II SA/Bd 796/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz adwokata J. K. kwotę 309,80 zł. (słownie: trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Bd 796/06 UZASADNIENIE Decyzją z [...] 2006 r. Nr [...] Wójt Gminy A. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98 z 2000 r. poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87 z 2001 r. poz. 960 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku E. M. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego w miejscowości W. B. M. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W wyżej cyt. Wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uznając, że obowiązek meldunkowy jest instytucją wynikającą z konstytucyjnej klauzuli porządku publicznego mającą jednocześnie związek z ochroną praw interesów jednostki. Z tych też względów organ meldunkowy nie rozpatruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje z zakresu danych o miejscu pobytu osób. Jego zadaniem nie powinna, więc być forma kontroli legalności zamieszkania i pobytu, lecz faktyczne rejestrowanie danych. W związku z powyższym rozpatrując wniosek o wymeldowanie organ nie bada uprawnień strony do zajmowanego lokalu, lecz fakt jej zamieszkiwania. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że została spełniona przesłanka dotycząca dobrowolnego opuszczenia lokalu bez dokonania obowiązku wymeldowania się, bowiem B. M. opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu w miejscowości Wólka 4 w listopadzie 2005 r. Fakt ten potwierdziły same strony oraz zeznający do protokołu jako świadkowie: F. R. i S. P. Ponadto B. M. przebywa w miejscowości C. gm. D. i tam też odbiera skierowaną do niego korespondencję z Urzędu Gminy w A. Dlatego też, organ podkreślił, że lokal mieszkalny to centrum życia, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, gdzie osoba przebywa, wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Podważając, od wskazanej wyżej decyzji B. M. odwołał się podnosząc, iż samowolnie nie opuścił lokalu mieszkalnego, tylko został zmuszony zaistniałą sytuacją, tj. żona zaczęła wzywać policję, aby ta go zabrała. Decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] Wojewoda [...] rozpoznając odwołanie Bogumiła M. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji a nadto dodał, iż organa meldunkowe nie posiadają instrumentów prawnych, za pomocą, których mogłyby zmienić sytuację życiową odwołującego. Organy te są uprawnione jedynie do tego, aby w drodze postępowania administracyjnego stwierdzić czy osoba przebywa pod adresem stałego pobytu lub czy lokal ten opuściła dobrowolnie i na trwałe, i w wyniku tego postępowania wydać stosowną decyzję. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że meldunek jest czynnością rejestracyjną mającą na celu głównie zapewnienie zgodności zapisów w aktach ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osoby. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Nie wystarczy sama wola strony, wola, bowiem musi występować łącznie z faktycznym przebywaniem w miejscu zameldowania. Tu powinny być skoncentrowane wszystkie codzienne sprawy, gdzie osoba przebywa; nocuje, wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] B. M. wniósł skargę do Sądu podnosząc jak w odwołaniu, że dobrowolnie nie opuścił lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma więc obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a. (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, publ. ONSA 1981/1/45). Co oczywiste, organ administracji publicznej jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz, że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Rozpatrując materiał dowodowy organ administracji publicznej nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się nadto, iż jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995/7/83). Przenosząc te uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy należy zwrócić uwagę iż zgodnie z postanowieniami art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do orzeczenia przez organ administracji niezbędne jest opuszczenie przez tę osobę lokalu, w którym jest ona zameldowana. W orzecznictwie przypisuje się, iż przez "opuszczenie lokalu" w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy rozumieć jego dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Jeżeli zaś osoba została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643). W rozpatrywanej sprawie skarżący podniósł, iż opuszczenie przez niego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. W związku z tym organy administracji powinny zweryfikować to twierdzenie przez sprawdzenie czy nie podejmował on działań prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania. Nie skorzystanie we właściwym czasie z przysługujących środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu może być uznane za równoznaczne z uznaniem, iż opuszczenie miejsca zameldowania miało charakter dobrowolny (szerzej wyrok NSA z 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937). Organy administracji ograniczyły jednak jedynie do ustalenia, że Bogumił M. opuścił miejsce zameldowania nie ustaliły natomiast jego charakteru. Takie zaś postępowanie stanowi istotne naruszenie postanowień art. 7 i 77 Kpa, na które zwrócono uwagę wyżej. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak sentencji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wojewoda powinien zweryfikować dobrowolność opuszczenia lokalu przez skarżącego i od tego uzależnić dalszy przebieg postępowania. Z uwagi na skutki prawne jakie mogło wywrzeć zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd na podstawie art. 152 cytowanej ustawy stwierdzić że nie może być ona wykonana.