II SA/Bd 711/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium rektora 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z [...] grudnia 2020 r., nr albumu [...], 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. (bez numeru) Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], działając na podstawie art. 93 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa") oraz § 4 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń dla studentów [...], wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z [...] października 2019 r. (dalej "regulamin"), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku M. K. (skarżącej) o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2020/2021, odmówiła przyznania wnioskowanego stypendium rektora. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z powołanymi w podstawie prawnej przepisami ustawy i rozporządzenia stypendium rektora przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i przyznanie stypendium zgodnie z wnioskiem. Podniosła, że nie przekroczyła 6 letniego okresu pobierania stypendiów, albowiem pobierała je w latach 2015/2016 (stypendium socjalne i naukowe podczas drugiego roku studiów na Uniwersytecie Gdańskim), w latach 2017/2018 (stypendium socjalne podczas drugiego roku studiów na kierunku lekarskim w Collegium Medicum w Bydgoszczy), w latach 2018/2019 (stypendium socjalne podczas trzeciego roku studiów na kierunku lekarskim w Collegium Medicum w Bydgoszczy), oraz w latach 2019/2020 r. (stypendium naukowe podczas czwartego roku studiów na kierunku lekarskim w Collegium Medicum w Bydgoszczy). Wskazała, że łączny okres pobierania stypendiów wynosi 4 lata, organ zaś błędnie zinterpretował art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy w zakresie pojęć "pobierania" i "przysługiwania" świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kwestia możliwości przyznania stypendium osobom studiującym powyżej 6 lat została uregulowana w art. 93 ust. 2 ustawy, który w ocenie organu wyklucza przyznanie stypendium osobie studiującej dłużej niż 6 lat. Organ stwierdził, że skoro skarżąca od 2014 r. do chwili obecnej jest osobą studiującą, to przekroczony został maksymalny okres 6 lat wskazany w ww. przepisie. W ocenie Komisji nie ma przy tym znaczenia, czy student pobiera świadczenie. Organ przywołał, że takie rozumienie art. 93 ust. 2 ustawy spójne jest z informacją zawartą na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji oraz przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu skargi zakwestionowała stanowisko obu organów, jakoby art. 93 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce uniemożliwiał przyznanie stypendium rektora studentowi, którego łączny okres studiowania przekroczył 6 lat. Wskazała, że chodzi tu o okres pobierania świadczenia, a ten w jej przypadku wynosi 4 lata. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (publ. jak wcześniej wskazano) student ma prawo ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). W myśl art. 90 tej ustawy zapomogę może otrzymać student, który znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji życiowej. Stosownie do art. 92 ust. 2 ustawy zapomoga może być przyznana nie częściej niż 2 razy w roku akademickim. Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Spór w sprawie niniejszej koncentruje się na kwestii prawidłowej wykładni 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz § 4 ust. 1 pkt 1 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] (który zasadniczo stanowił powtórzenie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy). Przede wszystkim chodzi tu o zagadnienie, czy okres 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 ustawy, odnosić należy do okresu posiadania statusu studenta, czy też okresu pobierania świadczenia stypendialnego. Organy stypendialne obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że w przypadku skarżącej upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat, gdyż skarżąca posiadała status studenta przez okres ponad 6 lat, mogła w tym okresie ubiegać się i otrzymywać wnioskowane świadczenie, zaś z chwilą przekroczenia tego okresu uprawnienie do tego świadczenia wygasło. Powyższe kwestionuje skarżąca podnosząc, że prawidłowa wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy winna uwzględniać okres pobierania świadczenia, a nie okres przysługiwania wnioskodawcy statusu studenta. Zaprezentowana przez organy obu instancji wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy jest w ocenie Sądu błędna. Organy błędnie przyjęły, że pojęcie "przysługiwania świadczenia", o czym mowa w art. 93 ust. 2 ustawy, jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia", wobec czego pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium rektora, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania tego świadczenia, lecz konieczne jest spełnienie warunków jego przyznania wymienionych w art. 91 ustawy. Dlatego też 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Sąd w składzie rozpoznającym skargę popiera i przyjmuje za swoje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III OSK 3913/21 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA stwierdził, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do zapomogi lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania. Nie można wiązać początku tego okresu 6 letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania zapomogi (ściślej ujmując, jej otrzymywania), to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania zapomogi stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w.n. należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Powyższą interpretację art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy potwierdzają poglądy NSA wyrażone w wyrokach z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21, z dnia 28 października 2021 r., sygn. III OSK 4256/21; i z dnia 1 października 2021 r., sygn. III OSK 3967/21 (dostępne jw.). W niniejszej sprawie zatem organy nie mogły odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z przyczyny opisanej w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, albowiem z perspektywy tego przepisu bez znaczenia pozostaje, że od 2014 r. skarżącej nieprzerwanie przysługuje status studenta. Należy też w tym miejscu podkreślić, że nie wiąże Sądu przywoływane w zaskarżonej decyzji stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że organy obu instancji – nieprawidłowo wykładając i stosując art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy - naruszyły prawo materialne w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez skarżącą świadczenia, istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium rektora. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Weźmie nadto pod uwagę, że stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy, a zatem należy przyjąć, że za takie właśnie maksymalne okresy świadczenia te mogą przysługiwać danemu studentowi (a nie za cały rok kalendarzowy – por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20 – dostępny jw.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., obejmując nimi kwotę uiszczonego przez skarżącego wpisu w kwocie 200 zł. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).