linię energetyczną EE SN współczynnik K=0,90, - dla działki nr [...] z uwagi na przebiegającą nad niewielką częścią jej terenu napowietrzną linią energetyczną EE SN współczynnik K=0,97. Z kolei w stanie po podziale nieruchomości współczynniki korekcyjne wynosiły odpowiednio: - dla działki nr [...] K=0,97 z uwagi na przebiegającą nad niewielką częścią jej terenu napowietrzną linią energetyczną EE SN, - dla działki. nr [...] K=0,95 z uwagi na przebiegającą nad jej terenem napowietrzną linię energetyczną EE SN i znajdujące się 2 słupy w/w linii oraz biegnący rów wzdłuż granicy z ulicą [...], - dla działki nr [...], K=0,90 z uwagi na przebiegającą nad jej terenem napowietrzną linię energetyczną EE SN, - dla działki nr [...], K=0,97 z uwagi na przebiegającą nad niewielką częścią jej terenu napowietrzną linią energetyczną EE SN. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący M. F., zarzucił naruszenie przez organ art. 98a ust. 1 ugn, poprzez ustalenie wysokości opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na podstawie uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z [...]2003 r. w sprawie ustalenia opłat adiacenckich, która to uchwała została wydana na podstawie przepisu, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny, na mocy wyroku z dnia 2 kwietnia 2007r., sygn. akt SK 19/06, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; Skarżący zarzucił też naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nie oznaczenie w decyzji jej adresata, co z uwagi na brak solidarnej odpowiedzialności za zapłatę opłaty adiacenckiej stanowi rażące naruszenie prawa oraz . naruszenie art. 98a ust. 1 u.g.n. poprzez ustalenie wysokości opłaty adiacenckiej w oparciu o operat szacunkowy ustalający wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale w poziomie cen na dzień [...]2012r., a nie według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...]2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 98 a, ugn oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 roku Nr 79, poz. 856 ze zm), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania: Podział nieruchomości stanowiącej działki ozn. ewid nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha nastąpił w oparciu o projekt zatwierdzony decyzją Wójta Gminy [...], która stała się ostateczna w dniu [...].2009 r., a zatem organ I instancji wydając decyzję ustalającą opłatę adiacencką zachował przewidziany przepisem termin. Stawka procentowa opłaty adiacenckiej została określona w uchwale Rady Gminy [...] Nr [...] z dnia [...]2003 r. w sprawie ustalenia opłat adiacenckich ustalającej 30-to procentową stawkę opłaty w związku z czym wyżej wymieniona uchwała Rady Gminy [...] obowiązywała w dniu wydania decyzji o opłacie i na jej podstawie prawidłowo zastosowano 30 % stawkę opłaty. W celu ustalenia wartości nieruchomości przed podziałem i po podziale organ zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie stosownej wyceny. Dnia [...]2012 r., rzeczoznawca majątkowy sporządziła wycenę nieruchomości ustalając wzrost wartości nieruchomości na skutek jej podziału. Sporządzając wycenę rzeczoznawca określiła wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale stosując podejście porównawcze metodę korygowania ceny średniej. Wartość nieruchomości przed podziałem rzeczoznawca określiła według stanu na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości a po podziale według stanu na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, natomiast ceny przyjęła na dzień sporządzenia operatu przy założeniu, że w okresie czasu między datą wyceny a datą wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką nie nastąpią istotne zmiany mające wpływ na określone wartości nieruchomości. Okres między datą wyceny a wydaniem decyzji o opłacie wyniósł kilkanaście dni a zatem można zgodzić się z przyjętym założeniem w operacie, że nie nastąpiły istotne zmiany na rynku nieruchomości, które miałyby wpływ na określenie jej wartości. Odnośnie zarzutu odwołującego, że ustalenie opłaty adiacenckiej nastąpiło na podstawie uchwały Rady Gminy [...] nr [...], która to uchwała została wydana na podstawie przepisu art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, którego niezgodność z Konstytucją stwierdził Trybunał Konstytucyjny, utraciła moc obowiązującą, Kolegium stwierdziło, że warunkiem naliczenia opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości jest podjęcie przez radę gminy uchwały określającej stawkę opłaty i jej obowiązywanie w dniu, w którym decyzja podziałowa stała się ostateczna. Podstawę do ustalenia wysokości tej opłaty przyjmuje się również z uchwały, która obowiązywała w dniu, kiedy decyzja o podziale stała się ostateczna. W rozpatrywanej sprawie decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna z dniem [...]2009 r. Obowiązywała wówczas uchwała nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...]2003 r. ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej w wysokości 30 %. W art. 98 ust.1 ugn, ustawodawca nadal utrzymał dotychczasową treść uprawniająca radę gminy do ustalenia w drodze uchwały wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej, z tą jednak różnicą, że wysokość tej opłaty nie może przekraczać 30 % różnicy wartości nieruchomości. Zmiana polegająca na wprowadzeniu maksymalnej stawki opłaty adiacenckiej 30 % w miejsce 50 %, przy niezmienionej pozostałej treści przepisu me upoważnia do stwierdzenia utraty mocy obowiązującej aktu wykonawczego. Kolegium nie podziela także zarzutu w kwestii me oznaczenia w decyzji jej adresata, co z uwagi na brak solidarnej odpowiedzialności za opłatę adiacencką stanowi według skarżącego rażące naruszenie prawa. Należy wskazać, iż obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej, o której mowa wart. 98 a ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ciąży na osobie będącej właścicielem nieruchomości w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału tej nieruchomości stała się ostateczna. Z projektu podziału nieruchomości wynika, iż właścicielami nieruchomości są M. i E. F., a zatem jest to współwłasność majątkowa małżeńska łączna. O takim stanie prawnym nieruchomości świadczy również zapis w dziale II księgi wieczystej prowadzonej przez X Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...]. Z tych też względów organ obowiązek uiszczenia ustalonej opłaty adiacenckiej prawidłowo nałożył na obydwoje współwłaścicieli jedną decyzją. W skardze złożonej do sądu, skarżący zarzucili: - naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 98 a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez ustalenie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości pomimo upływu trzyletniego terminu na jej ustalenie, zakreślonego powołanym przepisem; - naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 98a ust. 1 u.g.n. poprzez ustalenie opłaty adiacenckiej na podstawie uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...]2003r. w sprawie ustalenia opłat adiacenckich, która to uchwała została wydana na podstawie przepisu, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny, na mocy wyroku z dnia 2 kwietnia 2007r., sygn. akt SK 19/06, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 8, 10 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nie zapewnienie należytego udziału strony w prowadzonym postępowaniu w obu instancjach t.j. nie zawiadomienie skarżących o możliwości wypowiedzenia się co do ostatecznie zgromadzonego materiału dowodowego, i nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których organ tego udziału nie zapewnił; - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nie oznaczenie w decyzji organu pierwszej instancji jej adresatów, co z uwagi na brak solidarnej odpowiedzialności za zapłatę opłaty adiacenckiej stanowi rażące naruszenie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Ocena zaskarżonej decyzji dokonana w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływana, jako: "p.p.s.a.", wskazuje, iż organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji. Należy uznać zasadność zarzutu w przedmiocie upływu trzyletniego terminu, określonego w przepisie art. 98 lit. a § 1 ugn., w którym mogło nastąpić ustalenie opłaty adiacenckiej. Przepis ten stanowi, że ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Zgodnie z dominujący poglądem wyrażonym tak w doktrynie (Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, dr Jacek Jaworski, Arkadiusz Prusaczyk, Adam Tułodziecki, Marian Wolanin, 2011), jak i w orzecznictwie, upływ trzyletniego terminu, o którym mowa w art. 98 a ust. 1 ugn, dotyczy rozstrzygnięcia o ustaleniu opłaty adiacenckiej decyzją ostateczną (por.: - wyrok NSA z 11.1.2010 r., w składzie 7 sędziów, sygn. akt I OPS 5/09, publ. ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 43; - wyrok NSA z 11.03.2010 r., sygn. akt I OSK 686/10; - wyrok WSA w Gdańsku z 15.02.2012 r., sygn. akt II SA/Gd 875/11; - wyrok WSA w Warszawie z 29.06.2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1421/10; - wyrok WSA w Warszawie z 2.03.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1615/09). Decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...]2009 r. (nr [...]) zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna z dniem [...]2009 r. Trzyletni termin na ustalenie opłaty adiacenckiej upływał więc [...]2012 r. Decyzja II instancji została wydana [...]2012 r. - więc po upływie 3 letniego terminu. W tych warunkach brak było podstaw do podjęcia przez organ odwoławczy zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ponownym postępowaniu organ powinien w pełni uwzględnić uwagi Sądu odnośnie naruszonego przepisu art. 98 lit. a ugn, biorąc pod uwagę okoliczność, że termin, do którego upływu miało nastąpić ustalenie opłaty adiacenckiej, to termin prawa materialnego. Taki charakter terminu oznacza, że po jego upływie nie może już skutecznie nastąpić zdarzenie, którego on dotyczy, a więc ustalenie opłaty adiacenckiej. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.