II SA/Bd 777/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 1285/13 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 6 lipca 2015 r. A. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1285/13. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżąca wskazała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13. Do skargi strona skarżąca dołączyła także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wyjaśnienia wymaga, że w powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Uzasadniając obszerny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania skarżąca podniosła, że w dniu 23 października 2014 r. został opublikowany w Dz. U. poz. 1443 wyrok Trybunału Konstytucyjnego (zwany dalej: TK) z dnia 21 października 2014 r., w którym Trybunał uznał zakresową niekonstytucyjność art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tekst jednolity z 2006 r. Dz.U. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej dalej: u.ś.r) z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreśliła, że niekonstytucyjny przepis jest podstawą prawną wydanego w dniu 18 grudnia 2013 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy o sygn. akt II SA/Bd 1285/13, w którym oddalono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaznaczyła, że w ustawowym terminie 1 miesiąca przewidzianym w kpa, tj. w dniu [...] listopada 2014r., złożyła do Urzędu Miasta B., do Wydziału Zdrowia, Świadczeń i Polityki Społecznej, wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 145a k.p.a. Podkreśliła, że powzięła wiedzę o treści tego wyroku TK w listopadzie 2014 r. Skarżąca wywiodła, że złożony wniosek spowodował, że w dniu [...] grudnia 2014 r. Prezydent Miasta B. postanowieniem [...], mając świadomość, że ostateczną decyzję w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego podejmowało SKO w Bydgoszczy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podkreśliła, że decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając wniosek skarżącej o wznowienie postępowania odmówiło uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzją zaś z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Zdaniem skarżącej wszystkie przedstawione powyżej postanowienia jak i decyzje organów obu instancji wskazują, iż: oba organy działały bez właściwości do rozpoznania wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2014 r. o wznowienie postępowania w sprawie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].07.2013 r. Dopiero pismem z 11 lutego 2015 r. Prezydent Miasta [...] zawiadamia Skarżącą o przesłaniu akt do SKO w [...], tj. do organu, który wydał decyzję ostateczną w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne wskazując, iż na podstawie art. 150 § 1 k.p.a. to SKO ma być właściwe do rozpoznania wniosku Skarżącej z dnia [...] listopada 2014 r. o wznowienie postępowania administracyjnego. Dopiero po upływie czterech. miesięcy od dnia złożenia przez Skarżącą wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, tj. w dniu [...] marca 2015 r. SKO w [...] w postanowieniu nr [...][...]wznawia postępowanie "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r.. i decyzją SKO z [...] sierpnia 2013 r.. utrzymującą tą decyzję w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne". Skarżąca ostatecznie podkreśliła, że wszystkimi postanowieniami jak i decyzjami obu organów została utwierdzona w przekonaniu, iż nie tyle organ l instancji ale organ II instancji, tj. SKO jest właściwe do rozpoznania jej wniosku o wznowienie postępowania, stąd działając w zaufaniu do organu w administracji nie wnioskowała bezpośrednio do WSA o wznowienie postępowania sądowego, gdyż sprawa z jej wniosku z [...] listopada 2014 r. została podjęta przez SKO w [...], jak się okazuje prawdopodobnie bezprawnie. Skarżąca wskazała ponadto, że "w dniu 29 czerwca 2015 r. na rozprawie w WSA w Bydgoszczy (sygn. akt. II SA/Bd 438/15), w której Skarżąca wystąpiła osobiście, została stosownie do art. 6 p.p.s.a. poinstruowana przez Sąd, iż sprawa będzie rozpatrywana pod kątem tego, że wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego (z [...] listopada 2014 r.) powinien trafić bezpośrednio do WSA, gdyż ostateczna decyzja SKO w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest potwierdzona przez WSA w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z 18 grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Bd 1285/13". W ocenie skarżącej, nie można zarzucić, aby działała opieszale, bądź lekceważąco. Zauważyć należy, iż Skarżąca wniosek o wznowienie postępowania złożyła przez upływem 1 miesiąca od publikacji wyroku TK w dniu 23 października 2014 r. a zatem, stosownie do art. 272 § 2 p.p.s.a., w którym termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania sądowego został określony jako "trzy miesiące" nic nie stało na przeszkodzie, aby Skarżąca w terminie dwóch miesięcy skierowała skargę o wznowienie postępowania bezpośrednio do WSA w Bydgoszczy, gdyby nie zachowanie organów obu administracji, które jak się okazuje bez znajomości prawa wpłynęły bez winy samej Skarżącej na niezłożenie przez nią skargi bezpośrednio do Sądu, gdyż wznowiły postępowanie administracyjne (a nie powinny) nie bacząc na to, iż ich decyzje zostały już prawomocnie skontrolowane przez Sąd. Zdaniem skarżącej dopiero bezpośrednie uczestnictwo na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. i wskazania udzielone przez Sąd spowodowały ustanie przyczyny uchybienia terminu na złożenie przez Skarżącą skargi o wznowienie postępowania sądowego (brak jakichkolwiek wzmianek na ten temat w protokole rozprawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. - dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, że przepisy P.p.s.a. stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jednakże spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Termin do wniesienia skargi o wznowienie należy liczyć w oparciu o art. 277 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie 3-miesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Termin określony w tym przepisie jest terminem procesowym zawitym. O rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania decyduje data, w której strona faktycznie dowiedziała się o podstawie wznowienia. Strona, która uchybiła powyższemu terminowi, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 p.p.s.a. Przyczyna uchybienia 3-miesięcznego terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. do wniesienia skargi o wznowienie ustaje w dniu, w którym skarżąca miała rzeczywistą możliwość wniesienia tej skargi. Zaznaczyć także należy, że skarżąca, jako podstawę do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego, wskazała przepisy art. 272 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podkreśliła, że wszystkimi postanowieniami jak i decyzjami obu organów została utwierdzona w przekonaniu, iż nie tyle organ l instancji ale organ II instancji, tj. SKO jest właściwe do rozpoznania jej wniosku o wznowienie postępowania, stąd działając w zaufaniu do organu w administracji nie wnioskowała bezpośrednio do WSA o wznowienie postępowania sądowego, gdyż sprawa z jej wniosku z 30 listopada 2014 r. została podjęta przez SKO w [...], jak się okazuje prawdopodobnie bezprawnie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. W pierwszej kolejności podnieść należy, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że w listopadzie 2014 r. powzięła wiadomość o zaistnieniu przesłanek wznowieniowych. W ocenie Sądu, należało przyjąć, że skarżąca o zaistnieniu przesłanek wznowieniowych dowiedziała się najpóźniej w dniu 11 listopada 2014 r., tj. w dniu w którym złożyła do Urzędu Miasta Bydgoszczy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 145a kpa. Zatem, początek biegu 3-miesięcznego terminu do wniesienia skargi o wznowienie winien zatem być liczony od dnia, w którym skarżąca wystąpiła ze skargę o wznowienie postępowania, tj. w dniu 11 listopada 2014 r., to 3-miesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie upływałby w dniu 11 lutego 2015 r., a zatem temu terminowi skarżąca uchybiła. Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w art. 87 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą w piśmie (wniosku) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie fakt uchybienia terminu nie został w żaden sposób uzasadniony. Zaakcentować bowiem należy, że brak winy, który jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli gdy strona dołożyła należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu - a zatem uzasadnić wniosek okolicznościami, które wskazują, że strona nie miała możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 401/09, postanowienie NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 90/09, postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 50/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w żaden sposób nie uprawdopodabnia przyjęta przez nią metoda działania czyli złożenie wniosku o wznowienie postępowania do organu administracji. Podkreślenia, bowiem wymaga, że w związku z tym, że przyczyny wznowienia mogą spowodować zastosowanie trybu administracyjnego oraz trybu weryfikacji decyzji przed sądami administracyjnymi, to wybór jednego z tych trybów zależy od podmiotów legitymowanych do wniesienia tych pism-wniosków. Mogą one wnieść wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego bądź skargę do sądu administracyjnego opartą na podstawie wznowieniowej. Zatem to skarżącej przysługiwało prawo wyboru czy wniesie skargę o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie przepisów kpa czy też wystąpi ze skargą o wznowienie postępowania do sądu administracyjnego, czy też skorzysta z tych trybów jednocześnie zachowując przy tym terminy do wniesienia ww. środków. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 56 P.p.s.a., w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Oznacza to w tym zakresie prymat drogi administracyjnej, ale nie niedopuszczalność skargi. W tym przypadku postępowanie sądowoadministracyjne zgodnie z art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zostanie zawieszone z urzędu. Podjęte może być ono stosownie do art. 128 § 1 p.p.s.a., gdy ustaną przyczyny zawieszenia. Ostateczną decyzję, co do dalszego biegu postępowania podejmować będzie zatem sąd. W zależności od wyniku postępowania będzie on kontynuował kontrolę administracji publicznej bądź - w sytuacji wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia - umorzy postępowanie jako bezprzedmiotowe (W. Sawczyn, Z problematyki zbiegu drogi administracyjnego postępowania nadzwyczajnego i drogi kontroli sądowej (w:) Kodyfikacja Postępowania Administracyjnego. Na 50-lecie K.P.A., red. J. Niczyporuk, Lublin 2010, s. 691). Skarżąca w niniejszej sprawie świadomie zdecydowała, że złoży wniosek o wznowienie postępowania do organu administracji, czego efektem ostatecznie było wznowienie postępowania postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] i decyzja z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], którą SKO odmówiło uchylenia decyzji dotychczasowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. Następnie SKO w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2015 r. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Co prawda Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2015 r. stwierdził nieważność obydwu decyzji SKO z dnia [...] marca 2015 r. i z dnia [...] marca 2015 r. bowiem przy ich wydaniu orzekały osoby podlegające wyłączeniu z mocy prawa to na uwadze mieć należy, że postępowanie administracyjne zostało już wznowione. Ostatecznie powtórzyć w tym miejscu jeszcze raz wypada, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 479/07). Za taką przeszkodę z całą pewnością nie można uznać wniesienia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania do organu administracji. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 2 i w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., postanowił jak sentencji.