II SA/Bd 784/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Asesor WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia 4 lipca 2007 r. Burmistrz S. przyznał skarżącej R.J. na okres od 25 czerwca 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem w kwocie 420 zł miesięcznie, a ponadto – na ten sam okres i z tego samego tytułu – świadczenie w postaci składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 136,58 zł miesięcznie. Odwołując się skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie świadczenia od dnia ustalenia niepełnosprawności jej córki tj. od dnia [...] listopada 2006 r., na czas nieokreślony. W uzasadnieniu argumentowała, że wniosek o stwierdzenie niepełnosprawności jest składany w celu uzyskania świadczeń i przywilejów, jakie ustawa z takim orzeczeniem wiąże. Postępowanie od złożenia takiego wniosku do wydania decyzji w sprawie przyznania świadczenia jest zatem jednym postępowaniem. Zgodnie ponadto z przepisami postępowania administracyjnego dotyczącymi orzeczeń w postępowaniu odwoławczym treść orzeczenia organu II instancji zastępuje treść orzeczenia I instancji skutkując od dnia pierwszego orzekania w sprawie bądź, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, na mocy prawa zawarte w orzeczeniu ustalenie obowiązuje (działa) od momentu w nim określonego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w dniu 2 sierpnia 2007 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium wskazując na określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992; z późn. zm., zwanej dalej "u.ś.r.") przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustaliło, że córka skarżącej została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] listopada 2006 r. Skarżąca przedłożyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności łącznie z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, kiedy osoba uprawniona ubiega się o kontynuację wypłaty świadczenia, prawo do świadczeń ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba uprawniona złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Zainteresowana wcześniej takiego wniosku nie złożyła. Kolegium podkreśliło, że złożenie wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Wnioski te składane są do różnych organów i dotyczą różnych kwestii, samo zaś stwierdzenie niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania świadczenia. Organ wskazał również skarżącej, że przed zakończeniem okresu zasiłkowego, które przypada na 31 sierpnia 2007 r. może ona wystąpić z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia na kolejny okres. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zakwestionowała prawidłowość wskazania daty początkowej, od której przyznano świadczenie. Jej zdaniem świadczenie powinno być przyznanie od dnia ustalenia niepełnosprawności jej córki, tj. od dnia [...] listopada 2006 r. Skarżąca podniosła, że wniosek o ustalenie niepełnosprawności złożyła w dniu [...] października 2006 r., a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskała dopiero w czerwcu 2007 r., po odwołaniu się od orzeczenia, które zapadło w grudniu 2006 r. Nie miała zatem możliwości wcześniejszego zgłoszenia się do organu o świadczenie. Ponadto zdaniem skarżącej, pomimo iż w przedmiocie niepełnosprawności orzeka inny organ niż w przedmiocie przyznania świadczenia, należy traktować obie te kwestie jako jedną sprawę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazuje skarżąca. Zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest pogląd Kolegium, iż orzekanie w przedmiocie ustalenia niepełnosprawności i w przedmiocie przyznania świadczenia rodzinnego odbywa się w dwóch odrębnych postępowaniach. Pomimo iż orzeczenie o świadczeniu pielęgnacyjnym ma związek z wcześniejszym orzeczeniem o niepełnosprawności, organy w wymienionych postępowaniach rozstrzygają na podstawie odmiennych przepisów, a więc orzekają w dwóch różnych sprawach administracyjnych. Brak jest także przepisu prawa, który by nakazywał przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności jako data powstania niepełnosprawności. Należy przy tym zauważyć, że spór co do określenia daty początkowej przyznania świadczenia w związku z określoną początkową datą niepełnosprawności jest w przedmiotowej sprawie bezcelowy. Jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji w "stanowisku w sprawie odwołania" (k. 17 akt administracyjnych), zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Warunku tego nie spełnia osoba zarejestrowana jako bezrobotna. Jak wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz powoływanego przez organ pierwszej instancji art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001; z późn. zm.) osoba bezrobotna to osoba, która nie rezygnuje, ale poszukuje zatrudnienia, zgłaszając swą gotowość podjęcia pracy. Zgodnie ze znajdującą się w aktach administracyjnych decyzją (k. 6) skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej w dniu 25 czerwca 2007 r. Był to jednocześnie dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak też dzień początkowy, od którego świadczenie zostało przyznane. W sprawie zatem znajdzie zastosowanie przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r., jednakże nie tak, jak można by odczytywać z treści uzasadnienia decyzji Kolegium. Organ odwoławczy cytuje ów przepis, nie wskazując jakie ma on znaczenie dla ustalenia daty początkowej. Można by zatem wywodzić, że zdaniem Kolegium świadczenie powinno być przyznane od początku miesiąca, tj. w przedmiotowej sprawie od 1 czerwca 2007 r. Tymczasem, ze względu na spełnienie przez skarżącą przesłanki przyznania świadczenia dopiero w trakcie miesiąca, w przedmiotowej sprawie należało zastosować art. 24 ust. 2 u.ś.r. w rozumieniu przyjętym przez Naczelny Sądu Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2005 r. (sygn. akt I OSK 201/05, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 188697) tj. uznać, że wprawdzie wnioskodawcy świadczenie należy się od miesiąca, w którym złożył wniosek, jednakże od tego dnia tegoż miesiąca, w którym spełnił ustawowe przesłanki otrzymania świadczenia. Trudno przy tym zrozumieć, czemu służyły rozważania Kolegium dotyczące art. 24 ust. 3a i 3b u.ś.r., skoro nie zostały one poprzedzone ustaleniem, iż skarżąca wcześniej uzyskała prawo do świadczenia rodzinnego w związku z orzeczeniem o niepełnosprawności, które utraciło ważność i w przedmiotowej sprawie stara się o kolejne świadczenie. Niezasadność zarzutów skarżącej nie przesądza jednakże o konieczności oddalenia jej skargi. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu. tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie naruszenie prawa zaistniało nie przy określeniu daty początkowej, od której skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, ale przy określeniu daty końcowej okresu, na jaki przyznano świadczenie. Zgodnie z art. 24 ust. 3 u.ś.r. w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Zdaniem Sądu przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że świadczenie powinno być przyznane do końca tego okresu zasiłkowego, którego data zakończenia jest najbliższa dacie końca okresu, na który określono niepełnosprawność. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne jest rodzajem świadczenia rodzinnego uzależnionego od niepełnosprawności. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przyznawane jest ono bowiem nie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z podjęciem opieki nad jakimkolwiek dzieckiem, ale w związku z podjęciem opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami dotyczącymi koniecznej opieki. W przedmiotowej sprawie świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane w związku z orzeczeniem z dnia [...] maja 2007 r. o niepełnoprawności córki skarżącej. Jak wskazano w tym orzeczeniu – ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy, orzeczenie wydaje się na okres do 31 października 2010 r. Zgodnie zatem z art. 24 ust. 3 u.ś.r. świadczenie powinno być przyznane do dnia 31 sierpnia 2010 r., a nie jak orzekło Kolegium (utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji) – do dnia 31 sierpnia 2007 r. Kolegium dopuściło się zatem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 3 u.ś.r. poprzez brak jego zastosowania, co miało wpływ na wynik sprawy. Orzekając w ponownym postępowaniu Kolegium powinno uwzględnić dokonaną wyżej przez Sąd wykładnię art. 24 ust. 3 u.ś.r. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji wyroku.