II SA/Bd 820/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu postanowił: oddalić wniosek. W dniu [...] lipca 2018 r. (uzupełniony [...] września 2018 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Posiada dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi łącznie [...] zł miesięcznie z tytułu wynagrodzenia o pracę. Skarżąca podała również, że posiada zobowiązania i stałe wydatki gospodarstwa domowego, na które składają się m.in.: media, dojazdy do pracy czy też spłata rat kredytu. Z nadesłanych dokumentów wynika, że wynagrodzenie skarżącej od czerwca 2018 r. wzrosło z kwoty [...]zł miesięcznie do kwoty [...]zł miesięcznie. Poza tym według zeznania podatkowego PIT-36 za 2017 r. wynika, że skarżąca rozliczała się wspólnie z mężem zaś ich dochód do opodatkowania wyniósł [...] zł. Z informacji PIT/ZG za 2017 r. wynika, że skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] z [...]. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy dochodów oraz ciążących na niej comiesięcznych wydatków. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.). Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżącą raty kredytu. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać wnioskującej o przyznanie prawa pomocy za osobę ubogą tym bardziej, że posiada ww majątek oraz stały dochód, którego wysokość od czerwca 2018 r. uległa zwiększeniu. Poza tym należy stwierdzić, że wpis sądowy w niniejszej sprawie zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 100 zł i w relacji zarówno do dochodu skarżącej jak i jej stałych zobowiązań i wydatków nie powinien stanowić nadmiernego obciążenia tym bardziej, że jest ustalany jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie przed sądem administracyjnym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.