II SA/Bd 745/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki asesor WSA Anna Klotz Protokolant Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] działający z upoważnienia Starosty R. - Kierownik Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Infrastruktury Technicznej, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 515 ze zmianami), po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] na rzecz S. W., uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] 2004 r. w sprawie rejestracji wymienionego pojazdu i odmówił jego zarejestrowania. W uzasadnieniu organ powołał się na wniesiony w dniu 11 stycznia 2006 r. przez Prokuratora Rejonowego w R. sprzeciw (sygn. akt [...]), dotyczący decyzji ostatecznej z dnia [...] 2004 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu jako zarejestrowanego na podstawie sfałszowanej umowy kupna tego samochodu na terenie Niemiec, dostarczonej J. S. przez G. W. Treść tego sprzeciwu oraz załączonego do niego odpisu aktu oskarżenia z dnia [...] 2005 r., (sygn. akt [...]) i odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. (sygn. akt [...]), pozwoliły organowi na dokonanie ustaleń, iż. dokumenty przedłożone do rejestracji przedmiotowego pojazdu m.in. umowa kupna, zostały sporządzone przez nieuprawnione osoby, które potwierdziły nieprawdę. Nie mogą one zatem, zdaniem organu, stanowić dowodu w sprawie orzekania o rejestracji pojazdu na rzecz S. W. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 Kp.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Jest to następnie podstawą do uchylenia dotychczasowej decyzji o rejestracji pojazdu i do odmowy ponownej rejestracji. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, S. W. odwołał się od niego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji lub o uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jego zdaniem zaskarżona decyzja nie jest trafna, bowiem Starosta R. niesłusznie przyjął, iż dokumenty na podstawie których1 dokonano rejestracji samochodu okazały się fałszywe, w oparciu o wniesiony sprzeciw Prokuratora Rejonowego w R., powołującego się na wyrok Sądu Rejonowego w T., z którego nie wynika jednoznacznie, jakie z dokumentów, którymi posługiwał się J. S. (poprzedni właściciel), były sfałszowane. W związku z tym, odwołujący się wskazał, że znajdujące się w aktach dokumenty i dowody są wystarczające do rejestracji samochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. i wydania orzeczenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia 2005 r. (sygn. akt [...]), orzeczono o skazaniu J. S. (strony umowy kupna - sprzedaży) za posługiwanie się fałszywymi dokumentami dotyczącymi przedmiotowego samochodu, co spowodowało, że nie mogło dojść do przeniesienia własności tego samochodu na podstawie umowy sprzedaży S. W. i do jego zarejestrowania. Potwierdzeniem ustalonego w ten sposób stanu faktycznego i prawnego jest dla organu treść sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w R. z dnia [...] 2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy S. W. wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji jako niesłusznych. Przywołując analogiczną argumentację jak w odwołaniu wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby umowa kupna samochodu od J. S. została sfałszowana. Ponadto podkreślił, że na podstawie przepisów prawa cywilnego nabył własność przedmiotowego samochodu i powinien on zostać zarejestrowany. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio oprawach obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja uchybia prawu. Podstawową funkcją jaką spełnia kodyfikacja postępowania administracyjnego, !jest ujednolicenie wymagań, którym powinno odpowiadać prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego. Jednym z takich wymogów, odnoszącym się do fazy postępowania międzyinstancyjnego, statuowanym przez art. 129 § 1 i 2 Kp.a., jest konieczność wniesienia odwołania do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję - w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie. Oznacza to, iż kodeks postępowania administracyjnego przewiduje pośredni tryb wnoszenia odwołań od rozstrzygnięć organu I instancji oraz 14 – dniowy termin ich wnoszenia, obliczany od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Bezspornym w sprawie jest fakt doręczenia pełnomocnikowi skarżącego decyzji organu I instancji w dniu 3 kwietnia 2006 r., na co wskazuje własnoręczny podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W związku z tym przewidziany wart. 129 § 2 K.p.a. termin do wniesienia odwołania upływał dla skarżącego w dniu 17 kwietnia 2006 r. Jednak ze względu na fakt, iż upływ terminu przypadał w dzień świąteczny, to zgodnie z dyspozycją przepisu art. 57 § 4 K.p.a., termin skutecznego wniesienia odwołania upływał w dniu następnym tj. 18 kwietnia 2006 r. Natomiast pismo zawierające odwołanie od decyzji wpłynęło do Starostwa Powiatowego w R. w dniu [...] 2006 r., na co wyraźnie wskazuje prezentata organu, przy czym brakuje wskazania, czy zostało ono złożone osobiście. Brak w aktach również koperty, w której ewentualnie odwołanie zostało przesłane za pośrednictwem poczty, co uniemożliwia poczynienie miarodajnych ustaleń w kwestii zachowania ustawowego terminu przewidzianego dla wnoszenia odwołań od decyzji organu I instancji. W tej sytuacji istnieje prawdopodobieństwo, że odwołanie zostało złożone po upływie terminu ustawowego. Wymaga to wyjaśnienia przez organ II instancji, który jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym podjąć czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Zwrócić bowiem należy uwagę, że termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity. Oznacza to, że dokonanie tej czynności po jego upływie jest bezskuteczne. Z istoty takiego terminu wynika, że nigdy nie może być on przedłużany. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że "rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości - art. 16 § 1 k.p.a." (por wyr. NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r, I SA 1823/98, ONSA 2000, nr 2, poz. 70; uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 4). Należy też zwrócić uwagę, iż zastosowanie nadzwyczajnego trybu wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych - w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 K.p.a.), wymaga pełnego i szczegółowego zbadania przesłanek zastosowania tej instytucji. W niniejszej sprawie doszło do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji samochodu osobowego z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. tj. uznania, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Uzasadnieniem tego stwierdzenia organy obu instancji uczyniły treść sentencji wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005 r. (sygn. akt [...]), odpis aktu oskarżenia z [...] 2005 r, (sygn. akt [...]) oraz sprzeciw Prokuratora Rejonowego w R. z dnia [...] 2006 r. Zdaniem Sądu, stanowisko powyższe jest nieprawidłowe. Szczegółowa analiza treści przytaczanych przez organy dokumentów, w żaden sposób nie uzasadnia prawdziwości twierdzenia o sfałszowanym charakterze dokumentacji m.in. umowy kupna - sprzedaży, wymaganej przepisem art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz .U. Nr 108, poz. 908 z późno zm.) dla celów zarejestrowania określonego pojazdu. Przywołana przez organy administracji sentencja wyroku, akt oskarżenia oraz sprzeciw prokuratora, istotnie stanowią przesłankę wszczęcia postępowania wznowieniowego, jednak prawidłowe ich zbadanie i wyjaśnienie wymaga expressis verbis przestrzegania zasady prawnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. nakazującej podjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tak więc, ustalenie w postępowaniu istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności, jaką jest sfałszowany charakter konkretnego dokumentu, wymaga pełnego zgromadzenia dowodów w tym zakresie, także z wykorzystaniem zawartości akt innych postępowań dotyczących rozpatrywanej sprawy, w tym akt sprawy karnej. Niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, wynikającego z dyspozycji przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. bezpośrednio godzi w przywołaną wyżej zasadę prawną ustaloną przepisem art. 7 K.p.a. Podkreślenia również wymaga, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W wyroku z 22 marca 1996 r. (sygn. akt SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1. poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (...). Wynika to z art. 138 K.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania), bądź uchylenie i zmiany zaskarżonej decyzji. Co do zasady więc, organ winien rozpoznać sprawę zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, dokonując oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem I instancji i w przypadku, gdy postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia – ma obowiązek postępowanie takie przeprowadzić. Ponadto należy też zwrócić uwagę, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało na skutek sprzeciwu Prokuratora Rejonowego w R., a wobec tego służą jemu w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 188 K.p.a. - prawa strony. Skutkuje to m.in. tym, że należy jemu doręczać wszystkie wydane rozstrzygnięcia merytoryczne. Prokurator działając na prawach strony, ma te same uprawnienia procesowe, co strona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję przeoczyło fakt, że w sprawie występuje prokurator i nie doręczyło mu odpisu zaskarżonej decyzji. Jest to istotne naruszenie przepisów postępowania zważywszy, że jedną z przyczyn wznowienia postępowania jest sytuacja, gdy strona bez własnej winy nie bierze udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4K.p.a). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.