II SA/Bd 721/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek ustawowych od uposażenia oddala skargę. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień we W. z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek ustawowych za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia "przywrócenia" do tej służby. Do wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji doszło na podstawie następującego stanu faktycznego. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego (w skrócie: Dowódca [...]) w B. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. wypowiedział J. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, gdy pełnił ją na stanowisku służbowym chorążego w sekcji poboru i uzupełnień w WKU we W. Następnie Dowódca Wojsk Lądowych (WL) decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...]. stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] w B. Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. o wypowiedzeniu zainteresowanemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Powyższa decyzja Dowódcy WL stanowiła podstawę do uchylenia pkt 31 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. dotyczącego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (rozkaz dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] maja 2005 r.). Na mocy rozkazu dziennego Wojskowego Komendanta Uzupełnień we W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. J. K. został ponownie ujęty na ewidencję oraz wszelkiego rodzaju zaopatrzenie w WKU we W. z dniem [...] czerwca 2005 r. Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. J. K., powołując się na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt III CZP 106/07, zgodnie z którą "Roszczenia żołnierzy zawodowych o wypłatę odsetek ustawowych należnych na podstawie art. 9 ust. 3 a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 693 ze zm.), a od 1 lipca 2004 r. na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) podlegają rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym", wystąpił do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego (WSzW) w B. o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odsetek ustawowych od sumy uposażeń wypłaconych po przywróceniu do zawodowej służby wojskowej. Szef WSzW rozpatrując przedmiotową sprawę uznał swoją niewłaściwość i postanowieniem przekazał ją do załatwienia WKU we W. Wojskowy Komendant Uzupełnień we W. decyzją z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] odmówił przyznania odsetek ustawowych od uposażenia, za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej do dnia "przywrócenia" do tej służby podkreślając, że skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] w B. o wypowiedzeniu zainteresowanemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej przez Dowódcę WL było reaktywowanie stosunku służbowego. Niemniej jednak J. K. w okresie od [...] października 2003 r. do [...] czerwca 2005 r. nie pełnił zawodowej służby wojskowej, lecz pozostawał w stosunku służbowym. Natomiast prawo do uposażenia - zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 179, poz. 1750 ze zm.; zwanej w skrócie "ustawą pragmatyczną") powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Odsetki ustawowe - stosownie do postanowień art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej – przysługują w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Od rozstrzygnięcia organu I instancji odwołanie wniósł J. K., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, polegającą na uznaniu, iż wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie powstało po stronie odwołującego przywrócenie stanu poprzedniego, w którym miał w okresie pozostawania w stosunku służbowym prawo do wypłaty uposażenia w terminie do 10 każdego miesiąca kalendarzowego w tym okresie, a tym samym wypłacenie uposażeń po dacie powrotu do służby w formie skumulowanej odbyło się z zawinionym opóźnieniem organów wojskowych (a więc ze zwłoką). W rezultacie powyższego, J. K. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie odsetek ustawowych od wypłaconych po terminie wymagalności uposażeń. Uzasadniając swoje odwołanie J. K. przywołał uchwałę składu siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., (III PZP 1/05, OSNP 2006/15-16/227, Lex 167814), zgodnie z którą: "Funkcjonariusz Straży Granicznej może żądać odsetek za czas opóźnienia w wypłacie uposażenia (art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 481 § 1 k.c.). Zdaniem odwołującego, stanowisko organu I instancji budzi poważne wątpliwości także z tego powodu, iż wypłacając uposażenie za sporny okres po terminie jego wymagalności, miał wiedzę i świadomość konkretnego długu i wiedzę o tym, iż wypłaca należność po terminie. Po rozpatrzeniu odwołania J. K. Szef WSzW w B. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy analizując przedłożone odwołanie uznał, że jest ono bezzasadne, a organ odwoławczy w sposób prawidłowy dokonał ustaleń faktycznych oraz prawidłowej oceny prawnej. Szef WSW podkreślił, że decyzja o zwolnieniu zainteresowanego z zawodowej służby wojskowej, które nastąpiło w dniu [...] września 2003 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie jej nieważności. W rezultacie powyższego stosunek służbowy został reaktywowany. Niemniej jednak zainteresowany w okresie od [...] października 2003 r. (tj. następnego dnia po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej) do dnia poprzedzającego stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu, jak trafnie przyjął organ I instancji, nie pełnił zawodowej służby wojskowej, albowiem w tym czasie, jako emeryt wojskowy, otrzymywał emeryturę z Wojskowego Biura Emerytalnego w B. i której - zgodnie uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt III UPZ 1/08 - nie ma obowiązku zwrotu. Zdaniem organu odwoławczego, w świetle obowiązującego stanu prawnego, wynikającego z art. 76 ust. 1 ustawy pragmatycznej "Prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej". W rezultacie uposażenie za ten okres w ogóle skarżącemu nie przysługiwało. Organ uznał, że tym samym brak jest podstaw do przyznania zainteresowanemu prawa do odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe - zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej - przysługują bowiem w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Skoro uposażenie za okres od dnia zwolnienia do dnia "przywrócenia" nie przysługiwało zainteresowanemu, w rezultacie odsetki ustawowe również się nie należą. W skardze do Sądu skarżący J. K. wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości podtrzymując zarzuty wywiedzione już w odwołaniu odnośnie naruszenia przepisów prawa materialnego jak również naruszenia przepisów postępowania, których to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego stanowisko organów wojskowych I i II instancji wyrażone w decyzjach jest bezzasadne, z uwagi na skutki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku zawodowej służby wojskowej, oznacza, iż skutki są takie jakby tej decyzji nie wydano. Skarżący, zatem w całym spornym okresie w sensie prawnym pełnił zawodową służbę wojskową. Skoro zaś skarżący przez cały czas pełnił zawodową służbę wojskową, to każdego 10 dnia miesiąca winien otrzymywać uposażenie. Zatem w odczuciu skarżącego, za cały sporny okres przysługuje mu zarówno uposażenie jak i odsetki od nieterminowo wypłaconych uposażeń. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w okresie spornym nie pełnił zawodowej służby wojskowej, lecz jedynie pozostawał w stosunku służbowym. Natomiast prawo do uposażenia zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy pragmatycznej powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Artykuł 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej w skrócie p.p.s.a.) stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...] nie narusza przepisów prawa. Kwestia określenia, czy i w jakich terminach stały się wymagalne świadczenia należne skarżącemu, a co za tym idzie – w jakim momencie organ wojskowy popadł w zwłokę w wypłacie tych świadczeń – jest ściśle związana z kwestią skutków, jakie wywarła decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] maja 2005 r. nr [...], która stwierdziła nieważność decyzji Dowódcy [...] z dnia [...] listopada 2002 r. wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. W tym względzie Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2009 r. (sygn. akt I OSK 1455/08), iż decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Decyzja taka tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym (elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej). Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Tym niemniej nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej. W tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. W rezultacie dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji nie można przyjąć, że w tym okresie doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w analizowanym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej. Z powyższych rozważań wynika, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał status przeniesionego do rezerwy. Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.