II SA/Bd 766/12
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-11-20
Skład orzekający: Anna Klotz, Joanna Brzezińska, Elżbieta Piechowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w szczególności w zakresie oceny raportu oddziaływania na środowisko, analizy konfliktów społecznych oraz ustalenia stron postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych. Kluczowe wady dotyczyły braku wszechstronnej oceny raportu oddziaływania na środowisko, niewłaściwej analizy potencjalnych konfliktów społecznych oraz nieprawidłowego ustalenia stron postępowania, co naruszało art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 66 i 85 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi H.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie warsztatu mechaniczno-usługowego. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące nierzetelności raportu oddziaływania na środowisko, w szczególności w zakresie lokalizacji inwestycji względem jego zabudowy mieszkaniowej oraz braku analizy konfliktów społecznych. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że wszystkie obowiązki zostały dopełnione.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012r. sprawy ze skargi H.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2012r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz H.B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2012 r., na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 oraz art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199 poz. 1227 z późn. zm.) - zwanej dalej: "ustawą", a także § 3 ust. 1 pkt 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Wójt Gminy Ł. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą Budowa warsztatu mechaniczno-usługowego (naprawa samochodów osobowych) w Z. B. zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości Z. B., ul. [...], gm. Ł.
Jak podniesiono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ I instancji na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 3 paździemika 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. o wyrażenie opinii co do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego w/w przedsięwzięcia.
Powyższe organy, wyrażonymi opiniami, stwierdziły obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ustaliły zakres raportu. W związku z tym organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r., w którym postanowił o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Po otrzymaniu przedmiotowego raportu, organ ponownie zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. o wyrażenie opinii co do stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. (znak: [...]) oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. opinią z dnia [...] marca 2012 r. (znak: [...]) uzgodnili realizację i warunki przedsięwzięcia.
Ponadto, w trakcie prowadzonego postępowania został wniesiony wniosek strony – H. B., zam. Z. B., ul. [...], Ł., który sprzeciwił się realizacji w/w przedsięwzięcia motywując to obawą o "pogorszenie higienicznych warunków środowiska" oraz "znacznego pogorszenia warunków życia". Biorąc pod uwagę dokumenty zgromadzone w sprawie, tj. Raport oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia oraz opinie w/w organów, Wójt Gminy Ł. uznał, że inwestycja nie pogorszy higieny środowiska i warunków życia właścicieli nieruchomości bezpośrednio przyległych do dz. ewid. Nr [...] w Z. B.
Uwzględniając wniosek strony oraz opinie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., a także uzgodnione warunki realizacji przedsięwzięcia, orzeczono jak wyżej.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. O.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po dokonaniu analizy powyższego odwołania, decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że właściwy w rozstrzyganej sprawie organ – Wójt Gminy Ł. - zobowiązany był do uzyskania rozstrzygnięcia organów współdziałających, czy w przedmiotowym przypadku konieczne jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko dla projektowanego zamierzenia inwestycyjnego. Po uzyskaniu raportu, którego zakres wynika z art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ zobowiązany był do merytorycznej oceny sprawy i wydania decyzji kończącej postępowanie I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, Wójt Gminy Ł. wszystkich powyższych obowiązków dopełnił.
Wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji, jak podniosło Kolegium, uwzględnił ustalenia wynikające z raportu, nakładając na inwestora szereg obowiązków wymienionych w punktach 1-9 zaskarżonej decyzji. Ponadto, ze względu na pobliską zabudowę, organ I instancji nałożył obowiązek analizy porealizacyjnej w zakresie ochrony terenów zabudowy mieszkaniowej przed hałasem.
W związku z treścią odwołania, z którego wynikało, iż skarżący nie zapoznał się raportem oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, Kolegium wskazało, że zawiadomiono H. B. o możliwości przeglądania akt i z tego prawa strona skorzystała. Odrębnym pismem, wniesionym do SKO w dniu [...] maja 2012 r., skarżący podważył wiarygodność przedmiotowego raportu. Wskazał między innymi, że teren jest bardzo gęsto zabudowany budynkami mieszkalnymi, a nie jak to wskazano w raporcie "o rozproszonej zabudowie" oraz że jego nieruchomość znajduje się nie więcej niż 10 m od planowanego przedsięwzięcia (raport wskazuje na zabudowę w odległości około 60 m).
Odnosząc się do powyższych zarzutów organ odwoławczy wskazał, że w art. 82 ustawy wprowadzone zostały wymagania, jakie powinna spełniać pozytywna decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania, której wydanie było poprzedzone przeprowadzeniem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W żadnym z przepisów ustawy nie określono natomiast wprost, kiedy organ prowadzący postępowanie ma podstawy do wydania decyzji negatywnej - odmawiającej określenia środowiskowych uwarunkowań. Ustawodawca nie określił co prawda, czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter uznaniowy, czy też związany. Biorąc jednak pod uwagę, że orzeczenie to wprowadza ograniczenie w wykonywaniu prawa własności do nieruchomości, które jest chronione przez art. 21 Konstytucji RP, należy w ocenie Kolegium przyjąć, iż organy w tym zakresie nie mają swobody działania, a katalog podstaw wydania decyzji ma charakter zamknięty. Może to nastąpić w przypadku sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający. Podstawą taką, jak podniesiono, może też być wynikająca z art. 81 ust. 1 ustawy odmowa zgody na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, niż ten określony we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. oceniło, że organ pierwszej instancji, na mocy poczynionych ustaleń, prawidłowo orzekł w sprawie i brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. na powyższe rozstrzygnięcie H. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, podtrzymując swoje zarzuty zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. oraz dodając, że w momencie kupna przez skarżącego działki nr [...] wszystkie działki sąsiadujące miały przeznaczenie budowlano-rolnicze, co pozwoliło stronie na uzyskanie pewności, że w sąsiedztwie nie zostanie wybudowany obiekt typu warsztat samochodowy. Działka nr [...] została natomiast przekształcona na budowlano-przemysłową bez wiedzy i zgody skarżącego.
Ponadto, w piśmie procesowym ("uzupełnienie skargi" – data wpływu [...] sierpnia 2012 r., k 11 akt sądowych) strona stwierdziła, że raport o środowiskowych uwarunkowaniach zabudowy dot. w/w inwestycji jest w jej ocenie nie do przyjęcia, z uwagi na zawarcie w nim wielu wadliwych i niezgodnych z prawdą informacji, m.in.: określenie "teren o rozproszonej zabudowie" - w rzeczywistości jest to środek miejscowości przy bardzo gęstej zabudowie mieszkalnej -,"najbliższy dom od planowanej inwestycji jest oddalony o 60 m". Dom skarżącego usytuowany jest natomiast nie więcej niż kilka metrów od planowanej inwestycji (około 10 m). W związku z tym wszystkie obliczenia uznała strona za nieprawdziwe, "Właściciel działki posiada nieużytki przylegające do działki" - w rzeczywistości taka sytuacja nie ma miejsca, "Nazwa przedsięwzięcia to warsztat mechaniczny (naprawa samochodów)", gdy w rzeczywistości będzie to warsztat blacharsko-samochodowy z lakiernią, który działa już od kilku lat w garażu.
Skarżący podniósł również, że wszystkie okna jego domu, tj. kuchnia, salon i dwie sypialnie, wychodzą na planowaną inwestycję, która przy wysokości zabudowy 5 m skutecznie będzie zasłaniać cały widok.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., w udzielonej odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wraz z jego argumentacją. W ocenie Kolegium decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w skardze ograniczono się do podtrzymania zarzutów odwołania. Argumenty przytoczone w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. były natomiast brane pod uwagę w postępowaniu odwoławczym, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., że organy mają ograniczoną swobodę działania z uwagi na zamknięty charakter katalogu podstaw wydania decyzji negatywnych w związku z art. 82 ustawy, który to przepis wprowadza wymagania, jakie powinna spełniać pozytywna decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania.
Ma rację organ odwoławczy powołując się na postanowienia art. 82 ustawy, że negatywne orzeczenie, a więc odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadku:
- wystąpienia sprzeczności planowanego przedsięwzięcia z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub
- odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający oraz
- wynikającej z art. 81 ust. 1 ustawy odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie, niż ten określony we wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zachowanie powyższych wymogów nie przesądza jednak, o tym, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest poprawna.
Oprócz rozstrzygnięcia podyktowanego zakresem art. 82 ustawy, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach musi spełniać ustawowe wymagania co do poprawności jej uzasadnienia, które wynikają z 85 ustawy. Przepis narzuca obowiązek uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (ust. 1). Dodatkowo do uzasadnienia decyzji wprowadza wymagania szersze niż czyni to art. 107 § 3 kpa.
W przedmiotowej sprawie została przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać:
1) w przypadku, gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:
a) informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa,
b) informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione:
– ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
– uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78,
– wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone,
c) uzasadnienie stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia m.in. bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a).
W przedmiotowej sprawie budowa warsztatu mechaniczno-usługowego (naprawa samochodów osobowych) jest przedsięwzięciem, które zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 76 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2010 r., Nr 213, poz.1397) zaliczone zostało do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Na podstawie art. 63 ust. 1 - obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie uwarunkowania zawarte w pkt od 1 do 3 tego przepisu.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgodnie z wnioskiem inwestora będzie niezbędna do wydania decyzji o warunkach zabudowy oraz pozwolenia na budowę. Stosownie bowiem do art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych oraz decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), jak również decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - wydawanej na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Oznacza to, że wydanie postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko musiało zostać poprzedzone zasięgnięciem opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i państwowego powiatowego inspektora sanitarnego z uwagi na to, że było przedsięwzięciem wymagającym decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy (pozwolenia na budowę i decyzji o warunkach zabudowy).
W przedmiotowej sprawie powyższa procedura została zachowana. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] lutego 2012 r. (k- 13 akt administracyjnych) oraz opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] lutego 2012 r. (k- 14 akt administracyjnych).
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że na podstawie art. 64 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy organ zasięgający opinii przedkłada:
1) wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
2) kartę informacyjną przedsięwzięcia.
Zgodnie natomiast z art. 64 ust. 3 ustawy organy, o których mowa w ust. 1, uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, wydają opinię co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - co do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wraz z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożył kartę informacyjną przedsięwzięcia opracowaną w styczniu 2012 r. Uprawnienie wnioskodawcy w powyższym zakresie wynikało z art. 69 ust. 1 ustawy, który to przepis stanowi, że wnioskodawca może, składając wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zamiast raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, złożyć kartę informacyjną przedsięwzięcia wraz z wnioskiem o ustalenie zakresu raportu.
W pkt 1 złożonej przez wnioskodawcę karty informacyjnej dotyczącym rodzaju skali i usytuowania przedsięwzięcia stwierdzono na str. 3, wers 13 licząc od dołu, że w otoczeniu rozpatrywanej działki znajduje się rozproszona zabudowa mieszkaniowa (najbliższa odległość to 60 m) oraz budynki gospodarcze. Organ w żaden sposób nie zweryfikował rzetelności sporządzonej karty informacyjnej i nie odniósł się do stanowiska skarżącego z dnia [...] lutego 2011 r. (k- 12 akt administracyjnych). W piśmie powyższym skarżący sprzeciwiając się realizacji planowanego przedsięwzięcia zwrócił uwagę, że projektowany zakład ma być zlokalizowany w ścisłej zabudowie jednorodzinnej, w odległości ok. 8 m od jego domu.
Powyższe oznacza, że już na etapie złożenia wniosku wystąpiły rozbieżności co do charakterystyki przedsięwzięcia, a zwłaszcza jego lokalizacji. Powyższe rozbieżności w zakresie odległości planowanej inwestycji w stosunku do istniejącej zabudowy powinny zostać zweryfikowane przez organ I instancji. Nie może być bowiem tak, że karta informacyjna zawierająca niedokładne ustalenia stanu faktycznego w zakresie lokalizacji inwestycji względem nieruchomości sąsiednich, będzie przedmiotem opinii organów, o których jest mowa w art. 64 ust. 1 ustawy.
Organy w ramach prowadzonego postępowania nie wyjaśniły, czy taka sytuacja mogła mieć miejsce w przedmiotowej sprawie, co świadczy o naruszeniu art. 7 i 77 ust. 1 kpa już na etapie wstępnej oceny złożonego wniosku przez wnioskodawcę.
Kolejną sprawą, na którą organ odwoławczy winien zwrócić uwagę są ustalenia zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dokonane przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. w postanowieniu z dnia [...] lutego 2012r. w pkt II lit. e. Organ opiniujący mianowicie nakazał w raporcie o oddziaływaniu na środowisko szczególnie uwzględnić analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem. W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ opiniujący wskazał, że na etapie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko konieczne jest ustalenie, czy realizacja zamierzenia będzie przebiegała wg najkorzystniejszego wariantu zarówno dla samego inwestora, jak i dla wszystkich właścicieli sąsiednich nieruchomości. Zalecono, że należy przeprowadzić analizę możliwych konfliktów społecznych (analiza ta winna stanowić obligatoryjny element raportu), a także uwzględnić w jaki sposób inwestor zamierza przeciwdziałać konfliktom społecznym w związku z projektowaną inwestycją. Zależnie od stwierdzonego rodzaju czynników negatywnie oddziałujących na środowisko zasadnym może okazać się ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji na środowisko (inne niż we wniosku) uzasadniającego poszerzenie kręgu stron postępowania.
Również w opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] lutego 2012r. (k- 14 akt administracyjnych) stwierdzono, że raport powinien zawierać informacje o wpływie przedsięwzięcia na zdrowie ludzi (pkt 4 sentencji orzeczenia).
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że powyższy organ opiniujący oparł orzeczenie na karcie informacyjnej i danych w niej zawartych, które nie zostały zweryfikowane przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wynika to wprost z uzasadnienia opinii (str. 1, wers 5 od dołu): "Najbliższa zabudowa mieszkalna znajduje się w odległości około 60 m".
W postanowieniu z dnia [...] lutego 2012 r. Wójta Gminy Ł. (k- 15) nałożono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego. W sentencji pkt 4 lit. e nakazano, aby raport zawierał informacje o wpływie przedsięwzięcia na zdrowie ludzi ze szczególnym uwzględnieniem analizy możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem.
Organ odwoławczy w związku z zarzutami podniesionymi w odwołaniu złożonym przez skarżącego, który kolejny raz zwrócił uwagę na bardzo bliskie sąsiedztwo jego domu z planowaną inwestycją, jak również w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. (k- 20 akt administracyjnych) ponowił zastrzeżenia co do rzetelności ustaleń raportu, podtrzymując że teren nie stanowi rozproszonej zabudowy i, że nieprawdą jest, iż najbliższa zabudowa oddalona jest o 60 m, ponieważ jego dom znajduje się w odległości ok. 10 m od planowanej inwestycji.
W ocenie Sądu powyższe zastrzeżenia zgłoszone przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego również powinny zostać zweryfikowane przez ten organ przez pryzmat rzetelności opracowania raportu.
Kwestia odniesienia się w raporcie (oraz w decyzjach o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia) do oddziaływania na ludzi planowanego przedsięwzięcia tego rodzaju jak w niniejszej sprawie, zwłaszcza z uwagi na emisję przez planowaną instalację hałasu, substancji do powietrza, wytwarzaniem odpadów i ścieków bytowych, ma o tyle istotne znaczenie, że powinna zostać oceniona w kontekście istniejącej zabudowy mieszkaniowej ze wskazaniem rzeczywistej odległości od planowanej inwestycji. Powinien być również wyszczególniony krąg stron postępowania. Raport powinien spełniać wymagania w tym zakresie z uwagi na opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B., który wyraźnie związał zakres raportu określonymi wymaganiami. W tym miejscu należy jeszcze raz powtórzyć, że powyższy organ opiniujący w uzasadnieniu postanowienia opiniującego wskazał, że na etapie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko konieczne jest ustalenie, czy realizacja zamierzenia będzie przebiegała wg najkorzystniejszego wariantu zarówno dla samego inwestora, jak i dla wszystkich właścicieli sąsiednich nieruchomości. Zalecono, że należy przeprowadzić analizę możliwych konfliktów społecznych (analiza ta winna stanowić obligatoryjny element raportu), a także uwzględnić w jaki sposób inwestor zamierza przeciwdziałać konfliktom społecznym w związku z projektowaną inwestycją. Zależnie od stwierdzonego rodzaju czynników negatywnie oddziałujących na środowisko zasadnym może okazać się ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji na środowisko (inne niż we wniosku) uzasadniającego poszerzenie kręgu stron postępowania.
Organy zarówno I jak i II instancji nie oceniły raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w kontekście analizy możliwych konfliktów przez pryzmat zaleceń postanowienia o obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i ustalonego zakresu raportu wariantów. Nie oceniono uciążliwości dla najbliższej zabudowy, nie ustalono w jakiej odległości ta zabudowa występuje.
Przede wszystkim nie ustalono na etapie oceny oddziaływania na środowisko, czy realizacja zamierzenia będzie przebiegała według najkorzystniejszego wariantu dla właścicieli wszystkich sąsiednich nieruchomości. O powyższym zaniedbaniu świadczy o to, że w aktach sprawy brak jest wypisu z rejestru gruntów nieruchomości sąsiednich, znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, aby można było ocenić kto w przedmiotowej sprawie jest stroną postępowania. W aktach sprawy znajduje się jedynie wypis z rejestru gruntów dla działki inwestora nr [...] (k-7 akta administracyjnych).
Inwestor wraz wnioskiem złożył mapę dla celów projektowych (k- 6 akt administracyjnych). Z dokumentu powyższego wynika, że w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji zlokalizowane są nieruchomości stanowiące działki nr [...],[...],[...],[...]. Organ nie ustalił na podstawie wypisu z rejestru gruntów, kto jest właścicielem sąsiednich nieruchomości, aby zapewnić właścicielom udział w postępowaniu na prawach strony. Postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Przepisy tej ustawy nie regulują w sposób odrębny kwestii legitymacji procesowej w postępowaniach prowadzanych na jej podstawie. Zastosowanie w tym zakresie znajduje ogólna zasada sformułowana w art. 28 k.p.a., że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny albo obowiązek.
Z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że wprawdzie w sprawie dotyczącej lokalizacji celu publicznego (tak jak przy ustaleniu warunków zabudowy) co do zasady stronami postępowania są właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich, to jednak dopuszcza się uznanie za stronę także właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości niekoniecznie bezpośrednio sąsiadujących z terenem zamierzonej inwestycji. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2007r. (Sygn. akt II OSK 1404/06, LEX nr 394873) o interesie prawnym, a tym samym o przymiocie strony w postępowaniu decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy.
Żaden z organów I i II instancji w niniejszej sprawie nie dokonał oceny pod katem ustalenia stron postępowania. Stronami postępowania mogą być wyłącznie właściciele działek bezpośrednio przylegających do nieruchomości, na której planowana jest inwestycja. Interes prawny właściciela nieruchomości znajdującej się w pobliżu planowanej inwestycji wywodzić można bowiem z faktu, że planowana inwestycja może oddziaływać na taką nieruchomość, a w związku z tym wkraczać w jego sferę praw i obowiązków związanych z prawem własności.
Z niezrozumiałych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wykluczyło z kręgu stron postępowania osoby, do których organ I instancji skierował decyzję z dnia [...] marca 2012 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Na rozprawę w dniu [...] listopada 2012 r. stawiła się osobiście J. B., która oświadczyła, że jest współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej własność H. B. (dz.ew. [...]) położonej w miejscowości Z. B. Powyższe oświadczenie zostało potwierdzone przez skarżącego. J. B. stwierdziła, że nie brała udziału w postępowaniu i została przez organ pominięta. Jednocześnie wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Sąd uwzględnił wniosek ww. i dopuścił ją do udziału w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Sądu oświadczenie złożone przez uczestniczkę postępowania potwierdza dowolność działania organów przy ustaleniu stron postępowania i wyczerpuje tym samym przesłankę uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Zgodnie z powyższym przepisem sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Organ przy wydawaniu decyzji środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia naruszył art. 145. § 1 pkt 4 kpa. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
W toku badania zgodności z prawem decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości raportu, gdyż może go oceniać tylko pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności treści raportu z przepisami regulującymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b oraz pkt 7 lit. a-e ustawy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym:
a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,
b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru;
uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko, w szczególności na:
a) ludzi, rośliny, zwierzęta, grzyby i siedliska przyrodnicze, wodę i powietrze,
b) powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, klimat i krajobraz,
c) dobra materialne,
d) zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków,
e) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-d.
Sporządzony w przedmiotowej sprawie raport zawiera szablonowy opis wariatów bez wyraźnego przełożenia na stan faktyczny sprawy objętej wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie zawiera odniesienia do wiążących wymogów zawartych w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. Wskazanie przez Sąd powyższych braków raportu nie wykracza poza ograniczenie w świetle art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. W wyroku WSA w Gdańsku z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 864/10 zakwestionowano prawidłowość sporządzonego raportu uznając, że: "W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy" (publ. Lex nr 992985, oraz ONSAiWSA 2012/3/48).
Z art. 80 ust. 1 ustawy wynika, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:
1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1,
2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,
3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa,
4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.
Sąd uznał za uzasadnione zarzuty dotyczące wadliwej oceny przez organ złożonego raportu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz organ I instancji, wydając kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje, nie dokonały prawidłowej oceny przedstawionego raportu. Raport sporządzany przez inwestora wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i jak każdy inny dowód podlega regułom postępowania dowodowego, w tym swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a.
Z raportu wynika brak w pobliżu lokalizacji inwestycji terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe i brak możliwości wpływu inwestycji na zdrowie ludzi.
Organ pomimo sygnałów przeciwnych zgłaszanych w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego nie zbadał, czy rzeczywiście w bezpośrednim sąsiedztwie przedsięwzięcia brak jest zabudowy mieszkaniowej. Skarżący zgłaszał w pismach procesowych odległość ok. 8- 10 m planowanej inwestycji od jego zabudowy. Organ winien dokonać ustaleń w tym zakresie opartych na materiale dowodowym.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadła również z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także art. 66 ust. 1 u.i.o.ś. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie bez wszechstronnej oceny materiału dowodowego, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a także na podstawie obarczonego istotnymi brakami raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Ponadto zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie spełniają wymagań w zakresie kompletności uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wynikających z art. 85 ust. 2 ustawy.
Żaden z organów orzekających w sprawie (I i II instancji), nie zawarł w uzasadnieniu wydanych decyzji stanowiska z uwzględnieniem wymagań uzasadnienia decyzji wynikającym z art. 85 ust. 2 ustawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji publicznej obowiązane będą poddać wnikliwej analizie i ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zwłaszcza pod kątem spełnienia wymogów z art. 66 ust. 1 u.i.o.ś oraz uzasadnić orzeczenie wyjaśnić wskazane wyżej wątpliwości w sprawie z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 kpa oraz z art. 85 ustawy. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko bardzo rygorystycznie traktuje obowiązek uzasadnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie zawarcie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzasadnienia stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4, czyni decyzję wadliwą, a naruszenie to ma wpływ na jej treść (porównaj prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 263/12, pub. LEX nr 1212507 oraz www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto wszelkie sprzeczności i nieścisłości zawarte w treści złożonego wniosku, w karcie informacyjnej, jak również w raporcie, organ pierwszej instancji ma obowiązek wyjaśnić z wnioskodawcą w formie pisemnej. Organ ustali również krąg stron postępowania i zapewni im czynny udział w sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art.135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien uwzględnić zawartą w wyroku ocenę prawną i wskazania Sądu, co do dalszego postępowania.
Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W sprawie brak jest bowiem podstaw do wykonania wadliwej i uchylonej decyzji. Na podstawie art. 200 p.p.s.a orzeczono o kosztach postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło