II SA/Bd 847/21

WyrokWSA w Bydgoszczy2021-11-03

Skład orzekający: sędzia WSA Joanna Brzezińska, sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek, sędzia WSA Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy małżonek osoby wymagającej opieki, który sam nie jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, może być wykluczony z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także czy prawo do emerytury rolniczej stanowi bezwzględną przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Po pierwsze, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może wykluczać małżonka z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż obowiązek alimentacyjny małżonka wobec współmałżonka jest podstawowy. Po drugie, prawo do emerytury rolniczej nie stanowi bezwzględnej przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a strona powinna mieć możliwość wyboru świadczenia lub zawieszenia wypłaty emerytury.
Stan faktyczny
Skarżąca Ł. P. wnioskowała o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Wójt Gminy C. odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki dotyczącej daty powstania niepełnosprawności oraz posiadanie przez skarżącą prawa do emerytury rolniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, opierając się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że przepisy nie przewidują przyznania świadczenia małżonkowi. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO do WSA, kwestionując obie podstawy odmowy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Ł. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2021r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Wójt Gminy C. odmówił skarżącej Ł. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem S. P., wskazując że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie ww. świadczenia, ponieważ niepełnosprawność S. P. istnieje od 48 roku życia - co świadczy o niespełnieniu warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływanej jako "u.ś.r."), a ponadto skarżącej przysługuje prawo do emerytury rolniczej – co stanowi o niespełnieniu przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, podnosząc, że w jej ocenie wnioskowane świadczenie jej przysługuje i powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13. Po rozpoznaniu ww. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia organ odwoławczy uzasadnił powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., i wskazując, że skarżąca jest żoną osoby wymagającej opieki, a przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości przyznania małżonkowi świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., na którym swoją decyzję oparł organ I instancji, w związku z wydanym przez TK wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie SKO, skarżąca zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, podnosząc, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, uniemożliwiające przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, a w szczególności, że nie jest nią przyznanie emerytury rolniczej przy jednoczesnym zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skargi, SKO wskazało, że skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., bowiem ma ustalone prawo do emerytury rolniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy o COVID-19, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie Bydgoszczy będącego siedzibą tutejszego Sądu oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia 30 czerwca 2021 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym. W następnej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja SKO z dnia [...] kwietnia 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania Ł. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem S. P.. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ obydwie wydane w sprawie decyzje są wadliwe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji było stwierdzenie nieziszczenia się w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. – związanej z momentem powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki - oraz zaistnienia przesłanki negatywnej określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., z uwagi na to, że skarżącej przysługuje prawo do emerytury rolniczej. SKO, utrzymując powyższe rozstrzygnięcie w mocy, oparło się natomiast na treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., powołując go w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji i wskazując w jej uzasadnieniu, że przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia w sprawie jest okoliczność, że skarżąca jest żoną osoby wymagającej opieki, a przepisy ustawy nie przewidują możliwości przyznania małżonkowi świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ odwoławczy zakwestionował stanowisko Wójta w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na nieziszczenie się w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. i mając na uwadze utrwalone już w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych - za prawidłowe uznał wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko SKO zgodnie, z którym z uwagi na wydany dnia 21 października 2014 r. wyrok TK o sygn. akt K 38/13, przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związanego z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną, wbrew stanowisku organu I instancji, pominąć należy kryterium daty powstania niepełnosprawności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17, z 11 lipca 2017r. sygn. akt I OSK 1600/16 – dostępne na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/cbois/query). Zasadnie w ocenie Sądu organ odwoławczy za wadliwą uznał zatem powyższą podstawę odmowy wnioskowanego świadczenia, na której oparł się Wójt Gminy C.. Przechodząc następnie do oceny podstawy zaskarżonej decyzji - w której jako na przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia SKO wskazało na zaistnienie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. - wskazać należy, że zdaniem Sądu jest ona nieprawidłowa, z uwagi na dokonanie przez organ błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., skutkującej w okolicznościach niniejszej sprawy wykluczeniem małżonki osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Zgodnie ze stanowiącym podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Należy zatem zauważyć, że stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. niezależnie od faktu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która z tego powodu zrezygnowała z zatrudnienia (bądź nie podejmuje pracy), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może przysługiwać tylko takiej osobie, na której względem osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny i która sama nie jest w znacznym stopniu niepełnosprawna. Jak stanowi zaś art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Sąd jednocześnie zauważa, że obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o których mowa w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo", co wynika nie tylko z usytuowania przepisów, ale z ich treści, przy czym obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych nawet w sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji lub po rozwodzie. Zgodnie bowiem z art. 23 k.r.o. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z kolei art. 130 k.r.o. stanowi, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. W związku z tym, bezspornie małżonek należy do tego kręgu. Wynika to jednoznacznie z treści art. 130 k.r.o. Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 k.r.o. Stwierdzić należy zatem, iż małżeństwo jest podstawową komórką społeczną, która staje się "rodziną" bliższą niż krewni związani węzłami krwi. Świadczą o tym choćby wskazane wyżej uregulowania dotyczące alimentów. Pozbawianie w tej sytuacji małżonka realnej możliwości sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, przez interpretację norm prawnych dopuszczającą wykluczenie go z grona osób uprawnionych do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy żyją bliscy krewni niepełnosprawnego współmałżonka, byłoby działaniem na szkodę rodziny jaką tworzą małżonkowie, czego nie da się zaakceptować w świetle norm konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18 – dostępny jw.). Wobec powyższego, w ocenie tutejszego Sądu, niewątpliwym jest, że małżonek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jest - poza wymienionymi w pkt 1-3 art. 17 ust. 1 u.ś.r. matką, ojcem, opiekunem faktycznym dziecka, rodziną zastępczą - inną osobą, na której, zgodnie z k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny. Jednak co istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, kategoria współmałżonka nie została objęta negatywną przesłanką przyznania świadczenia zawartą w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. – na którą to, jako na argument uzasadniający odmowę przyznania świadczenia, powołał się organ II instancji. Przyjęcie literalnej wykładni w przypadku tej regulacji byłoby bowiem, nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, gdyż prowadziłoby do nieakceptowalnego wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu który nie może sprawować faktycznej opieki z uwagi na swoją własną niepełnosprawność i który sam wymaga opieki. W orzecznictwie sądów administracyjnych sformułowano pogląd, że systemowa i celowościowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wykracza poza językowe brzmienie tego przepisu, lecz jest uzasadniona koniecznością takiego odczytywania norm prawnych, aby ich treść nie pozostawała w sprzeczności z Konstytucją RP. Tylko taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. może być uznana za właściwą, gdyż w przeciwnym razie wykluczenie małżonka osoby wymagającej opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, obciążonego obowiązkiem alimentacyjnym oraz zdolnego do pracy, a niezatrudnionego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, byłoby naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18; z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 251/14, z 20 września 2013 r., sygn. I OSK 2623/12 – dostępne j.w.). Wobec tego, przyjęcie przez SKO, że skarżącej jako żonie wymagającego opieki S. P., świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczy o naruszeniu prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Dostrzeżenia w sprawie wymaga ponadto kwestia błędnej wykładni przez organ I instancji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sposób literalny, a w konsekwencji przedwczesnego uznania, że przysługujące skarżącej prawo do emerytury rolniczej stanowi – obok również błędnie wskazanej przeszkody wynikającej z nieziszczenia się w sprawie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r., o czym już mowa była powyżej - przeszkodę w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia. Do kwestii tej organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się na gruncie zaskarżonej decyzji (ani w podstawie prawnej, ani w uzasadnieniu decyzji). Dopiero na gruncie odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało, odnosząc się do zarzutu skargi, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na przysługujące jej prawo do emerytury rolniczej, powielając tym samym przyjętą przez organ I instancji wykładnię ww. przepisu. Takie rozumienie ww. normy prawnej przez organy, w okolicznościach sprawy, uznać należy jednak za nieprawidłowe. Zgodnie z wyrażanym obecnie przez sądy administracyjne poglądem nie sposób znaleźć bowiem przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lub niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20; z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 – dostępne na stronie jw.). Wskazać należy przy tym, iż ograniczenie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy wiązać z realizacją prawa do świadczenia emerytalno-rentowego tj. z wypłatą tego świadczenia, nie zaś z samym ustalonym prawem (zob. NSA w wyroku z dnia 19 maja 2021 r., sygn. I OSK 190/21 – dostępny jw.). Uznać należy zatem, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury rolniczej. Przy czym, o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego organ powinien poinformować wnioskodawcę, co wynika bezpośrednio z treści art. 9 k.p.a. oraz art. 79a k.p.a. W świetle powyższego uznać należy zatem, że w niniejszej sprawie organ I instancji przyjął błędną interpretację ww. przepisu i uznał, że w zaistniałym stanie faktycznym zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust.5 pkt 1 lit.a u.ś.r., która – obok innej również niezasadnie wskazanej przeszkody - uniemożliwia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Błędna wykładnia ww. przepisu skutkowała zaś zaniechaniem poinformowania strony, że ma ona możliwość wyboru świadczenia oraz prawo do zawieszenia świadczenia wypłacanego przez KRUS, wstrzymania wypłaty emerytury rolniczej i przedłożenia decyzji w tym zakresie oraz brakiem wezwania jej do złożenia brakujących dokumentów, co – w sytuacji spełnienia pozostałych przesłanek ustawowych wymaganych dla przyznania przedmiotowego świadczenia - umożliwiłoby ustalenie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego, wyciąganie konsekwencji braku rezygnacji z prawa do emerytury rolniczej w niniejszej sprawie – czego wyraz organ I instancji dał wskazując na przesłankę negatywną z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jako na jedną z przyczyn odmowy - w oparciu wyłącznie o okoliczność pobierania świadczenia emerytalnego, uznać należy za przedwczesne, przede wszystkim z uwagi na pominięcie uprzedniego wezwania skarżącej do złożenia wymaganych dokumentów. Powyższe błędne zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego przez organ I instancji, związane jednocześnie z niezweryfikowaniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy – w tym związku między niepodejmowaniem przez skarżącą pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem - w sposób wystarczający i taki który pozwoliłby jednoznacznie stwierdzić czy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, stanowi zdaniem Sądu o istotnej wadliwości decyzji I-instancyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzając, że organy na skutek błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (SKO w zaskarżonej decyzji) oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i art. 17 ust. 1b u.ś.r. (organ I instancji w decyzji I-instancyjnej) niezasadnie i przedwcześnie odmówiły skarżącej wnioskowanego świadczenia, nie przeprowadzając jednocześnie postępowania wyjaśniającego w wystarczającym zakresie, który pozwoliłby na ostateczne stwierdzenie czy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki umożliwiające przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, które – co należy podkreślić – nie przesądza kwestii ustalenia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ad meritum. Dopiero bowiem po pozytywnym zweryfikowaniu wszystkich kwestii związanych z tym, czy skarżącej przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (pomijając okoliczność pobierania emerytury rolniczej) i w zależności od poczynionych ustaleń w tym zakresie, organy wezwą skarżącą do złożenia stosownych dokumentów (decyzja KRUS o wstrzymaniu wypłaty emerytury rolniczej) umożliwiających wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości, wraz z odpowiednim pouczeniem, po czym w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku rozstrzygną sprawę. Organy winny ponadto zwrócić uwagę, że skarżąca pobiera emeryturę rolniczą i rozważyć w związku z tym zastosowanie wobec niej przepisu art. 17b u.ś.r., który w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne rolnika, małżonka rolnika lub domownika, obliguje do przedłożenia stosownego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Przy czym, jak wynika z akt sprawy, w dotychczas przeprowadzonym przez organy postępowaniu takiego oświadczenia skarżąca nie złożyła, a na zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej wskazała dopiero na gruncie skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło