II SA/Bd 802/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Państwowego [...] w B. z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we [...] (PPIS) upomnieniem z dnia [...] lutego 2023 r. wezwał skarżącego A. Z. do stawienia się z małoletnim F. Z. w punkcie szczepień celem ustalenia indywidualnego toku obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka. Po uzyskaniu informacji z punktu szczepień, że skarżący nie zgłosił się w celu wykonania zaległych szczepień obowiązkowych, PPIS w dniu [...] marca 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i wystąpił do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. Wojewoda, na wniosek PPIS, umorzył w części wszczęte wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku szczepień ochronnych przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus Influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae. Postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. Wojewoda nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym na [...] z dnia [...] marca 2023 r.. Pismem z dnia [...] marca 2024 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracynej, tj.: - zarzut określenia obowiązku niezgodnie z przepisami prawa na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm. - zwanej dalej: "upea"); - zarzut braku wymagalności obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea. W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie winno być umorzone oraz że w tytule wykonawczym została przywołana nieistniejąca podstawa prawna, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz.U. 2022 poz. 2172, dalej jako "rozporządzenie MZ z 18 sierpnia 2011 r."), które zostało uchylone. Wskazał na niekompatybilność obowiązku określonego w tytule wykonawczym z obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa, bowiem – jak podkreślił – żaden z przepisów ustawy nie stanowi skonkretyzowanej podstawy jakiegokolwiek obowiązku. Przyjęcie wymagalności obowiązku na podstawie ww. rozporządzenia MZ z 18 sierpnia 2011 r. również ocenił jako niedopuszczalne, wskazując przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 9 maja 2023 r. syng. akt SK 81/19. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. PPIS oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, wyjaśniając w szczególności, że obowiązek poddawania się obowiązkowym szczepieniom doprecyzowany został w przepisach wydanych na podstawie delegacji ustawowej, obowiązujących w dniu wystawienia tytułu wykonawczego oraz wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił też, że powołany przez skarżącego wyrok TK nie kwestionował obowiązku poddawania się szczepieniom, a za niezgodne z Konstytucją uznał jedynie określenie terminu wymagalności jak i liczby dawek w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) ogłaszanym w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS), a nie przez ministra w drodze rozporządzenia. Obowiązki określone w tytule wykonawczy wobec skarżącego nie utraciły zatem mocy prawnej. PPIS wyjaśnił również, że obowiązek poddania się szczepieniom wynika jednoznacznie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm., zwanej dalej "uzzz"), a jego realizację konkretyzują dalsze przepisy ustawy oraz że w okolicznościach sprawy skarżący był wielokrotnie informowany przez lekarza o ww. obowiązku, a po określeniu przez lekarza terminu szczepień obowiązek ten stał się wymagalny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym zarzucił błędne rozpoznanie sprawy i wadliwe przyjęcie braku zasadności zarzutów na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c i art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea. Zarzucił, że PPIS niezasadnie uznaje, że obowiązek poddania się szczepeniom został określony w sposób kompletny i wymagalny. W ocenie skarżącego skoro termin i liczba dawek określone zostały jedynie w decyzji lekarza oraz komunikacie GIS, które nie mogą stanowić w jego ocenie podstawy określenia obowiązku, to jedyne terminy wówczas obowiązujące to zakres wiekowy określony w rozporzadzeniu MZ z 18 sierpnia 2011 r. Przy czym nie sposób w tej sytuacji uznać, że obowiązek stał się wymagalny, skoro nie upłynąl termin graniczny. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. Inspektor Sanitarny (PWIS) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że PPIS właściwie wskazał w tytule wykonawczym podstawę prawną – w tym rozporządzenie MZ z [...] sierpnia 2011 r. - zgodnie z tym co obowiązywało na dzień jego wystawienia, czyli na dzień [...] marca 2023 r. wskazał, że termin wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny jest niezależny od wierzyciela, wobec powyższego fakt obowiązywania nowego rozporządzenia o szczepieniach w momencie nałożenia na skarżącego grzywny nie czyni tytułu wykonawczego wadliwym. Wskazał również, że w odniesieniu do szzczepień objętych prowadzonym postępowaniem (z wyjątkiem szczepień co do których umorzono postępowanie) podane terminy szczepień odpowiadają tym, które wcześniej podane były w komunikatach GIS. Podkreślił, że przedmiotowy obowiązek aktualizuje się z chwilą powiadomienia osób zobowiązanych przez podmiot medyczny, a badanie lekarskie jest nieodłącznym elementem wykonania obowiązku. Jednak to nie decyzja lekarza stanowi o wymagalności obowiązku szczepień, a rozporządzenie MZ z 18 sierpnia 2011 r. wskazuje ściśle ramy czasowe, w których należy wykonać poszczególne szczepienia. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obu wydanych w sprawie postanowień i zarzucając naruszenie: - naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 10 uzzz w zw. z § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w zw. z art. 39 w zw. z art. 41 ust. 1 w zw. z art. 48 w zw. z art. 53 ust. 1,2,3 i 5 w zw. z art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 72 ust. 1-3 w zw. Konstytucji RP w zakresie w jakim na skarżącego został nałożony obowiązek wykonania profilaktycznego zabiegu medycznego na dziecku, który to zabieg narusza nietykalność i wolność osobistą oraz narusza prawo do decydowania o życiu osobistym, a także stanowi przejaw wyzysku dziecka oraz narusza prawo rodzica do wychowania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami i narusza wolność sumienia, a także stanowi przymus do poddania się eksperymentowi medycznemu, - naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea poprzez brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn – z uwagi na brak podstawy prawnej do określenia obowiązku – tytuł egzekucyjny na podstawie którego prowadzona jest egzekucja wobec skarżącego wskazuje na obowiązki określone na podstawie Programu Szczepień Ochronnych ogłoszonych w formie komunikatu GIS, który to akt nie może regulować obowiązków skarżącego (wyrok TK z dnia 9 maja 2023r. w sprawie SK 81/19), a także odnosi się do rozporządzenia MZ z 18 sieprnia 2011 r., które zostało zastąpione rozporządzeniem z dnia 27 września 2023 r.; - naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea w zw. z art. 28 ust. 1 pkt e i h w zw. z art. 28 ust. 3 w zw. z art. 32 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego 536/2014 w sprawie badań klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi oraz uchylenia dyrektywy 2001/20/WE (dalej "rozporządzenie PE nr 536/2014") poprzez ich niezastosowanie i stosowanie kary finansowej (grzywny w celu przymuszenia) poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej wobec rodzica, który odmawia udziału swojego dziecka w badaniu klinicznym. Skarżący podniósł ponadto obszerną argumentację na poparcie ww. zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił m.in., że wbrew stanowisku skarżącego obowiązkowe szczepienia ochronne nie są eksperymentem medycznym, ani badawczym oraz że faktycznie stanowią one ograniczene wolności, które jest jednak uzasadnione prawnie. Wskazał również, że TK uchylając komunikat GIS wskazał jednocześnie, że traci on moc po upływie 6 miesięcy, co miało na celu zapewnienie ciągłości realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych. Jednocześnie PWIS wskazał, że Wojewoda postanowieniem z dnia [...] września 2024 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, które po uzyskaniu przymiotu prawomocności zdaniem organu odwoławczego stanowić będzie podstawę do umorzenia postępowania przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie PWIS utrzymujące w mocy postanowienie PPIS, którym to oddalono zarzuty egzekucyjne, wniesione przez skarżącego w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, polegającym na stawieniu się z małoletnim synem w punkcie szczepień celem ustalenia przez lekarza indywidualnego toku obowiązkowych szczepień u dziecka. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 33 § 1 upea. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 upea). W myśl art. 33 § 2 upea podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a., b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a., c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Ww. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. W przedmiotowej sprawie skarżący oparł podniesione zarzuty na podstawie: art. 33 § 2 pkt 2 lit. c upea, wskazując na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa z uwagi na oparcie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. na podstawie przepisów rozporządzenia MZ z 18 sierpnia 2011 r., które zostało uchylone i nie obowiązywało w dacie wszczęcia egzekucji; oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea, z uwagi na brak wymagalności obowiązku z innych przyczyn, z uwagi na brak podstawy prawnej do kompletnego określenia obowiązku szczepiennego (z uwzględnieniem terminów i dawek). Ponadto na gruncie skargi skarżący sformułował liczne zarzuty naruszenia Konstytucji w związku z naruszeniem ww. przepisów upea, tj.: naruszenie nietykalności i wolności osobistej, prawa do decydowania o życiu, prawo rodzica do wychowania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami, stosowanie przymusu do poddania się eksperymentowi medycznemu oraz naruszenie przepisów rozporządzenia PE nr 536/2014 poprzez nałożenie grzywny w celu przymuszenia do badania klinicznego. Odnosząc się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów Sąd w pierwszej kolejności za niezasadny uznał zarzut braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c upea. Skarżący argumentował w tym zakresie, że poszczególne wytyczne istotne dla określenia wymagalności obowiązku (terminy wymagalności obowiązkowych szczepień i liczby dawek) były wskazane w Programie Szczepień Ochronnych ogłaszanym corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego, który jednak zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt 81/19, nie może regulować ww. obowiązku szczepiennego. Wobec tego, w jego ocenie, brak możliwości stosowania ww. PSO przy jednoczesnym uregulowaniu kwestii wymagalności na gruncie rozporządzenia wydanego przez Ministra Zdrowia jedynie poprzez podanie zakresu wiekowego, prowadzi do uznania, że obowiązek ten jest niewymagalny. Po pierwsze wskazać należy, że podstawę prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tj. Dz. U. z 2024 r, poz. 924 ze zm. - dalej "uzzz") który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 uzzz, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecka) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji. Z art. 17 ust. 1 uzzz wynika obowiązek poddania się przez określone osoby obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Z kolei art. 17 ust. 2 uzzz stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, II OSK 43/18 - dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Z powyższych przepisów wynika, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów i jest on bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje natomiast obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem jest przymusowe dochodzenie wykonania szczepień. W tym miejscu wskazać należy ponadto, że art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1545 ze zm., dalej: "upp"). stanowi, iż pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Jednak obowiązek szczepień dziecka nie może być uchylony wobec braku zgody rodzica, skoro nie są stwierdzone przez lekarza przeciwskazania. Należy bowiem mieć na uwadze także art. 15 upp, zgodnie z którym: "Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej." Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie przewiduje natomiast możliwości odmowy poddania się obowiązkowym szczepieniom, skoro lekarz nie stwierdził przeciwskazań (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 52/23 – dostępny jw.). Powtórzyć należy zatem, że sam obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów, natomiast jedynie jego realizacja w stanie prawnym aktualnym na dzień wydania w niniejszej sprawie tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego, odbywała się według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie był modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 uzzz. W komunikacie tym wskazywano bowiem jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało zatem regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. Podstawą obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym pozostaje jednak regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 uzzz (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2547/18 – dostępny jw.). Ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w dniu 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 uzzz w związku z § 5 rozporządzenia MZ z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909. Podkreślić przy tym należy, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 17 ust. 10 uzzz., wydane zostało 27 września 2023 r. przez Ministra Zdrowia kolejne rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które weszło w życie 1 października 2023 r., a dotychczasowe rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. zostało uchylone. Nowe rozporządzenie określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia z 27 września 2023 r. obowiązane są do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są: dzieci i młodzież przeciw: gruźlicy, błonicy, krztuścowi, tężcowi, inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce, zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2). Należy zwrócić uwagę, że podane w rozporządzeniu MZ z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych liczby dawek i terminy poszczególnych szczepień nieznacznie różnią się od tych, które wcześniej były podawane w komunikatach GIS obowiązujących dla syna skarżącego w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego. Na gruncie rozpoznawanej sprawy różnice te zostały jednak uwzględnione przez organ inspekcji sanitarnej, który zwrócił się do organu egzekucyjnego o częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. Wojewoda umorzył w części postępowanie egzekucyjne w zakresie wykonania obowiązku szczepień ochronnych przeciwko inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b oraz inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae z uwagi na ukończenie przez małoletniego [...] Z. 5 roku życia. Nie budzi jednak wątpliwości, że w pozostałym zakresie określonym w tytule wykonawczym nr [...], syn skarżącego podlegał obowiązkowym szczepieniom ochronnym zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i w czasie obowiązywania rozporządzenia MZ z dnia 18 sierpnia 2011 r., jak i po wydaniu wyroku TK, i po wejściu w życie rozporządzenia MZ z dnia 27 września 2023 r. Za niezasadny uznać należało więc zarzut skargi zmierzający do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna skarżącego. Istotne jest bowiem to, że na dzień wydania tytułu wykonawczego (22 marca 2023 r.), jak i wszczęcia postępowania egzekucyjnego (24 marca 2023 r.), rozporządzenie MZ z 18 sierpnia 2011 r. oraz komunikat GIS obowiązywały. Jednocześnie mając na uwadze, że Trybunał w pkt II. tezy do wyroku z 9 maja 2023 r. wyroku stwierdził, że: "Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej", stwierdzić należy że zakwestionowane przepisy mają zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w okresie do utraty ich mocy obowiązującej – a z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie sprawy. Trybunał upoważnił zatem organy i sądy do stosowania zakwestionowanych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz rozporządzenia z 2011 r. w zakresie, w jakim pozwalają one na ustalenie terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, na podstawie PSO na dany rok, ogłaszanego przez GIS w formie komunikatu. Odmowa zastosowania zakwestionowanych przepisów, szczególnie wobec odroczenia przez Trybunał utraty ich mocy, spowodowałaby bowiem zakłócenie procesu wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych (zob. wyrok NSA z dnia 24 września 2024 r. sygn. akt II GSK 839/24 – dostępny jw.). Podkreślić należy więc, że na skutek wydanego przez TK wyroku nie doszło do generalnego wyeliminowania z porządku prawnego przepisów kształtujących wykonalność obowiązku szczepiennego, a jedynie przeniesione zostały one do nowego aktu (rozporządzenia MZ z 27 września 2023 r.), który w przeważającym zakresie pokrywa się treściowo z uprzednio obowiązującym rozporządzeniem MZ oraz komunikatem GIS. Zmiany wynikające z innego ukształtowania ww. regulacji na gruncie rozpoznawanej sprawy zostały natomiast uwzględnione przez organ inspekcji sanitarnej, który wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej obowiązku szczepiennego, który przestał być wymagalny wobec syna skarżącego. Wobec tego, podniesiony w tym zakresie zarzut uznać należy za niezasadny. Odnosząc się zaś do drugiego ze sformułowanych na podstawie art. 33 upea zarzutów – tj. określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c upea), wskazać należy przede wszystkim, że zarówno wydanie tytułu wykonawczego nr [...] przez PPIS w dniu [...] marca 2023 r., jak i wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu [...] marca 2023 r. (tj. w dacie doręczenia wniosku o wszczęcie egzekucji i tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela – art. 26 § 3a upea) miały miejsce przed utratą mocy obowiązującej przez przepisy rozporządzenia MZ z [...] sierpnia 2011 r. Innymi słowy, na dzień wydania tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego obowiązywało określone w tym tytule rozporządzenie MZ z [...] sierpnia 2011 r. Późniejsze uchylenie przepisów wskazanych w podstawie tytułu wykonawczego, przy jednoczesnym uwzględnieniu okoliczności zastosowania w wyroku TK instytucji klauzuli odraczającej oraz stanowiska wyrażonego w ww. wyroku NSA z dnia [...] września 2024 r. by zakwestionowane przepisy miały zastosowanie do przeszłych stanów faktycznych i prawnych, gdy postępowanie zostało wszczęte przed ich uchyleniem – pozostaje zatem bez wpływu na prawidłowość określenia obowiązku w tytule wykonawczym na dzień jego wydania przez wierzyciela. Odnosząc się zaś do zarzucanego naruszenia przepisów konstytucyjnych – w zakresie nietykalności i wolności osobistej, prawa do decydowania o życiu osobistym oraz prawa rodzica do wychowania dziecka zgodnie ze swoimi przekonaniami - wyjaśnić należy, że obowiązek poddania osoby małoletniej szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z poszanowaniem życia prywatnego i rodzinnego jednostki, a materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18 – dostępny jw.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że konieczność wykonania obowiązku poddania osoby małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie pozostaje w sprzeczności z art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 2, art. 47 Konstytucji RP (vide: wyrok NSA z 25 maja 2022 r., II OSK 3352/19). W analizowanym przypadku zachodzi bowiem zderzenie się dwóch interesów: indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Tak jak wyjaśniono, obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Powyższe wyklucza istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. Wobec oczywiście nieuzasadnionego zarzutu, jakoby szczepienie stanowiło eksperyment medyczny warunkowany zgodą pacjenta (jego opiekuna), wskazać należy natomiast, że stosownie do art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 1731) eksperyment medyczny polega na wprowadzeniu nowych albo tylko częściowo wypróbowanych metod diagnostycznych, leczniczych lub profilaktycznych w celu osiągnięcia bezpośredniej korzyści dla zdrowia osoby chorej (eksperyment leczniczy) lub ma na celu rozszerzenie wiedzy medycznej (eksperyment badawczy). W przypadku szczepień nie może być mowy ani o wprowadzeniu nowych lub częściowo wypróbowanych metod profilaktycznych (preparaty szczepienne zostały dopuszczone przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych) ani o ich podawaniu w celu rozszerzenia wiedzy medycznej, które to rozszerzenie skarżący mylnie utożsamia z monitorowaniem korzystnych i ewentualnych niekorzystnych reakcji organizmów ludzkich w populacji poddawanej szczepieniom. Chybiony jest zatem zarzut, że organy naruszają prawo skarżącego i jej dziecka wynikające z art. 39 Konstytucji RP ("nikt nie może być poddany eksperymentom naukowym, w tym medycznym, bez dobrowolnie wyrażonej zgody"). Z podobnych przyczyn Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia przepisów rozporządzenia PE nr 536/2014. Skarżący mylnie uznaje bowiem, że okoliczność objęcia szczepionek badaniami porejestracyjnymi (badaniami IV fazy) jest równoznaczne z tym, że szczepionki są produktami w fazie badania klinicznego. Wyjaśnić należy, że badania porejestracyjne nie są prowadzone w celu stwierdzenia możliwości ich dopuszczenia, a następują już po ich dopuszczeniu do obrotu i zarejestrowaniu. Wskazać należy przy tym, że obowiązek szczepienny nie spełnia przesłanek "badania klinicznego" wskazanych w art. 2 ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia. W tym stanie rzeczy, uznać należy, że skierowanie względem skarżącego (jako rodzica podlegającego obowiązkowi szczepień małoletniego) tytułu wykonawczego, a następnie wszczęcie względem niego postępowania egzekucyjnego, znajdowało podstawę prawną i nie naruszało obowiązującego porządku prawnego. Wbrew użytej w skardze argumentacji, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bowiem obowiązkiem ustawowym, który w okolicznościach sprawy stał się wymagalny. Uchybienie temu obowiązkowi spowodowało natomiast w konsekwencji konieczność jego przymusowego wyegzekwowania. Tym samym za prawidłowe Sąd uznał wydane w sprawie rozstrzygnięcia, oddalające zarzuty skarżącego. Odnosząc się końcowo do twierdzenia PWIS zawartego w piśmie z [...] listopada 2024 r., że umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Wojewodę stanowi podstawę do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Wobec tego skarżący może nadal domagać się skontrolowania jego legalności, a sąd nie może uchylać się od dokonania kontroli zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami prawa, stanowiącymi jego podstawę. Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze. W konsekwencji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).