II SA/Bd 737/14

Dnia 7 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 października 2014 roku sprawy ze skargi C. Z. na postanowienie W. K.-P. z dnia [..] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda[...], na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwanej w skrócie "k.p.a.") odmówił skarżącemu C. Z. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja Prezydenta została doręczona dorosłemu domownikowi skarżącego - teściowej w dniu [...]r., a tym samym zgodnie z art. 43 k.p.a. dokonano skutecznego doręczenia decyzji. Natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone w dniu [...]r. Organ podał, że we wniosku o przywrócenie terminu strona jako przyczynę uchybienia wskazywała przebywanie na zwolnieniu lekarskim. W tej sytuacji, zdaniem organu, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazane okoliczności nie stanowiły podstawy do przyjęcia, że przeszkoda była nagła i nie dająca się usunąć, a tylko wówczas zachodziłyby przesłanki do przywrócenia terminu. Zdaniem organu skarżący działał bez zachowania należytej staranności. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie skarżący wyjaśnił, że to teściowie odebrali za niego korespondencję i nie przekazali mu jej, zaś w okresie od 24 kwietnia do 1 sierpnia 2013 r. w sposób nieprzerwany kontynuował leczenie, w tym dwukrotnie przebywał na leczeniu szpitalnym stacjonarnym w okresie od 6 maja do 10 maja 2013 r. oraz w okresie od 13 lipca do 1 sierpnia 2013 r. Ponadto w okresie od 6 maja do 21 lipca 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przebywając na zwolnieniu lekarskim nie był w stanie właściwie zajmować się swoimi sprawami. Skarżący podał również, że o utracie statusu osoby bezrobotnej dowiedział się w dniu 2 lipca 2013 r. podczas wizyty u lekarza, gdyż okazało się, że nie jest już ubezpieczony. Tego samego dnia ustalił też, że przedmiotową decyzję odebrali jego teściowe. Wobec tego w ocenie skarżącego, nie uchybił on z własnej winy terminowi do złożenia odwołania oraz zachował 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W wyniku rozpatrzenia wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Bd 1173/13) uchylił postanowienie Wojewody z dnia [...]r. Sąd podkreślił, że ocena przesłanek zastosowania art. 58 k.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z pomocą wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a niejasności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Sąd uznał, że organ nie sprostał tym wymogom, albowiem ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a., została dokonana w sposób dowolny, z przekroczeniem przewidzianej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd podzielił pogląd, że nie każda choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Sąd podniósł, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu jako przyczynę uchybienia terminu wskazywał chorobę (od dnia 24 kwietnia 2013 r.) i skierowanie przez lekarza do szpitala psychiatrycznego na leczenie; podał również, że od dnia 6 maja 2013 r. do dnia 10 maja 2013 r. przebywał w szpitalu [...] Sp. z o.o. w [...]. Jednocześnie przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia 6 maja 2013 r. do dnia 21 lipca 2013 r. i z tego względu nie był w stanie podczas leczenia zajmować się swoimi sprawami. Zadaniem Sądu w związku z tak uzasadnionym wnioskiem o przywrócenie terminu organ winien zbadać powołaną okoliczność, czego jednak nie uczynił. Wobec tego argumentacja organu nie stanowiła wystarczającej podstawy do uznania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie tej przesłanki organ pominął bowiem przede wszystkim okoliczność, że skarżący był hospitalizowany i przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zdaniem Sądu w związku z powyższym uchybieniem organ prowadząc postępowanie winien zbadać, czy skarżący był w stanie sporządzić i następnie wnieść odwołanie osobiście lub przy pomocy innych osób, np. wskazanych przez siebie teściów. Jednocześnie Sąd ocenił, że powoływanie się przez skarżącego na fakt odbioru przesyłki przez teściową i nieprzekazanie mu jej i wywodzenie z tego faktu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Z akt sprawy wynika bowiem, że miało miejsce doręczenie w trybie zastępczym, unormowane w art. 43 k.p.a. (zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi), ponieważ określone tamże przesłanki zostały spełnione, w szczególności odbierająca decyzję osoba zobowiązała się przekazać ją adresatowi (skarżącemu). Sąd podkreślił, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem, ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Pokwitowanie złożone przez dorosłego domownika na dowodzie doręczenia jest następstwem aktu woli, jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma. W konsekwencji zaś dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze, a więc z respektowaniem przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a., stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Z okoliczności sprawy wynika, że teściowa skarżącego w dniu [...] r. odebrała przedmiotową przesyłkę, co wskazuje, że doręczenie zastępcze miało miejsce w tym dniu i wywołało to skutek dla skarżącego, jako strony postępowania administracyjnego, w zakresie biegu terminu do wniesienia odwołania. W tym zakresie Sąd przyznał rację organowi, uznając, że zbadał tę okoliczność należycie. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że obowiązkiem organu administracji publicznej będzie rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy na nowo, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny prawnej, a konkretnie ustalenie, czy fakt choroby skarżącego i przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim, uniemożliwiał mu sporządzenie i następnie wniesienie odwołania, w tym również przy pomocy innych osób. W wyniku ponownego postępowania Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. Organ stwierdził, że decyzja Prezydenta została doręczona w dniu 16 maja 2013r. pod wskazany przez skarżącego (w dniu jego rejestracji w urzędzie jako osoby bezrobotnej) adres, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, wywołując skutek dla strony w zakresie biegu terminu do wniesienia odwołania. Organ podniósł, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu powołuje cztery okoliczności, które mają uprawdopodobnić brak winy co do terminu wniesienia odwołania. Są to: informacja o utraconym statusie osoby bezrobotnej podczas wizyty u lekarza w dniu 2 lipca 2013 r., brak otrzymania decyzji oraz leczenie szpitalne i zwolnienie lekarskie. Organ nie uwzględnił dwóch pierwszy okoliczności z uwagi na to, że decyzja o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej został skutecznie doręczona w dniu 16 maja 2013 r. a 14 dniowy terminie do wniesienia odwołania minął w dniu 30 maja 2013 r. W tym okresie skarżący nie przebywał w szpitalu. Natomiast nieprzerwane zaświadczenie [...] od dnia 6 maja do 21 lipca 2013 r. zawierało adnotację lekarza "pacjent może chodzić", co pozwoliło skarżącemu mimo wszystko na należyte zajęcie się w trakcie leczenia swoimi sprawami w postaci złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu 9 lipca 2013 r. czy ustanowienie pełnomocnika w dniu 17 lipca 2013 r. Organ wskazał ponadto, że znajdujące się w aktach sprawy historia choroby oraz karta leczenia szpitalnego w okresie 6 – 10 maja 2013 r., a więc przed upływem terminu na wniesienie odwołania, ujawnia takie cechy chorego na zaburzenia osobowości i nastroju jak częste korzystanie z wyjść ze szpitala, przepustek weekendowych czy chętne uczestnictwo w zajęciach terapeutycznych. Wobec tego organ uznał, że choroba skarżącego i przebywanie przez niego na zwolnieniu lekarskim umożliwiły skarżącemu wniesienie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W ocenie organu zaistniały stan faktyczny świadczy o tym, że skarżący działa w sprawie bez zachowania należytej staranności, co w efekcie doprowadziło do zawinionego uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie istotnych ustaleń faktycznych: a) z pominięciem dopuszczenia pisemnej opinii biegłego z dziedziny psychiatry na okoliczność możliwości skutecznego wywiedzenia przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji ze względu na stan zdrowia – mimo że okoliczność ta, będąca przedmiotem analizy organu, wymagała wiedzy specjalistycznej, aby ocenić, czy choroba dwubiegunowa z epizodem maniakalnym (CHAD) mimo braku pobytu skarżącego w szpitalu, mogła skutecznie uniemożliwić mu sporządzenie odwołania – co czyni ustalenia organu dowolnymi, b) z pominięciem oświadczenia teściów skarżącego, którzy wskazali, że to oni odbierali korespondencję skierowaną do skarżącego i nie przekazali mu jej, c) z błędnym przyjęciem, że skarżący w okresie, kiedy był chory i biegł termin do wniesienia odwołania, uchybił temu terminowi z własnej winy gdyż przebywał na zwolnieniu, 2) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych skutkujących przyjęciem, że skarżący nie wykazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta, gdy tymczasem z przedłożonej organowi dokumentacji wynika, że w okresie od 23 kwietnia do 21 lipca 2013 r. skarżący leczył się w sposób nieprzerwany, w tym był hospitalizowany, oraz wykazał, że teściowie odebrali za skarżącego korespondencję i nie przekazali mu jej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa jest rozpatrywana w sytuacji, kiedy postępowanie organu było już poddane kontroli tutejszego Sądu, czego rezultatem był ww. wyrok z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 1173/13. Stosownie zaś do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej w skrócie "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno organ prowadzący ponowne postępowanie po wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. jak też Sąd w niniejszej sprawie jest związany dokonaną w ww. wyroku oceną, że powoływanie się przez skarżącego na fakt odbioru przesyłki przez teściową i nieprzekazanie mu jej i wywodzenie z tego faktu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku, gdyż odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem, ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Podnoszone w obecnej skardze zarzuty dotyczące kwestii doręczenia decyzji Prezydenta teściom skarżącego i braku przekazania przez nich przesyłki skarżącemu nie mogą być wobec tego uwzględnione, gdyż – jak wyżej wskazano – kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta i wiąże Sąd także w niniejszej sprawie. W ponownym postępowaniu, zgodnie ze wskazówkami Sądu wyrażonymi w wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. organ winien ustalić, czy fakt choroby skarżącego i przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim, uniemożliwiał mu sporządzenie i następnie wniesienie odwołania, w tym również przy pomocy innych osób. Zdaniem Sądu organ wypełnił to zalecenie, nie naruszając przepisów prawa, a w szczególności nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Należy przede wszystkim podkreślić, że celem dokonywanych przez organ ustaleń faktycznych nie miało być ustalenie stanu zdrowia skarżącego. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie terminu mogą uzasadniać wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiały dokonanie czynności w przewidzianym terminie. Celem dokonywanych przez organ czynności przy badaniu wystąpienia ww. przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a nie jest ustalenie stanu zdrowia osoby, która uchybiła terminowi – co rzeczywiście mogłoby wymagać opinii biegłego. Organ ma ocenić sprawę pod innym kątem, a mianowicie – czy pomimo choroby osoba domagająca się przywrócenia terminu mogła działać w sprawie, czy to osobiście czy przez pełnomocnika. Innym słowy organ winien ocenić, czy choroba stanowiła taką przeszkodę, której osoba nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wobec tego zdaniem Sądu zasadnie organ przy rozpatrzeniu sprawy brał pod uwagę nie tylko okoliczność, że skarżący jest chory (co wymagało zwolnienia lekarskiego, a nawet hospitalizacji), ale wziął pod uwagę również okoliczności przemawiające za tym, że nawet pomimo choroby skarżący mógł przedsięwziąć czynności w sprawie (tj. mógł pokonać zaistniałą przeszkodę). Słusznie organ zwrócił uwagę, że w okresie, w którym skarżący powinien podjąć czynność tj. po 16 maja 2013r., nie był hospitalizowany, a w zwolnieniu lekarskim zaznaczono, iż "pacjent może chodzić". Słusznie także organ podniósł, że w okresie tak określonego zwolnienia, które trwało do 21 lipca 2013 r. skarżący podejmował czynności w postępowaniu – wnosząc odwołanie, wniosek o przywrócenie terminu i ustanawiając pełnomocnika. Jeżeli bowiem w całym okresie zwolnienia tj. 6 maja – 21 lipca 2013 r. skarżący cierpiał na tą samą chorobę, a pomimo to w owym okresie mógł podejmować czynności w sprawie (po 9 lipca 2013 r.), to logicznym jest, że sama choroba jako taka nie może być uznana za taką przeszkodę w dokonywaniu czynności, której nie można było przezwyciężyć. Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, z których by wynikało zróżnicowanie jego sytuacji przed i po 9 lipca 2013 r. Tymczasem aby uznać, że w przedstawionej sytuacji zaistniała nie dająca się usunąć przeszkoda w dokonaniu czynności, należałoby uprawdopodobnić, że w okresie od 16 maja do 9 lipca zaistniał nie tylko sam fakt choroby, ale też miały miejsce inne zdarzenia (np. szczególne nasilenie choroby uniemożliwiające poruszanie się czy komunikowanie się z otoczeniem), które spowodowały, że niemożliwe było podjęcie czynności procesowych. Na żaden taki fakt skarżący nie wskazał. Nie można wobec tego uznać, że organ dokonał oceny braku spełnienia przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a. nie biorąc pod uwagę całokształtu materiału dowodowego czy też przekraczając granice swobodnej oceny dowodów. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.