II SA/Bd 76/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] 2018r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku K. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015 r., znak: [...], o cofnięciu K. N. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B" Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Rozstrzygnięcie nastąpiło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2015 r., znak: [...] orzekł o cofnięciu K. N. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, dokument nr: [...], druk nr: [...], wydanych dnia [...] 2014r. przez Starostę [...]. Decyzja ta została doręczona stronie postępowania w trybie art. 43 k.p.a. Pismem z dnia [...] 2018 r. K. N. złożył odwołanie od tej decyzji. Jednocześnie w oparciu o art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w związku z ark 59 § 2 k.p.a, wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniesiono, że K. N. dowiedział się o decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień kategorii B prawa jazdy dopiero w dniu [...] 2018 r. W tym samym dniu obrońca K. N. - adwokat Ł. P. zapoznał się w siedzibie Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z aktami postępowania, w których znajduje się kopia zaskarżonej decyzji Starosty [...]. K. N. stwierdził, że nie wiedział o wydaniu tej decyzji. Nie odebrał on bowiem przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję, a zrobił to jego brat R. N.. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu należy , w ocenie odwołującego przyjąć datę [...] 2018 r., kiedy to zapoznał się z treścią decyzji z dnia [...] 2015r. Zdaniem odwołującego dla uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy wystarcza jedynie wskazanie takich okoliczności, które umożliwiają organowi administracji publicznej powzięcie przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu po stronie zainteresowanego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania za bezzasadny. W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał treść art. 58 § 1 k.p.a. i wskazało, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Organ II instancji ustalił, że K. N. nie wniósł w ustawowym czternastodniowym terminie odwołania od decyzji z [...] 2015r. W aktach administracyjnych znajduje się dowód doręczenia w dniu [...] 2015 r. przesyłki zawierającej ww decyzję do rąk dorosłego domownika-R. N. (brata wnioskodawcy) w trybie art. 43 k.p.a. Wobec powyższego organ uznał doręczenie za skuteczne. W ocenie SKO K. N. w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Nie przedstawił bowiem żadnych dowodów mogących zakwestionować skuteczność doręczenia zaskarżonej decyzji, a swoje stanowisko oparł jedynie na twierdzeniu, że brat nie przekazał mu korespondencji. Przywołując treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2018 r., sygn.akt I OSK 2506/16 Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że tryb doręczenia, o którym mowa w art. 43 k.p.a. oparty jest na założeniu, że adresata obciążają skutki działania osoby, której przesyłkę doręczono tak, jakby została ona podjęta przez stronę bezpośrednio, Niewywiązanie się z obowiązku oddania przesyłki, zawierającej rozstrzygnięcie jego adresatowi przez osobę, której doręczono rozstrzygnięcie zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo jak adresata postanowienia lub decyzji. Nadto organ II instancji wskazał, że zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki korzysta z domniemania prawdziwości jako dokument urzędowy jeżeli odpowiednie adnotacje zostały prawidłowo sporządzone i podpisane, co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku. W skardze na to postanowienie K. N. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 k.p.a.- poprzez brak przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015 r. w sytuacji, gdy twierdzenie skarżącego o braku przekazania mu przez brata przesyłki zawierającej wskazaną decyzję, a nawet brak pewności co do samego faktu przekazania przez organ administracji decyzji do doręczenia uzasadniają przekonanie, iż uchybienie terminu przez skarżącego do złożenia odwołania od wskazanej decyzji nastąpiło bez jego winy. Wobec wskazanego zarzutu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018r., o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że uzasadnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania był fakt, iż K. N. dowiedział się o treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015 r., w przedmiocie cofnięcia mu uprawnień kategorii B prawa jazdy dopiero w dniu [...] 2018 r., kiedy to jego pełnomocnik zapoznał się w siedzibie Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z aktami sprawy o sygn. [...] zawierających decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2015r.. K. N. nie wiedział wcześniej o wydaniu tej decyzji. Zdaniem skarżącego, uprawdopodobnił on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Dlatego też, zdaniem skarżącego, nie można mu przypisać winy za zaniedbanie przez domownika obowiązku przekazania przesyłki. Skarżący podniósł również, że budzi wątpliwość, czy decyzja nakazująca poddanie się przez niego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kategorii "B" została przekazana do doręczenia, gdyż w aktach nie istnieje wyraźne potwierdzenie doręczenia tejże decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017, poz. 2188 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływanej jako p.p.s.a.), uzasadnia, zdaniem Sądu, oddalenie wniesionej w sprawie skargi. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane zgodnie z przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi postanowienie w Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018r. o odmowie przywrócenia K. N. terminu do wniesienia odwołania. Ocena przedmiotu sprawy oraz trafności zarzutów skarżącego wymaga zbadania legalności przeprowadzonego postępowania administracyjnego z punku widzenia wymogów, jakie stawia Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie sposobów doręczeń pism administracyjnych. Zasadą jest, iż doręczenie pisma następuje do rąk adresata, jest to tzw. doręczenie właściwe (art. 42 § 1, 2 i 3 k.p.a.). W razie nieobecności adresata można zastosować tryb doręczenia zastępczego, a więc dokonać doręczenia pisma za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie 1 k.p.a.). Z uwagi na okoliczność, że w niniejszej sprawie doręczający nie zastał adresata w miejscu jego zamieszkania, zastosował on tryb doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a., doręczając decyzję z dnia [...] 2015r. o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Brat skarżącego odebrał przesyłkę za pokwitowaniem, co znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki, na których znajduje się własnoręczny podpis R. N. oraz informacja, iż podjął się on oddania przesyłki jej adresatowi. Wobec tego stwierdzić należy, że ze znajdujących się aktach sprawy dowodów w wynika, iż w przedmiotowym wypadku spełnione zostały warunki ustawowe możliwości zastosowania doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Wskazuje to zatem na skuteczność zastosowanego w sprawie doręczenia, i tym samym na zaistnienie domniemania doręczenia pisma adresatowi, w związku z brakiem wad tkwiących w treści pokwitowania. Prawidłowe pokwitowanie (potwierdzenie) odbioru przesyłki, stwarzające domniemanie doręczenia przesyłki, może być jednak obalone przeciwdowodem. Dokument doręczenia nie jest bowiem wyłącznym dowodem okoliczności w nim zawartych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1506/12, publ. lex nr 1298559), a przepis art. 43 k.p.a. przewiduje, w sytuacji spełnienia ustawowych warunków, jedynie domniemania doręczenia pisma adresatowi, a nie uznanie takiego doręczenia za niepodważalnie dokonane. Domniemania to może zostać więc obalone, gdy pomimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, określone pismo nie zostało doręczone adresatowi z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie zaś domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu w trybie art. 58 § 1 k.p.a., który stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy wykazane zostanie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu odpowiedniego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez nią należytej (odpowiedniej) staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Z treści art. 58 k.p.a. wynika ponadto, że osoba zainteresowana przywróceniem terminu powinna nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, ale jednocześnie zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełniając przy tym czynności, dla której określony był termin. Stanowi o tym wprost przepis art. 58 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji uznał, że skarżący nie spełnił pierwszego ze wskazanych warunków. Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy stanowisko to jest prawidłowe. Z akt sprawy wynika, że skarżący jako okoliczność mającą uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu powołał fakt wadliwego doręczenia mu korespondencji w trybie art. 43 k.p.a. Oświadczył, że brat R. N. nie przekazał mu przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] 2015r. Przy czym skarżący nie podjął nawet jakiejkolwiek próby uprawdopodobnienia tej okoliczności. W ocenie Sądu, takie oświadczenie nie jest wystarczającą przesłanką usprawiedliwiającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Przywrócenie terminu uzasadniałoby podanie przez wnioskodawcę takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które wskazują na to, że nawet pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły mu one dokonanie czynności w terminie. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...] 2015r. o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz decyzja z tego samego dnia o skierowaniu go na badania psychologiczne zostały doręczone w trybie art. 43 k.p.a. bratu skarżącego, o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru korespondencji, przy czym istotne jest, że widnieje na nim adnotacja, że przesyłka ta zawierała dwie wyżej wymienione decyzje. Również w jednej przesyłce obie decyzje Starosty [...] doręczone zostały Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...]. Istotnym w sprawie jest również to, że realizując obowiązek wynikający z decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2015r. o skierowaniu na badania psychologiczne, skarżący w dniu [...] 2015r. poddał się temu badaniu, co wskazuje, że miał świadomość wydania decyzji w tym przedmiocie. Tym samym uznać należy, że skierowana do skarżącego przesyłka z dnia [...] 2015r. zawierająca zarówno decyzję o skierowaniu go na badania psychologiczne, jak i decyzję o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji została mu oddana przez brata R. N.. Skarżący miał zatem świadomość toczących się dwóch postępowań administracyjnych związanych z przekroczeniem przez niego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Należy zatem przyjąć, że skoro brat skarżącego odebrał za niego decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2015r. o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B i nie dopełnił obowiązku niezwłocznego jej przekazania skarżącemu, to okoliczność ta nie stanowi przesłanki skutkującej przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Jak to już powyżej zostało wyjaśnione, kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie są bardzo rygorystyczne, gdyż wymaga się od niej szczególnej staranności. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu zachodzi jedynie w sytuacji, w której strona nie mogła usunąć przeszkody uniemożliwiającej dochowanie tego terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 1999r., sygn. akt III SA 7432/98, Lex, nr 39470). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można uznać, że skarżący zachował staranność, jakiej można wymagać od osoby znajdującej się w jego sytuacji procesowej. Powinien on zdawać sobie sprawę, że w toku obu postępowań wszczętych przez Starostę [...] w związku z przekroczeniem przez niego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów prawa o ruchu drogowym może zostać do niego skierowana korespondencja, która będzie wymagała podjęcia przez niego określonych czynności w terminie wyznaczonym przez organ, a zaniechanie w tym zakresie może pociągnąć za sobą negatywne dla niego skutki procesowe. Skarżący winien zawczasu zabezpieczyć się przed takimi skutkami. Tymczasem ciężar sporu skarżący próbuje przesunąć na fakt nieprzekazania mu przez brata przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] 2015r. Pomija jednak przy tym, że powody, dla których dorosły domownik nie przekazał korespondencji nie leżały po stronie tego domownika, a samego skarżącego, który mając świadomość toczącego się wobec niego postępowania administracyjnego nie podjął działań mających zabezpieczyć go przed skutkami nie dopełnienia czynności procesowych, takich choćby jak upoważnienie domowników do zapoznania się z treścią przesyłki, uświadomienie domownikom wagi terminowego oddania mu adresowanych do niego przesyłek, a także udzielenie członkowi najbliższej rodziny pełnomocnictwa do dokonywania czynności w ramach postępowania. Dla terminowego wniesienia odwołania od decyzji z [...] 2015r. skarżący nie musiał więc przezwyciężać żadnej przeszkody, której nie dało się usunąć przez właściwą organizację kwestii odbioru skierowanej do niego korespondencji bądź wydanie odpowiednich dyspozycji lub pełnomocnictwa domownikom. Skarżący nie podjął tego rodzaju kroków, co przesądza, że ponosi winę w uchybieniu terminu, przy czym dla konstatacji takiej bez znaczenia pozostaje rozmiar tego uchybienia. Odnosząc się do zarzutu skargi co do wątpliwości, czy decyzja nakazująca poddanie się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kategorii "B" została przekazana do doręczenia wskazać należy, że kwestia ta nie może stać się przedmiotem tej sprawy. Mogłaby ona być przedmiotem oceny, gdyby w efekcie skutecznego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ II instancji badał zaistnienie przesłanek do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień. Tymczasem rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie ma charakter procesowy, co oznacza, że w sprawie tej nie doszło do merytorycznej oceny decyzji o cofnięciu uprawnień. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał skargę za niezasadną , co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a.