II SA/Bd 784/25
WyrokWSA w Bydgoszczy2026-03-18
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski, Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy planowana budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego i dwóch budynków gospodarczych na gruncie rolnym, przekraczającym średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie, może zostać uznana za zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mimo wątpliwości co do funkcjonalnego związku z gospodarstwem rolnym i parametrów budynków gospodarczych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że planowana inwestycja nie spełnia definicji zabudowy zagrodowej, ponieważ budynki gospodarcze mają parametry zbliżone do budynków mieszkalnych, a ich gabaryty mogą być niewystarczające do obsługi deklarowanej działalności rolniczej. Sąd stwierdził, że intencją skarżącej było obejście zasady "dobrego sąsiedztwa" poprzez uzyskanie warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej, podczas gdy rzeczywistym celem było wybudowanie budynków mieszkalnych. W związku z tym skarga została oddalona.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego i dwóch budynków gospodarczych na działce rolnej. Organ I instancji odmówił, uznając, że skarżąca nie posiada zabudowy zagrodowej i nie zamieszkuje na terenie gminy. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, kwestionując związek funkcjonalny planowanych budynków z gospodarstwem rolnym i ich gabaryty. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów PPSA i u.p.z.p., w tym błędną wykładnię pojęcia zabudowy zagrodowej i gospodarstwa rolnego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędzia WSA Mariusz Pawełczak (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę.
1. Decyzją z dnia 13 maja 2025 r. Burmistrz Ł. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") po rozpatrzeniu wniosku A. W. (dalej: "strona", "skarżąca") z dnia 26 marca 2025 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla zmiany zagospodarowania terenu polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dwóch budynków gospodarczych w ramach zabudowy siedliskowej, na terenie działki nr [...] obręb N. , gm. Ł. ze względu na niespełnienie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm. - dalej "u.p.z.p.").
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Burmistrz wyjaśnił, że skarżąca posiada grunty rolne na terenie gminy o łącznej powierzchni ok. 10,453 ha, jednak nie posiada na nich zabudowy zagrodowej. Ponadto strona nie zamieszkuje na terenie gminy. W ocenie organu sam fakt posiadania gruntów rolnych o powierzchni powyżej 1 ha nie jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że inwestor jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne. Dalej Burmistrz wskazał, że realizacja budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz dwóch budynków gospodarczych na terenie niepowiązanym funkcjonalnie z gospodarstwem rolnym wskazuje na to, że określone budynki nie będą wykorzystywane dla potrzeb gospodarstwa rolnego.
2. Na powyższą decyzję strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
- art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") poprzez dowolną ocenę dowodów bez należytego ich rozpatrzenia poprzez uznanie, że grunty rolne będące w posiadaniu strony nie stanowią gospodarstwa rolnego oraz że planowana zabudowa nie posiada związku funkcjonalnego z gospodarstwem rolnym;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niezbędnym warunkiem dla uznania, iż mamy do czynienia z zabudową zagrodową oraz gospodarstwem rolnym, określonych w ww. przepisie jest to, aby strona zamieszkiwała na terenie gminy, na terenie której położona jest zabudowa zagrodowa, podczas gdy przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie formułuje takiego warunku;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię pojęcia zabudowy zagrodowej i przyjęcie, iż odnosi się ono wyłącznie do zespołu budynków w obrębie jednego podwórza oraz do definicji zawartej w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w zw. z art. 553 k.c. i 46(1) k.c. poprzez błędna wykładnię pojęcia gospodarstwa rolnego i przyjęcie, iż odnosi się ono wyłącznie do gospodarstwa prowadzonego w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, podczas gdy przepis nie zawiera takiego odesłania a ugruntowane orzecznictwo i doktryna nie wiążą przepisu art. 64 ust. 4 u.p.z.p. z ww. ustawą a odsyłają do pojęcia gospodarstwa rolnego zawartego w kodeksie cywilnym;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię sugerującą wbrew doktrynie i judykaturze, iż to sposób aktualnego wykorzystania decyduje o rolniczym charakterze gruntu;
- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz z pominięciem zasad proporcjonalności bezstronności i równego traktowania oraz odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym;
- art. 6 u.p.z.p. w zw. z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez odmowę wydania warunków zabudowy w sytuacji, gdy spełnione były przesłanki wydania decyzji określone ustawą i uzależnienie jej wydania od warunków nie wynikających wprost z ustawy.
W uzasadnieniu odwołania strona przedstawiła argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
3. Decyzją z dnia 30 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie skarżąca nie wykazała, aby planowane przedsięwzięcie służyło prowadzeniu działalności o charakterze rolniczym. Podkreślił, że żaden z planowanych budynków nie jest przeznaczony pod hodowlę owiec i kur, których hodowlę deklaruje strona. Ponadto planowane budynki gospodarcze mają gabaryty podobne do budynku mieszkalnego co poddaje w wątpliwość możliwość ich przeznaczenia na przechowywanie siana, warzyw, owoców oraz stworzenia warunków do produkcji i przechowywania sera. Ponadto w budynku gospodarczym planowane są pomieszczenia socjalne dla pracowników, szatnia i łazienka. Zdaniem Kolegium planowana powierzchnia ww. budynków jest niewystarczająca dla powyższych zamierzeń, natomiast gabaryty tych budynków sugerują możliwą zmianę ich przeznaczenia w przyszłości na mieszkalne.
Następnie Kolegium podniosło, że strona mieszka w B. i nie posiada żadnej zabudowy zagrodowej, zatem brak jest racjonalnego uzasadnienia do przyjęcia, że planowane budynki stanowić będą element zabudowy zagrodowej inwestora. W ocenie organu z planu budowy trzech budynków, których gabaryty nie zapewniają obsługi żadnej hodowli czy produkcji roślinnej w skali planowanej przez stronę, nie można wywieść wniosku, że będą one stanowić zabudowę zagrodową.
Zdaniem SKO ratio legis wprowadzenia art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie było umożliwienie dowolnej zabudowy w ramach zabudowy zagrodowej i obchodzenie w ten sposób zasady dobrego sąsiedztwa, lecz jedynie umożliwienie rolnikom wydzielenia obszaru przeznaczonego na zagrodę (siedlisko). Ponadto przepis ten ma na celu umożliwienie rolnikom zorganizowania "miejsca pracy" będącego równocześnie miejscem zamieszkania, a nie ułatwienie w lokalizowaniu wszelkich obiektów przez posiadacza gruntów rolnych. Dalej organ odwoławczy wskazał, że inwestor nie uprawdopodobnił, że planowana zabudowa jest mu niezbędna do prowadzenia działalności rolniczej.
4. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że realizacja przez rolnika na gruntach rolnych stanowiących jego gospodarstwo w rozumieniu art. 55(3) k.c, którego łączna powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa na terenie danej gminy, zamierzenia polegającego na budowie budynku jednorodzinnego oraz dwóch budynków gospodarczych, nie może spełniać wymogu zabudowy zagrodowej, podczas gdy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w skład zabudowy zagrodowej mogą wchodzić różnego rodzaju budynki i w tym przynajmniej jeden o charakterze mieszkalnym jak też inne budynki;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że niezbędne dla uznania, iż mamy do czynienia z zabudową zagrodową określoną w tym przepisie i skorzystania z wyjątku od zasady dobrego sąsiedztwa jest to, aby budynek gospodarczy posiadał określone znaczne gabaryty podczas gdy przepis nie wymaga, aby w ogóle był realizowany budynek gospodarczy, tym bardziej nie wymaga określonych jego gabarytów;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że związek funkcjonalny zabudowy z gospodarstwem nie może polegać na realizacji potrzeb mieszkaniowych rolnika tj. zapewnieniu zamieszkania dla rolnika i jego rodziny w na tych gruntach oraz z ich pobliżu, pozwalającego na prowadzenie gospodarstwa rolnego;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie przyjęcie, że wnioskodawca musi posiadać już budynki gospodarcze, aby wystąpić o wydanie decyzji w ramach zabudowy zagrodowej związek funkcjonalny zabudowy z gospodarstwem nie może polegać na realizacji potrzeb mieszkaniowych rolnika tj. zapewnieniu zamieszkania dla rolnika i jego rodziny na tych gruntach oraz w ich pobliżu, pozwalającego na prowadzenie gospodarstwa rolnego;
- art. 6 u.p.z.p. poprzez bezpodstawne ograniczenie prawa do zagospodarowania terenu, do którego skarżąca ma tytuł prawny i uzależnienie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania trenu dla zabudowy zagrodowej od przesłanek nie określonych ustawą;
- art. 7-10 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 104, art. 146 § 2 i art. 151 § 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, objawiającym się w dowolnej ocenie dowodów bez należytego ich rozpatrzenia, w szczególności pominięcie dowodu w postaci wpisu do ewidencji producentów rolnych, wniosków o płatności obszarowe za lata 2023 i 2024 oraz wyjaśnień wnioskodawcy zawartych w piśmie do Kolegium w zakresie związku planowanej zabudowy i jej związku z gospodarstwem rolnym, co doprowadziło do bezpodstawnego uznania, że planowana zabudowa nie posiada związku funkcjonalnego z gospodarstwem rolnym oraz, że nie mieści się w pojęciu zabudowy zagrodowej;
- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej oraz z pominięciem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz bezpodstawne uznanie, że zachowanie wnioskodawczyni polegające na wystąpieniu o warunki zabudowy stanowi obejście prawa, podczas gdy stanowiło jedynie realizacje jej uprawnień;
- brak prawidłowego, logicznego oraz przekonującego uzasadnienia decyzji i zawarcie w niej zbyt ogólnych i autorytarnych stwierdzeń niepopartych żadnymi dowodami, przedstawienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia oraz jego wyjaśnienia, w szczególności w zakresie uznania braku spełnienia wymogu zabudowy zagrodowej oraz braku funkcjonalnego związku z gospodarstwem rolnym oraz działania wnioskodawcy w celu obejścia prawa;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że 2 budynki gospodarcze planowane w ramach zabudowy nie są budynkami gospodarczymi, podczas gdy taka funkcja jasno wynika z wniosku i przyjęcie bez żadnych ku temu podstaw i dowodów, że będą one wykorzystywane na potrzeby mieszkaniowe;
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca planuje osiedle mieszkaniowe;
- dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, tj. ustalenie braku spełnienia wymogu zabudowy zagrodowej oraz braku funkcjonalnego związku z gospodarstwem rolnym oraz działania wnioskodawcy w celu obejścia prawa.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację wspierającą podniesione zarzuty.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
6. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu materialnemu oraz prawu procesowemu, w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Zatem Sąd, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji i mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, uznał, iż skarga jest niezasadna.
7. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte w styczniu 2025 r., a więc po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688 - dalej: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy zmieniającej do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (24 września 2023 r.) i przed dniem utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w danej gminie 1) stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, 2) nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. 1a ustawy zmienianej w art. 1. Na terenie gminny na dzień wydania decyzji przez organy obowiązywało Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Ł.. Tak więc w kontrolowanej sprawie na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy zmieniającej stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a u.p.z.p. w brzmieniu dotychczasowym, zaś nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. 1a u.p.z.p. po zmianie.
Stosownie do art. 4 ust. 1 i art. 4 ust. 2 u.p.z.p., ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym: lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (pkt 1), zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy (pkt 2). Powyższe koresponduje z art. 59 ust. 1 u.p.z.p., w świetle, którego zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi.
Z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wynika natomiast, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi;
6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze:
a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 273 i 1846 oraz z 2023 r. poz. 595), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy,
b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu,
c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu.
Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
8. Do kwestii niespornych i które nie budzą wątpliwości należy sam tryb procedowania w niniejszej sprawie z uwagi na brak planu miejscowego dla terenu, którego dotyczył wniosek. Poza sporem znalazła się również kwestia spełnienia przez stronę przesłanki zwolnienia z obowiązku ustalania zasady dobrego sąsiedztwa dotyczącej powierzchni gospodarstwa rolnego przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było natomiast ustalenie czy wnioskowana inwestycja mieści się w pojęciu zabudowy zagrodowej zwolnionej z obowiązku ustalania zasady dobrego sąsiedztwa.
Pojęcie "zabudowy zagrodowej" użyte w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. musi być rozumiane w znaczeniu funkcjonalnym, tj. obejmować swym zakresem inwestycje zagrodowe, które są organizacyjnie powiązane w ramach jednego gospodarstwa, dopuszczając ich rozproszenie przestrzenne. Zgodnie z art. 55(3) Kodeksu cywilnego, za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Innymi słowy, zabudowa zagrodowa polega na tym, że na terenie gospodarstwa rolnego buduje się w miejscu do tego najbardziej dogodnym budynki składające się na zagrodę. Związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej (por wyroki NSA: z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2413/19; z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 1094/19).
W kontrolowanej sprawie zasadnie organy obu instancji stwierdziły, że planowane budynki nie mają związku funkcjonalnego z prowadzonym przez skarżącą gospodarstwem rolnym, a tym samym nie stanowią elementu zabudowy zagrodowej.
Wprawdzie wnioskiem skarżącej zostały objęte dwa budynki gospodarcze wraz z budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, jednak z okoliczności sprawy wynika, że wniosek ten posłużyć może obejściu zasady dobrego sąsiedztwa wynikającej z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez wskazanie we wniosku o ustalenie warunków zabudowy budynków gospodarczych (jako elementów zabudowy zagrodowej w myśl art. 61 ust. 4 u.p.z.p.) o parametrach charakterystycznych dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Przy czym podkreślenia wymaga, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje podniesiona na rozprawie okoliczność, że obecnie przed organami nie toczą się inne postępowania z wniosku skarżącej o ustalenie warunków zabudowy. W kontekście powyższego zaakcentowania wymaga, że przed tut. Sądem toczyła się już sprawa o sygn. akt II SA/Bd 680/24 dotycząca działki skarżącej, stanowiącej część tego samego gospodarstwa rolnego. Co prawda orzeczenie wydane w powyższej sprawie nie jest jeszcze prawomocne z uwagi na wniesienie przez skarżącą skargi kasacyjnej i zawisłość sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jednakże niezaprzeczalnie z ustaleń faktycznych w tejże sprawie wynika, że skarżąca podejmowała próby ustalenia warunków zabudowy na sąsiednich działkach (m.in. dla działek o nr [...], nr [...], czy nr [...]), jak i dla działki, której dotyczy niniejsze postępowanie. Co istotne, wnioski powyższe dotyczyły warunków zabudowy dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie siedliskowej, zaś dla działki nr [...] skarżąca pierwotnie wnioskowała o warunki zabudowy dla trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie siedliskowej. Z powyższego wynika, że początkową intencją skarżącej było uzyskanie dla działki będącej przedmiotem niniejszej postępowania warunków zabudowy dla trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych, bez zabudowy gospodarczej.
Ponadto zważając na ustalenia w powyższej sprawie należy wspomnieć, że działka nr [...] powstała wskutek podzielenia działki nr [...] o powierzchni 8,44 ha. W wyniku tego podziału powstało 15 działek, w tym jedna stanowiąca niejako "drogę wewnętrzną" dla pozostałych 14 działek, na których - zgodnie ze złożonymi wnioskami o ustalenie warunków zabudowy na moment orzekania w ww. sprawie - znaleźć się miało w sumie 11 budynków mieszkalnych. Działki te posiadają powierzchnie o zbliżonej wielkości i stanowią zdecydowaną większość gospodarstwa rolnego skarżącej (8,44 ha z 10,453 ha). Brak jest przy tym racjonalnego wytłumaczenia, dlaczego rolnik poszukując najlepszego miejsca pod zabudowę zagrodową wydziela jednocześnie aż 14 działek obejmujących większość gospodarstwa rolnego, przy czym są to działki sąsiadujące ze sobą na obszarze niewykazującym istotnych różnic co do ukształtowania i właściwości terenowych sprzyjających lub niesprzyjających zabudowie. W wielu podobnych sprawach – na co wskazał też Sąd w sprawie II SA/Bd 680/24 – w sytuacji podziału nieruchomości rolnej na mniejsze działki prawdziwym celem strony jest zabudowa jednej z nich budynkiem mieszkalnym, a następnie uzyskiwanie warunków zabudowy i pozwoleń na budowę dla budynków mieszkalnych na kolejnych działkach oraz sprzedaży tak zainwestowanych nieruchomości.
Co równie istotne, dla wszystkich trzech budynków wskazanych w załączniku B do wniosku o ustalenie warunków zabudowy – zarówno dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego, jak i dla obydwu budynków gospodarczych, wskazano niemal identyczne charakterystyczne parametry budynku (pkt B.4 załącznika). Jedynym różniącym się między ww. budynkami parametrem jest suma powierzchni kondygnacji nadziemnych tychże budynków, jednakże parametr ten wskazany dla budynków gospodarczych (100-170 i 100-180) jedynie nieznacznie odbiega od parametru przeznaczonego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego (100-200). Logiczna interpretacja faktów pozwala przyjąć, że rzeczywistym zamiarem skarżącej było uzyskanie warunków zabudowy dla trzech budynków o parametrach charakterystycznych dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Bez znaczenia zatem pozostaje wskazanie przez skarżącą, że dwa z tych budynków przeznaczone mają być dla celów gospodarczych, skoro z powyższych okoliczności wynika, że od początku celem skarżącej było uzyskanie możliwości wybudowania na tej działce (jak i działkach sąsiednich) budynków mieszkalnych jednorodzinnych.
Ponadto, jak słusznie podniosło Kolegium w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, planowane budynki gospodarcze nie mogą sprostać potrzebom prowadzonego gospodarstwa rolnego, bowiem służyć mają przechowywaniu pojazdów oraz urządzeń produkcji rolnej (np. ciągników, kosiarek, itp.), a także przechowywaniu zapasów, gotowych produktów i półproduktów. Ponadto wydzielone mają być pomieszczenia dedykowane do wytwarzania i leżakowania sera, pomieszczenia przeznaczone do składowania ziarna i innych płodów rolnych, a także pomieszczenia przeznaczone dla pracowników (szatnia, łazienka, pomieszczenie socjalne). Co więcej, w planach skarżącej znajduje się również hodowla owiec i kur. Mając na względzie powyższe Sąd przychyla się do oceny organu odwoławczego, że wątpliwe jest, aby budynki o gabarytach wskazanych we wniosku skarżącej mogły skutecznie służyć obsłudze działalności rolniczej wskazanej przez stronę, w szczególności w zakresie hodowli owiec i kur.
9. W świetle powyższego, należy przyznać rację orzekającym organom co do oceny, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie posiada cech zabudowy zagrodowej, zważywszy, że planowane budynki funkcjonalnie nie są związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Parametry budynków gospodarczych sugerują wprost możliwość zmiany ich przeznaczenia na mieszkalne jednorodzinne w szczególności, że już wcześniej skarżąca starała się o uzyskanie warunków zabudowy dla trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych na przedmiotowej działce. Ponadto w ocenie Sądu gabaryty planowanych budynków gospodarczych nie zapewnią możliwości obsługi gospodarstwa rolnego w wymiarze wskazanym przez skarżącą. Analiza całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi tym samym do jednoznacznej konkluzji, iż intencją skarżącej było obejście wymogu spełnienia przesłanki zasady "dobrego sąsiedztwa" dla zabudowy mieszkaniowej (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.) w wyniku uzyskania decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej w myśl art. 61 ust. 4 u.p.z.p. w postaci budynku mieszkalnego jednorodzinnego i dwóch budynków gospodarczych stanowiących w istocie dwa budynki o charakterystyce budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Nie jest zatem możliwe ustalenie warunków zabudowy zgodnie z wnioskiem skarżącej, przy zastosowaniu wynikającego z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. pominięcia badania, czy planowana zabudowa spełnia warunek "dobrego sąsiedztwa" wskazany w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził zatem, że jest ona zgodna z prawem, gdyż nie narusza ona ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym, mającym wpływ na wynik sprawy. Organy obu instancji na podstawie wszechstronnie zebranego i ocenionego materiału dowodowego wykazały wszystkie okoliczności niezbędne do wyjaśnienia sprawy w sposób przewidziany przepisami art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie miał podstaw, aby zakwestionować stanowisko organu co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
10. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło