II SA/Bd 790/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA: Grażyna Malinowska-Wasik Asesor WSA: Anna Klotz Protokolant Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2005 r. na rozprawie przy udziale prokuratora Prokuratury Okręgowej W. K. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2005 nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta R. z [...] 2005 r. znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Burmistrz Miasta R. po rozpatrzeniu wniosku W. C. o wydanie decyzji zezwalającej na wycinkę jednego drzewa – dębu, rosnącego na Cmentarzu Parafialnym w R. przy ul. L. na podstawie - art. 83, ust. 1, Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2004r., Nr 92, poz. 880), - art. 1 pkt 16 Ustawy z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczegółowych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późniejszymi zmianami), - art. 104 kpa, decyzją z [...] 2005r. [...] odmówił wydania zezwolenia na usunięcie jednego drzewa – dębu rosnącego na terenie Cmentarza Parafialnego w R., zezwolił natomiast na dokonanie cięć pielęgnacyjnych. W uzasadnieniu decyzji ww. organ wskazał, że wnioskowane do wycinki drzewo – dąb, rośnie na Cmentarzu Parafialnym. Jest w dobrym stanie zdrowotnym o prawidłowo zachowanej statyce oraz bez uszkodzeń mechanicznych i w chwili obecnej nie ma podstaw do jego usunięcia. W obrębie korony drzewa wskazane są do przeprowadzenia tylko zabiegi pielęgnacyjne w postaci cieć sanitarnych i korygujących, polegających na wycięciu suchych, uszkodzonych oraz stwarzających zagrożenie niekontrolowanym odłamaniem konarów. Od powyższej decyzji W. C. złożył dowołanie do organu drugiej instancji. Zarzucił błędną ocenę materiału dowodowego albowiem przedmiotowe drzewo niszczy grób jego ojca, oraz groby położone wokół niego, rosnące korzenie powodują podnoszenie pomnika, pękają płyty z których jest zbudowany pomnik, spadające gałęzie niszczą jego powierzchnię. Taka sytuacja odnosi się także do kilkunastu grobów położonych wokół drzewa. Stawiając powyższy zarzut wniósł o zmianę decyzji i zezwolenie na wycinkę drzewa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. jako organ drugiej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r., Nr 92 poz. 880) oraz art. 2 ustawy z dnia 13 stycznia 1959r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych ( Dz. U. z 2000r. Nr 23, poz. 295) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając tę decyzję m.in. wskazano że przepis art. 83 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody nie zawiera szczegółowych przesłanek udzielenia zezwolenia. Interpretacja tego przepisu musi być dokonywana z uwzględnieniem unormowań o ogólniejszym charakterze, odzwierciedlających istotę całej ustawy, ukazaną już w jej tytule – ustawa o ochronie przyrody. Jednocześnie z Rozporządzenia Ministrów Gospodarski Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1972r. w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowaniu zmarłych ( Dz. U. z 1972r. Nr 47, poz. 299) wynika, że " zieleń na cmentarzu ( drzewa, krzewy, trawniki i kwiaty) podlega ochronie przed zniszczeniem. Sadzenie lub wycinanie drzew na cmentarzach może nastąpić tylko w przypadkach uzasadnionych racjonalną gospodarką zadrzewianiem oraz z godnie z planem zagospodarowania terenu cmentarza". Stwierdzono także, że w ocenie Kolegium organ I instancji nie dość wnikliwie zbadał czy wnioskodawca – W. C. posiada przymiot strony w tym postępowaniu. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym określa art. 28 kpa. Stanowi on, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Skarżący zgłaszając wniosek o wycięcie drzewa nie legitymuje się żadnym interesem prawnym. Nie może wskazać przepisów prawa materialnego, które by uprawniały go do żądania wycięcia drzewa tylko dlatego, że rośnie w bliskości grobu jego ojca. Te bowiem okoliczności mogą stanowić jego interes faktyczny, ale nie prawny. Interes faktyczny nie rodzi dla podmiotu spełnienia przesłanek strony w postępowaniu administracyjnym, nie tworzy legitymacji procesowej. Prawo do grobu bliżej regulują przepisy ustawy z 13 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych ( Dz. U. z 2000r. Nr 23, poz. 295). Z art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy wynika, że tereny cmentarzy komunalnych znajdują się w zarządzie wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast na terenie działania których cmentarz jest położony, a tereny cmentarzy wyznaniowych w zarządzie związków wyznaniowych. Z treści art. 83 ustawy o ochronie przyrody należy wyprowadzić wniosek, że tylko jednostka zarządzająca terenem cmentarza może być uznana za posiadacza nieruchomości cmentarnej, której służy legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody, w postępowaniu administracyjnym, na wycięcie drzewa z terenu cmentarza. Z dokumentów przesłanych przez organ I instancji wynika, że tytuł prawny do terenu na którym rośnie przedmiotowe drzewo posiada Parafia Rzymskokatolicka i to Parafia jest jednostką zarządzającą cmentarzem. Wobec tego należy uznać, że służy jej legitymacja do wystąpienia z wnioskiem na wycięcie drzewa z terenu cmentarza. Zdaniem Kolegium odwołujący się nie ma przymiotu strony, nie może więc skutecznie domagać się wydania zezwolenia na wycinkę drzew. Prawo takie przysługuje Parafii, która jednakże odwołania w niniejszej sprawie nie wniosła. Skargę na powyższą decyzję złożył W. C.. Skarżący zarzucał 1. naruszenie prawa materialnego, którego miało wpływ na wynik sprawy, albowiem organ II instancji, powołując się na fakt, iż wycinka i sadzenie drzew na cmentarzu może nastąpić tylko w przypadkach uzasadnionych racjonalną gospodarką zadrzewieniem oraz zgodnie z planem zagospodarowania terenu cmentarza, odmawia wycinki drzewa bez uzasadnienia na czym ma polegać w tej konkretnej sytuacji – Cmentarza Parafialnego w R. racjonalna gospodarka zadrzewieniem i bez zapoznania się z planem zagospodarowania cmentarza. 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 kpa z którego wynika, że organy administracji przy załatwieniu sprawy miały na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym przypadku chodzi o ochronę pomnika, miejsca wiecznego spoczynku ojca skarżącego przed dewastacją, utrzymaniem go w należytym stanie, a nie pozostawienie go na dalsze niszczenie. Słuszny interes obywatela został całkowicie pominięty, w ogóle nie został omówiony w decyzji. Skarżący wniósł także o stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem organ II instancji stwierdził brak legitymacji w sprawie zezwolenia na wycinkę drzewa więc nie może decyzja być kierowana pod jego adresem, a tym samym nie można zezwolić W. C. pozwolenia na dokonanie cięć pielęgnacyjnych / brak jakiejkolwiek legitymacji, nadto nie był składany wniosek o cięcie pielęgnacyjne, albo wniosek alternatywny. Zarzucił także naruszenie prawa, albowiem Parafia Rzymskokatolicka w R. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu I i II instancji – otrzymując decyzję I instancji bez pouczenia o prawie do złożenia odwołania, a jedynie do wiadomości. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni stanowisko jak i argumentację zawartą w decyzji, albowiem skarżący w swej skardze nie podniósł nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, które nie byłoby znane organowi odwoławczemu przy rozstrzyganiu sprawy a wymagały zajęcia przez organ odwoławczy odrębnego stanowiska. Zdaniem SKO skarżący nie ma uprawnienia do domagania się wycinki drzewa albowiem nie jest posiadaczem ani właścicielem terenu na którym drzewo rośnie. W tej sytuacji odmowa wydania zezwolenia była zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej doszło bowiem do naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno – prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem, zaskarżonej do Sądu decyzji był przepis ustawy z 16 kwietnia 2004r. ochronie przyrody ( Dz, U, Nr 92 poz. 980 z późn. zm.). Art. 83 ust. 1 tej ustawy stanowi, że usunięcie drzew lub krzewów z nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zgody właściwego organu na wniosek posiadacza nieruchomości. Jest zaś poza sporem, że posiadaczem ( a także i właścicielem) nieruchomości na której znajduje się drzewo będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była i jest Parafia [...] w R. Prawidłowo do takiego wniosku doszedł organ drugiej instancji stwierdzając expressis verbis: " z treści art. 83 ustawy o ochronie przyrody należy wyprowadzić wniosek, że tylko jednostka zarządzająca terenem cmentarza może być uznana za posiadacza nieruchomości cmentarnej, której służy legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody, w postępowaniu administracyjnym, na wycięcie drzewa z terenu cmentarza" oraz że " z dokumentów przesłanych przez organ I instancji wynika, że tytuł prawny do terenu na którym rośnie przedmiotowe drzewo posiada Parafia Rzymsko – katolicka i to Parafia jest jednostką zarządzającą cmentarzem. Wobec tego należy uznać, że służy legitymacja do wystąpienia z wnioskiem na wycięcie drzewa z terenu cmentarza. Z przedstawionych dokumentów ( oświadczenie Proboszcza Parafii Rzymsko – katolickiej) wynika, że również Parafia składała wniosek o wycięcie przedmiotowego drzewa." Z tej oczywiście słusznej konstatacji organ nie wyciągnął jednak prawidłowego wniosku. A mianowicie, że skoro " ... również Parafia składała wniosek o wycięcie przedmiotowego drzewa", to winna ona być stroną postępowania od chwili złożenia wniosku ze wszelkimi konsekwencjami z tego wynikającymi. M.in. organ pierwszej instancji zobowiązany był powiadomić stronę o wyznaczonych na 23 marca 2005r. oględzinach oraz zgodnie z art. 109 § 1 i 10 kpa – doręczyć decyzję wraz z pouczeniem o przysługujących środkach odwoławczych. Z akt wynika, że tego nie poczyniono. Ograniczono się tylko do przesłania decyzji 25 marca 2005r. bez pouczenia o prawie i terminie odwołania się. W ten oto sposób ewidentnie naruszono przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, czego organ drugiej instancji nie zauważył. Organ ten słusznie stwierdziwszy że art. 83 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody " ... nie zawiera szczegółowych przesłanek udzielenia zezwolenia", prawidłowo odwołał się do przepisu rozporządzenia Ministrów Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1972r. w sprawie urządzania cmentarzy, prowadzenia ksiąg cmentarnych oraz chowaniu zmarłych ( Dz. U. z 1972r. Nr 47, poz. 299). Z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia wynika, że " zieleń na cmentarzu (drzewa, krzewy i kwiaty) podlega ochronie przed zniszczeniem. Sadzenie lub wycinanie drzew na cmentarzach może nastąpić tylko w przypadkach uzasadnionych racjonalną gospodarką zadrzewianiem oraz zgodnie z planem zagospodarowania terenu cmentarza". Tymczasem z akt sprawy postępowania administracyjnego nie wynika aby przeprowadzono dowód z tego planu. Nie podjęto w ogóle próby jego pozyskania. Jest to więc kolejne istotne uchybienie które mogło mieć wpływ na treść decyzji. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta R. z [...] 2005r. [...], rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku opierając się na art. 151 ww. ustawy, a zawarte w pkt 3 – na art. 200 tej ustawy. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organ administracyjny przeprowadzi je z udziałem wskazanego posiadacza – będącego jednocześnie właścicielem nieruchomości na której znajduje się cmentarz i drzewo będące przedmiotem wniosku, zapewniając realizację wszystkich praw przysługujących stronie, konfrontując wniosek także z planem zagospodarowania terenu cmentarza.