II SA/Bd 738/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 29 maja 2024 r., na podstawie art. 1; art. 2 pkt 2; art. 3 pkt., 9,14,15, i 21; art. 17, art. 23 ust. 1 i 2; art. 24 ust. 1-4, art. 32 ust. 1-1c i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 323), zwanej dalej: "u.ś.r.", art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej: "kpa", art. 1 i 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2023 r..o szczególnych rozwiązaniach służących zachowaniu ważności niektórych orzeczeń o niepełnosprawności oraz orzeczeń o stopniu niepełnosprawności (Dz.U.2023, poz. 2768), zwanej dalej: "ustawą o szczególnych rozwiązaniach", po rozpatrzeniu sprawy E. P., zwanej dalej: "skarżącą" I/ uchylił decyzję zmieniającą okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, K. Z. z dnia [...].2024 r. nr [...]; II/ odmówił prawa do wydłużenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, K. Z.. Powyższe rozstrzygnięcie organ I instancji oparł o następujące ustalenia i rozważania: W dniu [...].2018r. na mocy decyzji [...] przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad K. Z.. Decyzja została wydana w oparciu o prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu sygn. akt. IV U 192/17. Stopień niepełnosprawności został ustalony do dnia [...].2020r. Zgodnie z art. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44), zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji zawodowej", które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 852 i 1429), zwanej dalej: "ustawą zmieniającą", w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r., zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. W aktach sprawy znajdowało się orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności syna, K. Z. z Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...].2021 r. oraz wydruk orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. nr [...] z dnia [...].2021 r. W dniu [...].2021 r. wpłynęła informacja skarżącej, że zostanie złożone odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności. Z uwagi na powyższe decyzją nr [...] z dnia [...].2024 r. wydłużono skarżącej prawo do rzeczonego świadczenia na okres do [...].2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W ramach postępowania weryfikacyjnego organ wystąpił do Sądu o udzielenie informacji, czy postępowanie odwoławcze jest nadal w toku. W dniu [...].2024 r. wpłynęła informacja Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia [...].2024 r., z której wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 10.03.2023 r. sygn. akt IV U 286/21 oddalono odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w. B. nr [...] z dnia [...].2021 r. a wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 01.08.2023 r. sygn. akt IV Ua 10/23 wraz z ww. wyrokiem Sądu Rejonowego stały się prawomocne z dniem 01.08.2023 r. W konsekwencji orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...].2021 r., stało się ostateczne za dniem 01.08.2023 r. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w sprawie zakończonej ostateczna decyzją administracyjną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Od dnia 02.08.2023r. skarżąca nie jest uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie wyroku Sądu sygn. akt. IV U 192/17. W nawiązaniu do powyższego należało odmówić prawa do wydłużenia okresu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o 1/ o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji lub 2/ o jej zmianę poprzez uznanie za zasadne wydłużenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia [...].2024 roku i uznanie decyzji z dnia [...].2024 roku, nr [...] oraz decyzji z dnia [...].2023, nr [...] za obowiązujące. 3/ o wypłatę świadczeń przyznanych na podstawie prawomocnych decyzji z dnia [...].2024, w tym nadal nie uchylonej i obowiązującej decyzji z dnia [...].2024 roku, nr [...], która nie została uchylona, 4/ o zobowiązanie organu wydającego decyzję do ujednolicenia ich oznaczeń, ponieważ obecnie są one mylące i nieczytelne, z uwagi na ich oznaczenia. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne stanowiło jedyne źródło dochodu skarżącej. Wskazano, że organ pominął, iż uchylone przez niego decyzje nadal podlegają wykonaniu, albowiem są prawomocne, wykonalne oraz obowiązujące do czasu ich prawomocnej zmiany lub uchylenia, lecz organ ich nie wykonuje. Podniesiono, że z uwagi na daty wygasania poszczególnych decyzji w przedmiocie grupy inwalidzkiej wszystkie te sprawy podlegają nadal tzw przepisom związanym z COVID 2019, albowiem stanowią kontynuację poprzednich, z uwagi na wygasanie terminów obowiązywania kolejnych orzeczeń o niepełnosprawności oraz zostały wszczęte przed upływem dat obowiązywania przepisów związanych z COVID. Sprawy te nie zostały zakończone do dnia dzisiejszego w całości, co oznacza, że przepisy o przedłużeniu wypłaty świadczeń do dnia 30.09.2024 nadal powinny być stosowane. Oznacza to, że zasadne jest przedłużenie terminu wypłaty świadczeń do dnia 30.09.2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2024 r., na podstawie art. 3 pkt 21 oraz art. 17 ust. 1 pkt 1, u.ś.r., w związku z artykułem 1 i 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy – po przytoczeniu dotychczasowego stanu faktycznego – oparł zasadniczo o następujące ustalenia i rozważania: Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 u.ś.r., wq brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie wymogu formalnego w postaci legitymowania się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym znaczny stopień niepełnosprawności w myśl art. 3 pkt 21 lit. a, u.ś.r., oznacza niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Natomiast umiarkowany stopień niepełnoprawności oznacza niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jak wynika z opisanego stanu faktycznego sprawy warunek ten nie został spełniony, bowiem wymagający opieki syn skarżącej posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są dla organów administracji publicznej wiążące i nie przewidują uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przyznania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego i zastosowania innych reguł postępowania. Organ nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy wykluczają to przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych - jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Ustalenia organu I instancji oraz wydana na ich podstawie decyzja są zgodne z prawem. W tych warunkach należy stwierdzić, iż brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze złożonej do Sądu na ww. decyzję, skarżąca wniosła: 1/ o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez organy administracyjne lub 2/ o zmianę zaskarżonych decyzji poprzez uznanie za zasadne wydłużenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30.09.2024 roku lub do innego terminu, określonego przez przepisy prawa, do którego według nich będą one obowiązywać. 3/ o nakazanie wypłaty świadczeń przyznanych na podstawie prawomocnych decyzji z dnia [...].2024, w tym nadal nie uchylonej i obowiązującej decyzji z dnia [...].2024 roku. 4/ o zobowiązanie organu I instancji wydającego decyzję do ujednolicenia ich oznaczeń, ponieważ obecnie są one mylące i nieczytelne, a organ posługuje się oznaczeniami w postaci znaków, teczek, numerów i pism. Skarżąca zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: - naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2023 roku. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu oraz wskazano, że wbrew orzeczeniu stosownych komisji, doszło do pogorszenia się stanu zdrowia syna skarżącej i stopnia uzależnienia się go od pomocy matki. Tymczasem organ pozbawia go tej pomocy i nie respektuje jego praw, pomimo, ze decyzje które wydał nadal nie są prawomocne i nie powodują w chwili obecnej zmian w zasadach wypłaty należnych świadczeń. Podniesiono, że w orzeczeniach opisano szczegółowo zakres opieki i pomocy, wymaganej wobec niepełnosprawnego, która jest opieką permanentną wykonywaną codziennie przez wszystkie dni w roku kalendarzowym. Wyjaśniono, że skarżąca przedłożyła nowe opinie i zaświadczenia lekarskie, z których wynika pogorszenie się stanu zdrowia syna skarżącej oraz powstanie nowych stanów niepełnosprawności, które powinny skutkować zaliczeniem go do znacznego stopnia niepełnosprawności. Podniesiono, że skarżąca opiekuje się synem od urodzenia, a jego schorzenia uniemożliwiają jej podjęcie stałej pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu, oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Przedmiotem spornego świadczenia jest świadczenie pielęgnacyjne przyznane skarżącej na podstawie przepisów u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.). Warunkiem od którego zależało uprawnienia skarżącej do otrzymania ww. świadczenia była – stwierdzona orzeczeniem - niepełnosprawność jej syna (na dzień przyznania świadczenia – małoletniego), wymagająca konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt: IV U192/17, ustalono u małoletniego konieczność stałego współdziałania opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz stałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższy wyrok poprzez spełnienie przesłanki ww. niepełnosprawności w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., umożliwił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego decyzją Prezydenta Miasta T. z [...] 2018 r., do [...].2020 r., a więc do okresu, który orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., zmienionym we wskazany wyżej sposób ww. wyrokiem, wskazywał trwanie niepełnosprawności małoletniego syna skarżącej. W późniejszym czasie, okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego był skarżącej systematycznie przedłużany decyzjami z: - [...].2019 r., - [...].2020 r., - [...].2021 r., - [...].2023 r. oraz z [...].2024 r. bez aktualnego orzeczenia stwierdzającego stopień niepełnosprawności jej już pełnoletniego od dnia [...].2018 r., syna. Było to możliwe z uwagi na stan zagrożenia epidemiologicznego wirusem COVID i wprowadzenie regulacji art. 15 h ustawy z dnia 2 marca 2020 r., o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.z 2020 r., poz.1842 t.j., z późn. zmianami) oraz art. 23 ustawy zmieniającej, które to regulacje przedłużały ważność orzeczeń o niepełnosprawności na wskazane w nich okresy, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. We wskazanych wyżej decyzjach, które przedłużały skarżącej okresy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ każdorazowo precyzował, że świadczenie przyznaje się na wskazany w decyzji okres, lecz jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności. W międzyczasie orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. nr [...] z dnia [...].2021 r., podtrzymano orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. nr [...] z dnia [...].2021 r., zaliczającego syna skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skarżąca zaskarżyła do sądu orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...].2021 r. Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z dnia 10 marca 2023 r., sygn. akt: IV U286/21, oddalił jej odwołanie, a Sąd Okręgowy w Toruniu, wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt: IV Ua10/23 oddalił apelację skarżącej od wyroku Sądu Rejonowego w Toruniu, skutkiem czego ww. wyrok Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 10 marca 2023 r. stał się prawomocny 1 sierpnia 2023 r. Skutkiem rozstrzygnięcia sądu powszechnego, odpadła niezbędna przesłanka do otrzymywania przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjnego w postaci niepełnosprawności jej syna w rozumieniu art. art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., albowiem jak już to wskazano wyżej niepełnosprawność o tym charakterze stanowi niezbędną przesłankę do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a odpadła ona po okresie trwania ww. niepełnosprawności do [...].2020 r. W tych warunkach organ miał podstawy do zastosowania regulacji art. 1, 4 oraz 5 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Przepis art. 1 ww. ustawy stanowi, że Orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, 173, 240, 852, 1234 i 1429), które zachowało ważność na podstawie art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 852 i 1429) w brzmieniu dotychczasowym, albo którego okres ważności upłynął po dniu 5 sierpnia 2023 r. i przed dniem 30 września 2024 r., zachowuje ważność do dnia [...] września 2024 r., jednak nie dłużej niż do dnia, w którym nowe orzeczenie o niepełnosprawności albo nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanie się ostateczne. Z przytoczonych regulacji wynika, że w przypadku nielegitymowania się osoby niepełnosprawnej (w przedmiotowej sprawie pełnoletniego już syna skarżącej) orzeczeniem o niepełnosprawności w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ( w wersji do 31.12.2023 r.), odpadają przesłanki do kontynuacji przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro więc niepełnosprawny syn skarżącej od [...].2020 r., nie legitymuje się wskazanym wyżej stopniem i rodzajem niepełnosprawności, brak jest warunków do pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego też skarga nie była zasadna. W konsekwencji powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.