II SA/Bd 722/07

Dnia 29 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi H. i H. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki oddala skargę. II SA/Bd 722/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał H. i H. S. rozbiórkę obiektu budowlanego będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowiącego dobudowę do istniejącego pawilonu handlowo – usługowego oraz rozbiórkę drewnianego zadaszenia krytego strzechą. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postanowieniem z dnia [...]2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie obiektu handlowo-usługowego "[...]" na działce nr [...] położonej w [...] gm. [...] będącej własnością H. i H. S. oraz zobowiązał inwestorów do przedłożenia w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia stosownych dokumentów. Skarżący nie spełnili w wyznaczonym terminie obowiązków wskazanych w tymże postanowieniu, w związku z tym istniały podstawy do orzeczenia o rozbiórce części obiektu rozbudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W odwołaniu od powyższej decyzji H. i H. S. zarzucili organowi, iż błędnie przyjął, iż prace budowlane prowadzone były bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz że nie odniósł się w żaden sposób do oświadczenie inwestora zawartego w protokole oględzin obiektu budowlanego, o tym, że prace budowlane prowadzone są na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. wydanego przez Wójta Gminy [...]. Odwołujący się wskazali ponadto, iż organ nadzoru budowlanego nie wziął pod uwagę wpływu ewentualnej rozbiórki na stan części budynku już istniejącej i oddanej do użytku. Podnieśli również, iż uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 1 K.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], decyzją z dnia [...]2005 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa rozbudowa jest prowadzona bez wymaganego pozwolenia na budowę. Dodał, iż wprawdzie inwestorzy posiadają projekt budowlany z naniesionymi na czerwono zmianami z datą [...] czerwca 2003 r., które mogłyby świadczyć o tym, iż w oparciu o projekt w tej wersji wydano w dniu [...] lipca 2003 r. pozwolenie na budowę, jednakże na egzemplarzu archiwalnym udostępnionym przez Urząd Gminy w [...] nie ma tych zmian. Organ odwoławczy dodał, iż nie jest on właściwy do ustalania kiedy i gdzie naniesiono zmiany w projekcie. Odnosząc się do zarzutów skarżących, organ podniósł, iż dobudowa części obiektu do istniejącego już budynku nie została podjęta po częściowej rozbiórce tegoż budynku istniejącego, a więc rozbiórka dobudowanej części nie naruszy elementów konstrukcyjnych istniejącego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] po rozpatrzeniu skargi H. i H. S., wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]2005 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie odniósł się do twierdzeń skarżącego, że prace prowadzone były na podstawie pozwolenia budowlanego nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. wydanego przez Wójta Gminy [...]. Sąd wskazał również, iż w aktach sprawy nie ma tej decyzji, a znajdująca się kserokopia projektu budowlanego stanowiącego załącznik do decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. zawiera niejasny zapis, z którego nie wynika co było w istocie przedmiotem projektu - dobudowa czy rozbudowa obiektu budowlanego. W związku z tym Sąd podniósł, iż organ odwoławczy powinien ustalić czego faktycznie powyższa decyzja dotyczyła. Ponadto winien przesłuchać autora projektu na okoliczności związane z zamierzeniami inwestora, treścią projektu, treścią zapisów, okoliczności dokonywania poprawek i ich anulowania oraz dążyć do ustalenia okoliczności udostępnienia projektu stanowiącego zasób archiwalny Urzędu Gminy [...]. Powinien również wyjaśnić, o jakiej wersji projektu budowlanego mowa w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] września 2003 r. [...] w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie pawilonu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...]2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]2005 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż z dokonanych przez niego ustaleń wynika, iż rozbudowy istniejącego na działce nr [...] położonej w [...] obiektu handlowo-usługowego oraz wybudowanie przy wejściu do pawilonu drewnianego zadaszenia krytego strzechą nie ujęto w zatwierdzonym projekcie budowlanym na podstawie, którego wydano decyzję z [...] lipca 2003 r., nr [...] o pozwoleniu na budowę, a następnie decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] udzielono pozwolenia na użytkowanie. Organ odwoławczy powołał się przy tym na oświadczenie Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i Wójta Gminy [...], z których wynika, iż naniesione na czerwono zmiany w projekcie, na podstawie, których prowadzono rozbudowę obiektu budowlanego, powstały po wydaniu decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. o pozwoleniu na budowę. Wskazał również, iż autor omawianego projektu budowlanego oświadczył, że zmiany te zostały naniesione we wrześniu 2003 r., a widniejąca przy nich data [...] czerwca 2003 r. jest najprawdopodobniej błędem pisarskim. Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż dobudowa części obiektu do istniejącego już budynku nie została podjęta po częściowej rozbiórce tegoż budynku istniejącego, a więc rozbiórka dobudowanej części nie naruszy elementów konstrukcyjnych istniejącego budynku, dodając przy tym, iż ewentualne uszkodzenie budynku nie może stanowić podstawy do odstąpienia od orzeczenia o rozbiórce. Organ II instancji, uznając słuszność zarzutów skarżących, co do przedwczesności wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, stwierdził, iż uchybienie to nie miało istotnego wpływu na zaskarżoną decyzję, strony miały bowiem zapewniony czynny udział w sprawie, a wyznaczony przez organ nadzoru budowlanego termin na przedłożenie dokumentacji był wystarczający. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję H. i H. S. podnieśli ponownie, iż rozbudowa obiektu prowadzona była na podstawie pozwolenia budowlanego nr [...] z dnia [...] lipca 2003r. wydanego przez Wójta Gminy [...], a tym samym nie było podstaw do orzeczenia o rozbiórce tej części obiektu. Wskazali także, iż z treści decyzji z dnia [...] września 2003 r. o pozwoleniu na użytkowanie obiektu wynika jednoznacznie, że nie wszystkie roboty budowlane zostały zakończone, w związku z tym organ nadzoru budowlanego błędnie stwierdził, iż istniał wymóg uzyskania przez inwestorów nowego pozwolenia na budowę. Skarżący podnieśli, iż nie byli świadomi tego, że posiadana przez nich wersja projektu budowlanego różni się od tej, którą dysponuje organ. Dodali przy tym, iż organ powinien w związku z tymi rozbieżnościami podjąć działania korygujące treść decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem skarżących wyjaśnienia Wójta Gminy [...] na okoliczność dokonanych skreśleń w projekcie budowlanym budzą wątpliwości, w szczególności ze względu na fakt, iż organ ten nie podjął żadnych działań mających na celu skorygowanie dokumentacji oraz nie powiadomił inwestora o istniejących rozbieżnościach w projekcie. Skarżący wywiedli przy tym, iż zmiany w dokumentacji polegające na wykreśleniu niektórych elementów w egzemplarzu projektu budowlanego zostały dokonane przez pracownika urzędu nieposiadającego uprawnień do ich dokonywania oraz, że nie poinformowano ich o tym. W związku z tym skarżący podnieśli, iż zmiany te nie powinny wywoływać skutków prawnych. Skarżący wskazali również, iż organ odwoławczy powołując się na negatywne zaopiniowanie przez Powiatowego Konserwatora Zabytków projektu rozbudowy, pominął fakt, iż w kolejna postanowieniu organ ten pozytywnie zaopiniował projekt rozbudowy. Ponadto podnieśli, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił, jaki wpływ będzie miała ewentualna rozbiórka części budynku na stan istniejącej wcześniej części budynku. Zdaniem skarżących rozbiórka taka może grozić naruszeniem elementów konstrukcyjnych użytkowanej części budynku i dlatego rozbiórka jest niemożliwa pod względem technicznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić skutecznie zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, poz. 1118; z późn. zm.). W świetle treści przepisu art. 48 ust. 1 samowola budowlana polegająca na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, co do zasady, skutkuje nakazem rozbiórki. Jednakże w sytuacji, gdy budowa zrealizowana (realizowana) bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i istnieje możliwość doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ jest zobowiązany wszcząć postępowanie zmierzające do legalizacji samowoli i w drodze postanowienia nakazać inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego wykonanie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 4 tejże ustawy w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie wyżej wspomnianych obowiązków, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd w pierwszej kolejności winien był zbadać, czy organ, który wydał kwestionowaną decyzję prawidłowo ustalił, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z samowolą budowlaną oraz czy dokonując tych ustaleń organ ten zastosował się do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 17 stycznia 2007 r.. Należy w związku z tym wskazać, iż zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ II instancji w sposób niebudzący wątpliwości wykazał, iż rozbudowa budynku będącego przedmiotem tegoż postępowania została dokonana bez pozwolenia na budowę. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wbrew twierdzeniom skarżących, projekt budowlany zatwierdzony przez Wójta Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003. r., nr [...], przewidujący rozbudowę pawilony handlowo-usługowego na działce Nr [...] w miejscowości [...], nie obejmował rozbudowy pawilonu handlowo-usługowego w zakresie stwierdzonym w wyniku kontroli obiektu dokonanej w dnu [...]2004 r. Naniesione kolorem czerwonym zmiany na tymże projekcie obejmujące dalszą rozbudowę pawilonu handlowo-usługowego powstały zaś po wydaniu przez organ administracji decyzji zatwierdzającej omawiany projekt budowlany. Ustaleń tych dokonał organ m.in. w oparciu o oświadczenie organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia [...] 2007r., z którego wynika, iż wydając pozwolenie na budowę, a następnie pozwolenie na użytkowanie rozbudowanej części obiektu budowlanego organ dysponował wersją projektu, będącego w posiadaniu inwestora i Urzędu Gminy w [...], na którym to projekcie nie umieszczono żadnych poprawek, ani nie anulowano żadnych poprawek. Organ II instancji, kierując się wskazaniami Sądu zawartymi w wyroku z dnia 17 stycznia 2007 r. uzyskał również egzemplarz archiwalny projektu budowlanego stanowiącego załącznik do wspomnianego pozwolenia na budowę wydanego przez Wójta Gminy [...], na którym to projekcie widnieją naniesione czerwonym kolorem, przekreślone zmiany. Jak wynika z oświadczenia inspektora do spraw budownictwa W. L. wykreślił on powyższe zmiany, gdy stwierdził, iż O. S. wypożyczając projekt archiwalny w celu wykonania jego kopii, zwróciła projekt z naniesionym kolorem czerwonym większym zakresem dobudowy. Skarżący twierdzą wprawdzie, iż naniesione kolorem czerwonym zmiany w projekcie powstały przed jego zatwierdzeniem przez Wójta Gminy [...] i zostały one bezprawnie wykreślone przez urzędnika, twierdzenia te jednakże są sprzeczne ze złożonym w dniu [...]2007 r. oświadczeniem przez autora projektu G. Cz.-K. Z oświadczenia powyższego wynika mianowicie, iż poprawki naniesione kolorem czerwonym na egzemplarzu archiwalnym projektu stanowiącego integralną część pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 2003 r. zostały dokonane we wrześniu 2003r. Widniejąca zaś przy nich data [...]06.2003 r. jest najprawdopodobniej wynikiem błędu pisarskiego W świetle zebranego materiału dowodowego, uwzględniając w szczególności oświadczenie projektanta obiektu budowlanego, którego dotyczy niniejsze postępowanie, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż zmiany naniesione na projekcie budowlanym zatwierdzonym przez Wójta Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., powstały po wydaniu wspomnianej decyzji, a tym samym rozbudowa w zakresie objętym zmianami nie mogła być również przedmiotem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wydanej w dniu [...] września 2003 r.. Dodać należy przy tym, iż wykonując wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 17 stycznia 2007 r. organ odwoławczy ustalił, iż niewykonane roboty wykończeniowe, o których mowa we wskazanej wyżej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, obejmowały wyłącznie roboty elewacyjne i zagospodarowanie terenu wokół obiektu i miały być one zakończone do [...]2004 r.. Nie można tym samym uznać za uzasadnione powoływania się przez skarżących na okoliczność niewykonania robót wykończeniowych w momencie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, jako okoliczność wyłączającą obowiązek uzyskania pozwolenia na dalszą rozbudowę omawianego obiektu. Z wyższej przywołanych ustaleń organu odwoławczego wynika w sposób jednoznaczny, iż w niniejszej sprawie doszło do samowoli budowlanej. W świetle powyższego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Żninie, zmierzając do legalizacji dobudowanej części obiektu budowlanego, zasadnie wydał postanowieniem z dnia [...]2004 r. nakładające na inwestorów określone obowiązki wynikające z art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, iż skarżący nie wykonali nałożonych na nich obowiązków. Jest to okoliczność bezsporna. Jak już wskazano wcześniej, w takim wypadku zastosowanie znajduje art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane (cyt. wyżej), w świetle którego konsekwencją zaniechania przez inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego zrealizowania nałożonego na niego obowiązku jest wydanie decyzji o rozbiórce tegoż obiektu budowlanego. W świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2006r., II OSK 788/05, opubl. Lex 209457) ewentualną przeszkodą do orzeczenia o rozbiórce części obiektu budowlanego byłoby ustalenie, że jest ona na tyle zależna od pozostałej części budynku, że nie może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część budynku. Należy w związku z tym oraz w związku z zarzutami skarżących dotyczącymi wpływu ewentualnej rozbiórki części budynku na stan istniejącej wcześniej części budynku, wskazać, iż połączenie dobudowanej części obiektu, której dotyczy decyzja o rozbiórce, z istniejącym wcześniej budynkiem, nie stanowi tego rodzaju trwałego połączenia, które w wyniku rozbiórki spowodowałoby utratę stabilności budynku czy tez naruszenie jego konstrukcji. Za stanowiskiem takim przemawia wskazywany przez organ odwoławczy fakt, iż dobudowa omawianej część obiektu nie została podjęta po częściowej rozbiórce istniejącego budynku. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.