II SA/Bd 1173/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant st. asyst. sędziego Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi C. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego C. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadminisracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Wojewoda K.-P., działając na podstawie art. 58 § 1 i 2, art. 59 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.) odmówił C. Z. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że ww. decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi skarżącego - teściowej w dniu [...] maja 2013 r., tym samym zgodnie z art. 43 k.p.a. dokonano jej skutecznego doręczenia, natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone osobiście w dniu [...] lipca 2013 r. Organ podał, że we wniosku o przywrócenie terminu strona jako przyczynę uchybienia wskazywała przebywanie na zwolnieniu lekarskim. W tej sytuacji, zdaniem organu, strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wskazane okoliczności nie stanowiły podstawy do przyjęcia, że przeszkoda była nagła i nie dająca się usunąć, a tylko wówczas zachodziłyby przesłanki do przywrócenia terminu. Zdaniem organu skarżący działał bez zachowania należytej staranności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy C. Z. zaskarżył w całości ww. postanowienie Wojewody K.-P. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez oparcie istotnych ustaleń faktycznych na zupełnym pominięciu oświadczenia teściów, którzy wskazali, że to oni odbierali korespondencję kierowaną do skarżącego i nie przekazali mu tejże korespondencji, w której była decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2013 r., oraz błędne przyjęcie, że skarżący w czasie, kiedy był chory i biegł termin do wniesienia odwołania od decyzji, uchybił terminowi do wniesienia odwołania z własnej winy. Skarżący zarzucił też naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych skutkujących przyjęciem, że nie wykazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, tymczasem z dokumentacji, którą przedłożył organom, wynika, że w okresie od [...] kwietnia do [...] lipca 2013 r. leczył się i był hospitalizowany oraz wykazał, że to teściowie odebrali za niego korespondencję. Skarżący wyjśnił, że w okresie od [...] kwietnia do [...] sierpnia 2013 r. w sposób nieprzerwany kontynuował leczenie, w tym dwukrotnie przebywał na leczeniu szpitalnym stacjonarnym w okresie od [...] maja do [...] maja 2013 r. oraz w okresie od [...] lipca do [...] sierpnia 2013 r. Ponadto w okresie od [...] maja do [...] lipca 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przebywając na zwolnieniu lekarskim nie był w stanie właściwie zajmować się swoimi sprawami. Skarżący podał również, że o utracie statusu osoby bezrobotnej dowiedział się w dniu [...] lipca 2013 r. podczas wizyty u lekarza, gdyż okazało się, że nie jest już ubezpieczony. Tego samego dnia ustalił też, że przedmiotową decyzję odebrali jego teściowe. W konsekwencji powyższego, w ocenie skarżącego, nie uchybił on z własnej winy terminowi do złożenia odwołania oraz zachował 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. Dalej zwana p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z art. 58 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje procesowe zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z przedstawionych regulacji wynika obowiązek organu administracji publicznej do zbadania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z pomocą wszelkich koniecznych środków dowodowych i z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a niejasności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Wskazanym wymogom organ nie sprostał, albowiem ocena przesłanek, od których spełnienia zależy przywrócenie uchybionego terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a., została dokonana w sposób dowolny, z przekroczeniem przewidzianej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. W orzecznictwie przyjmuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 8 lipca 1998 r., I SA/Lu 727/97; wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 2 lutego 2000 r., SA/Sz 2125/98). Typowym przykładem braku winy jest choroba, która jednak równocześnie uniemożliwiła stronie wyręczenie się osobami trzecimi. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od strony, w których nie ma ona wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy osoba nie była w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Sąd podziela ten pogląd, że nie każda choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok NSA z dnia 30.11.2006 r., sygn. II OSK 1397/05). Istotnie, skarżący we wniosku o przywrócenie terminu jako przyczynę uchybienia terminu wskazywał chorobę (od dnia [...] kwietnia 2013 r.) i skierowanie przez lekarza do szpitala [...] na leczenie. Podał również, że od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r. przebywał w szpitalu [...] w B. Jednocześnie przebywał na zwolnieniu lekarskim od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] lipca 2013 r. i z tego względu nie był w stanie podczas leczenia zajmować się swoimi sprawami. W związku z tak uzasadnionym wnioskiem o przywrócenie terminu organ winien zbadać powołaną okoliczność, czego jednak nie uczynił. Zdaniem Sądu powyższa argumentacja nie stanowiła wystarczającej podstawy do uznania przez organ, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie tej przesłanki organ bowiem pominął przede wszystkim okoliczność, że skarżący był hospitalizowany i przebywał na zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym uchybieniem organ prowadząc postępowanie winien zbadać, czy skarżący był w stanie sporządzić i następnie wnieść odwołanie osobiście lub przy pomocy innych osób, np. wskazanych przez siebie teściów. Natomiast powoływanie się zaś przez skarżącego na fakt odbioru przesyłki przez teściową i nieprzekazanie mu jej i wywodzenie z tego faktu braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Z akt sprawy wynika bowiem, że miało miejsce doręczenie w trybie zastępczym, unormowane w art. 43 k.p.a. (zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi), ponieważ określone tamże przesłanki zostały spełnione, w szczególności odbierająca decyzję osoba zobowiązała się przekazać ją adresatowi (skarżącemu). Trzeba podkreślić, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem, generalnie ujmując, ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. (por. np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12.01.2012 r., sygn. akt III SA/Wr 427/11). Pokwitowanie złożone przez dorosłego domownika na dowodzie doręczenia jest następstwem aktu woli, jakim jest podjęcie się przez tę osobę oddania adresatowi pisma. W konsekwencji zaś dokonane prawidłowo doręczenie zastępcze, a więc z respektowaniem przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a., stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. (por. wyrok NSA z dnia 23.09.2009 r., sygn. akt II GSK 60/09). Z okoliczności sprawy wynika, że teściowa skarżącego w dniu [...] maja 2013 r. odebrała przedmiotową przesyłkę, co wskazuje, że doręczenie zastępcze miało miejsce w tym dniu i wywołało to skutek dla skarżącego, jako strony postępowania administracyjnego w zakresie biegu terminu do wniesienia odwołania. W tym zakresie należy zatem przyznać rację organowi, który zbadał tę okoliczność należycie. Reasumując należy uznać, że odmawiając przywrócenia terminu w kontekście regulacji przewidzianej w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., bez uwzględnienia całościowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności rozpatrywanej sprawy, organ naruszył powołany powyżej przepis w zw. z art. 80 k.p.a. Nie przesądzając przeto w niczym ostatecznego rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu administracji publicznej będzie rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy na nowo, zgodnie z przepisami procedury administracyjnej, z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd oceny prawnej, a konkretnie ustalenie, czy fakt choroby skarżącego i przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim, uniemożliwiał mu sporządzenie i następnie wniesienie odwołania, w tym również przy pomocy innych osób. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).