I OSK 686/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-03-11

Skład orzekający: Monika Nowicka, Izabella Kulig-Maciszewska, Stanisław Marek Pietras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału może zostać ustalona po upływie 3-letniego terminu od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Po upływie tego terminu organ nie może już skutecznie naliczać tej opłaty. W niniejszej sprawie termin ten został przekroczony, co skutkowało tym, że wyrok uchylający decyzje organów administracyjnych, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiadał prawu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po jej podziale. Prezydent m.st. Warszawy ustalił opłatę adiacencką, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Skarga kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz oddalił wniosek J. W. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) del. WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1728/09 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J. W. o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1728/09, na skutek skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w Warszawie Dzielnica B., przy ul. O., ul. J. i ul. P., polegający na wydzieleniu z dotychczasowych działek ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...], stanowiących własność J. W., nowych działek o nr ewid. od [...] do [...] oraz od nr [...] do [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] marca 2006 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], Prezydent m.st. Warszawy ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości wyżej opisanej nieruchomości w związku z zatwierdzeniem projektu jej podziału, zobowiązując właściciela do uiszczenia opłaty w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazano art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej: u.g.n.) oraz uchwałę Rady Gminy Warszawa – Białołęka z dnia 31 marca 2000 r., nr XX/284/2000, w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału. Od decyzji tej odwołanie wniósł J. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na art. 98a ust. 1 i ust. 1a u.g.n. wskazał, że okoliczność wzrostu wartości nieruchomości wskutek jej podziału wykazana została w oparciu o operat szacunkowy sporządzony i dopuszczony jako dowód w sprawie, wykonany przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego w dniu [...] sierpnia 2008 r. W dniu [...] marca 2006 r., w którym to decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywała uchwała rady gminy w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału. Ustalona na mocy tej uchwały maksymalna stawka opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, wynosi 50% różnicy wartości nieruchomości. Zatem organ mógł nałożyć opłatę adiacencką w tej wysokości, byleby stawka procentowa tej opłaty nie przekraczała wysokości ustalonej przez organ stanowiący Gminy, tj. 50% różnicy wzrostu wartości nieruchomości. Organ stwierdził ponadto, że w dniu, kiedy do obrotu weszła uchwała rady gminy w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, jak również kiedy decyzja zatwierdzająca podział przedmiotowej nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywał stan prawny przed nowelizacją ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonaną na mocy ustawy z dnia [...] sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw. Dopiero z dniem wejścia w życie nowelizacji u.g.n., tj. z dniem [...] października 2007 r. ustawodawca ograniczył maksymalną stawkę opłaty adiacenckiej z 50 do 30% różnicy wartości nieruchomości. Zatem w niniejszej sprawie zastosowanie ma 50% stawka opłaty adiacenckiej. Zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2009 r. J. W. wniósł o jej uchylenie w całości jako wydanej z naruszeniem prawa, w tym art. 98a i art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 2 w zw. z art. 84 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie tej skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę stwierdzając naruszenie w toku postępowania administracyjnego przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2008 r. Sąd uznał za niezasadny zarzut dot. niewyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z opinią rzeczoznawcy majątkowego. Jednocześnie Sąd wskazał, że ustalenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie, iż rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej powinno nastąpić w oparciu o art. 98a ust. 1 i art. 98a ust. 1a u.g.n. jest zasadne. Przepisy te istotnie stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na konieczność uwzględnienia, także przez organ odwoławczy, stanu prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji. Z treści art. 98a ust. 1 lit. a/ u.g.n. wynika niewątpliwie konieczność uwzględnienia uchwały rady gminy zawierającej stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne. Odesłanie jednak do art. 98a ust. 1 u.g.n. oznacza, iż konieczne i dopuszczalne jest uwzględnienie uchwały, której warunki zostały podane w tym przepisie. W art. 98a ust. 1 u.g.n. w sposób wyraźny określono, że wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie zatem opłaty adiacenckiej po wejściu w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 173, poz. 218), tj. po dniu 22 października 2007 r., wymaga uwzględnienia wynikającej z art. 98a ust. 1 lit. a/ u.g.n. stawki procentowej obowiązującej w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne. Ponadto wymagane jest uwzględnienie stawki procentowej spełniającej warunek wynikający z art. 98a ust. 1 u.g.n., a więc stawki w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości. Decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej ma charakter konstytutywny. W dniu wydania tej decyzji następuje ustalenie wysokości opłaty – określenie wymiaru daniny publicznej. Wobec tego konieczne jest wydanie decyzji na podstawie przepisów obowiązujących w dniu rozstrzygnięcia sprawy i uwzględnienie tych przepisów przez sąd administracyjny przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów z zakresu prawa międzyczasowego, które stanowiłyby podstawę prawną dalszego stosowania art. 98a ust. 1 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym do dnia 22 października 2007 r, w szczególności do postępowań w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej w przypadku, gdy decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna przed podaną datą. Brak przepisów prawa intertemporalnego, odnoszący się do tej kwestii, nie może uzasadniać dalszego stosowania art. 98a ust. 1 u.g.n. w poprzednim brzmieniu, a wręcz przeciwnie – stanowi okoliczność wykluczającą zastosowanie przepisu, którego moc obowiązująca nie została w jakimkolwiek zakresie podtrzymana. Jednocześnie, jak wyjaśnił Sąd, uchwały organów samorządowych wydawane na podstawie ustaw szczególnych i w celu ich wykonania, zalicza się do źródeł prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 ust. 2 Konstytucji). Uchwały te, analogicznie jak rozporządzenia, muszą być zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, a więc nie tylko z ustawą, na podstawie której uchwała została wydana, ale także innymi ustawami i Konstytucją. Utrzymanie zaś w mocy przepisu wykonawczego po zmianie przepisu upoważniającego, może wynikać jedynie z przepisu przejściowego zawartego w ustawie zmieniającej. W ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.) nie zawarto przepisu, pozostawiającego w mocy uchwały wydane na podstawie art. 98 ust. 4 u.g.n. Uwaga ta odnosi także do ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw, przy czym w tym przypadku należy zwrócić uwagę na dodatkowe ograniczenia wynikające z § 33 ust. 1 i § 33 ust. 3 zdanie drugie ww. rozporządzenia. Wobec powyższego, jak stwierdził Sąd, w dniu wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2008 r., nie obowiązywał przepis dający podstawę do przyjęcia, przy uwzględnieniu opłaty adiacenckiej, stawki procentowej opłaty w wysokości 50%. Organy obu instancji wydały decyzję w oparciu o uchwałę Rady Gminy Warszawa – Białołęka z dnia 31 marca 2000 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału. Wymieniona uchwała została podjęta na podstawie upoważnienia zawartego w art. 98 ust. 4 u.g.n. Przepis ten był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 2 kwietnia 2007 r. (SK 19/06, OTK 2007/4/37) orzekł między innymi, iż art. 98 ust. 4 w związku z art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 lutego 2000 r. do dnia 21 września 2004 r. jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji przez to, że narusza zasadę ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Następstwem stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 98 ust. 4 u.g.n. jest nie tylko utrata mocy obowiązującej tego przepisu w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 lutego 2000 r. do dnia 21 września 2004 r., ale także przepisów wykonawczych uchwalonych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu upoważniającego. Nie jest przy tym istotne jakie okoliczności uzasadniały stwierdzenie niezgodności z Konstytucją art. 98 ust. 4 u.g.n. Istotne jest, że przepis upoważniający do podjęcia uchwały w przedmiocie stawki procentowej opłaty adiacenckiej został wyeliminowany z porządku prawnego w okresie 15 lutego 2000 r. do dnia 21 września 2004 r., co skutkuje utratą mocy obowiązującej uchwał pojętych w tym okresie, niezależnie od przyjętej w uchwale wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Uchwała Rady Gminy Warszawa – Białołęka z dnia 31 marca 2000 r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału nie mogła być uwzględniona przy ustaleniu opłaty adiacenckiej także z uwagi na utratę mocy obowiązującej art. 98 ust. 4 u.g.n. na skutek stwierdzenia niezgodności tego przepisu z Konstytucją w okresie od 15 lutego 2000 r. do 21 września 2004 r., który obejmuje datę wydania wymienionej uchwały. Oparcie decyzji przez organy obu instancji na uchwale z dnia 31 marca 2000 r. oznacza, że w toku postępowania administracyjnego naruszono przepisy prawa materialnego, to jest art. 98a ust. 1 i art. 98a ust. 1 lit. a/ u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy. Wymieniona uchwała została podjęta na podstawie 98 ust. 4 u.g.n. uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji. Należy wobec tego uznać, iż wydanie decyzji na podstawie uchwały z dnia 31 marca 2000 r. prowadzi także do naruszenia wskazanych przepisów Konstytucji. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości podniosło zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przy ustalaniu wysokości opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanego zatwierdzeniem podziału nieruchomości należy uwzględnić maksymalną procentową stawkę tej opłaty, tj. w wysokości 30% wzrostu wartości nieruchomości, bez względu na okoliczność, jaka wysokość opłaty adiacenckiej ustalona w drodze aktu prawa miejscowego obowiązywała w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesionego zarzutu wskazano, że mając na uwadze brzmienie art. 98a ust. 1 u.g.n., podkreślenia wymaga, iż w niniejszej sprawie w momencie, w którym do obrotu prawnego weszła uchwała rady gminy w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, jak również decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywał stan prawny przed nowelizacją powołanej ustawy, dokonaną na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Tym samym, pomimo wskazanej nowelizacji, zastosowanie będzie miała 50% stawka opłaty adiacenckiej, taka bowiem stawka obowiązywała w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Skoro zatem ustawa zmieniająca nie zawiera w tej materii żadnych uregulowań, to nie można wywodzić, że ustalając maksymalną stawkę opłaty adiacenckiej należy uwzględnić maksymalny próg tej opłaty ustalony ustawą nowelizującą z dnia 24 sierpnia 2007 r. niezależnie od tego, jaka stawka procentowa ustalona w drodze stosownej uchwały rady gminy obowiązywała w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Tym samym, w ocenie organu, Sąd w sposób całkowicie dowolny przesądził, że wszystkie uchwały rad gmin podjęte sprzed nowelizacji, tzn. te uchwały, które weszły do porządku prawnego przed dniem 22 października 2007 r. i przewidywały procentową stawkę opłaty adiacenckiej w wysokości większej niż 30% różnicy wartości nieruchomości są nieważne i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie – mimo że takiego skutku nie sposób wywieść z żadnego przepisu prawa, w szczególności z ustawy nowelizującej z dnia 24 sierpnia 2007 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. W. wniósł o oddalenie tej skargi i zasądzenie na jego rzecz od organu skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaprezentowany w skardze kasacyjnej pogląd co do wykładni przepisu art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest prawidłowy. Sąd I instancji błędnie bowiem uznał, iż uchwała Rady Gminy Warszawa – Białołęka z dnia 31 marca 2000 r. nie mogła stanowić podstawy rozstrzygnięcia o wysokości opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości związanej z jej podziałem. W wyroku z dnia 2 kwietnia 2007 r. SK 19/06 OTK-A-2007/4/37 Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 98 ust. 4 powinien być rozumiany w ten sposób, że zainteresowany ponosi opłatę pod warunkiem, że uchwała ustalająca stawki opłat weszła w życie przed dokonaniem podziału nieruchomości, a wysokość opłaty ustalona jest zgodnie ze stawką obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, przeciwne stanowisko powoduje, że uchwała rady gminy uzyskałaby charakter retroaktywny. Trybunał Konstytucyjny wskazał ponadto, że za takim kierunkiem wykładni przemawia także konstytucyjna zasada zaufania do państwa, która wymaga, aby zainteresowany znał dokładną treść i wysokość ciążącego na nim obowiązku daninowego już w chwili zajścia zdarzenia powodującego powstanie takiego obowiązku. Zarówno z sentencji, jak i uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika zatem, że przeprowadzona ocena konstytucyjności nie dotyczyła upoważnienia rady gminy do ustalania, w formie uchwały, wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Wymaga też podkreślenia, że w dacie orzekania przez Trybunał Konstytucyjny co do zgodności z Konstytucją art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis ten był już uchylony. Należy zwrócić uwagę, że zmiana art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami została dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1491). Zgodnie z art. 1 pkt 61 wymienionej ustawy nowelizującej art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dniem 22 września 2004 r. otrzymał nowe brzmienie, w którym pominięto ust. 4 tego artykułu. Jednocześnie dodany został art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 1 pkt 62 ustawy nowelizującej), który stanowił, że: "Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości (...)". Tym samym dotychczasowa treść normatywna dotycząca kompetencji rady gminy do ustalania wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej została przeniesiona do art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w dacie orzekania przez Trybunał Konstytucyjny art. 98 nie zawierał już ustępu 4, którego dotyczyła skarga konstytucyjna. Kolejna nowelizacja art. 98, będąca konsekwencją omawianego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dokonana ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 r.. Nr 173, poz. 1218) polegała na dodaniu art. 98 ust. 1a, w którym ustawodawca przesądził jednoznacznie, że ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca stawkę procentową tej opłaty, przy czym do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Natomiast w art. 98 ust. 1 ustawodawca nadal utrzymał dotychczasową treść uprawniająca radę gminy do ustalenia w drodze uchwały wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej, z tą jednak różnicą, że wysokość tej opłaty nie może przekraczać 30% różnicy wartości nieruchomości. Zmiana polegająca na wprowadzeniu maksymalnej stawki opłaty adiacenckiej 30% w miejsce 50%, przy niezmiennej pozostałej treści przepisu nie upoważnia do stwierdzenia utraty mocy obowiązującej aktu wykonawczego, nie zmienia się bowiem ani rodzaj aktu wykonawczego, ani organy upoważnione do jego wydania, ani też zakres spraw przekazanych do regulowania aktem wykonawczym. Omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował automatycznie utraty mocy obowiązującej uchwały rady gminy podjętej na podstawie przepisu art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazać przy tym należy, iż stanowisko takie reprezentował już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie I OSK 692/08; z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie I OSK 1069/08; z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie I OSK 946/09. Jednakże pomimo błędnego uzasadnienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu. Stosownie bowiem do art. 98a ust. 1 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadłym w składzie siedmiu sędziów w dniu 11 stycznia 2010 r. sygn. akt I OPS 5/09 trzyletni termin, o którym mowa w powołanym art. 98a ust. 1 dotyczy rozstrzygnięcia o ustaleniu opłaty adiacenckiej decyzją ostateczną. Skład orzekający w niniejszej sprawie całkowicie pogląd ten podziela. Natomiast jak wynika z akt sprawy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna w dniu 20 marca 2006 r., zaś ostateczna decyzja ustalająca wysokość opłaty adiacenckiej zapadła w dniu 20 sierpnia 2009 r., a więc po upływie 3-letniego terminu, o którym mowa w art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Upływ zaś powyższego terminu, mającego charakter materialnoprawny oznacza, że nie może już skutecznie nastąpić zdarzenie, którego termin ten dotyczy, tj. nie mogło nastąpić ustalenie opłaty adiacenckiej. Jeżeli bowiem w terminie trzech lat nie nastąpiło ustalenie opłaty adiacenckiej decyzją ostateczną, to po tym terminie organ nie mógł już naliczać tej opłaty. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a więc wyrok uchylający zapadłe w niniejszej sprawie decyzje pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek Januarego Wojdy o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, bowiem nie wykazał aby takie niezbędne koszty, o których mowa w art. 205 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały poniesione.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło