II SA/Bd 851/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-04-01

Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Joanna Janiszewska-Ziołek, Mariusz Pawełczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne, który nie osiągnął wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów, może uwolnić się od odpowiedzialności za nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, powołując się na przyczyny niezależne od siebie, takie jak brak segregacji odpadów przez właścicieli nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne jest zobowiązany do osiągnięcia wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów. Sam fakt nieosiągnięcia tego poziomu, niezależnie od przyczyn, skutkuje nałożeniem kary pieniężnej. Ustawa nie przewiduje możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności z powodu okoliczności niezależnych od przedsiębiorcy, a kara ma charakter bezwzględnie określony, mający na celu mobilizację do osiągnięcia wyższych standardów ekologicznych. Przedsiębiorca, jako profesjonalista, powinien organizować swoją działalność w taki sposób, aby spełnić ustawowe wymogi.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na przedsiębiorcę R. K. za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w roku 2023 wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Organ I instancji (Wójt Gminy) i organ II instancji (Samorządowe Kolegium Odwoławcze) utrzymały w mocy decyzję o nałożeniu kary, uznając, że przedsiębiorca osiągnął jedynie 12,42% poziomu recyklingu, podczas gdy wymagane było 35%. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że brak osiągnięcia poziomu recyklingu wynika z przyczyn niezależnych od niego, a odpowiedzialność nie może mieć charakteru absolutnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2024 r. nr [...] Wójt Gminy I., działając na podstawie art. 9x ust.2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 9zb ust. 1 w zw. z art. 9g pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399 ze zm. - dalej powoływanej jako "u.cz.p.") oraz rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1530) nałożył na R. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: "Skarżący") administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w roku kalendarzowym 2023, w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2024 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania R. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że organ I instancji szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną i mechanizm naliczania kary pieniężnej. W ocenie Kolegium poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia oraz ten rzeczywiście osiągnięty, jak również wysokość kary pieniężnej zostały wyliczone prawidłowo. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że Skarżący nie uzyskał w 2023 r. wymaganego poziomu przygotowania odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. SKO wskazało, że bezsporny jest poziom uzyskanego przez Skarżącą recyklingu na poziomie 12,42 % poziomu recyklingu, w stosunku do wymaganego poziomu recyklingu 35 % za 2023 r. Skarżący w 2023 r. odebrał bowiem 88,24 Mg odpadów, a przekazał do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu 10,9590 Mg, podczas gdy minimalna masa odpadów jaką należało poddać procesom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosiła 30,884 Mg. W ocenie Kolegium prawidłowo została obliczona wysokość nałożonej kary tj. 5.980,89, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych, wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Do osiągnięcia poziomu 35 % zabrakło 19,925 Mg, które pomnożone przez kwotę 300,17 zł, będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika do obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2022 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2023 (M.P. poz. 1009), dały ww. kwotę. Podstawy do obliczenia kary ustalono w oparciu o przepisy art. 9g pkt. 1 i art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jak i na podstawie sprawozdania za 2023 r. złożonego przez Skarżącego. Kolegium podkreśliło przy tym, że dane pochodzące ze sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia nie były i nie są kwestionowane przez Skarżącego. Wobec tego poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej są wskazane prawidłowo. Kolegium podkreśliło, że Skarżący jako podmiot profesjonalny ma obowiązek znać przepisy prawa oraz wykonywać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. W celu zabezpieczenia swoich interesów i dochowania ustawowych nakazów. Powinien w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić obowiązujący poziom recyklingu. Skarżący, biorąc pod uwagę chociażby treść art. 23 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym odpady winny być zbierane w sposób selektywny powinien motywować kontrahentów do przekazywania odpadów w postaci posegregowanej, jak również systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu i podejmować skuteczne działania w tym zakresie. Nie może tego obowiązku przerzucać na inne podmioty. Organ poza obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie miał obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez Skarżącego i ustalenia okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. Wykazywane zaś przez Skarżącą okoliczności, świadczące o podejmowaniu różnego rodzaju działań w celu spełnienia wymogu, organ odwoławczy uznał za niewystarczające. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż Spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu recyklingu w 2023 r., a więc nie doszło do zaprzestania naruszenia prawa, a nadto osiągnięcie niskiego poziomu recyklingu nie pozwala na stwierdzenie, że waga naruszenia była znikoma. Kolegium stwierdziło ponadto, że przepis art. 9x ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewiduje jako przesłanki wymierzenia kary, stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu w nieosiągnięciu określonych prawem poziomów recyklingu, lecz sam fakt nieosiągnięcia tych poziomów. Tym samym przedmiotowa kara należy do kar bezwzględnie określonych, które mają na celu zmobilizowanie przedsiębiorców odbierających odpady do osiągnięcia jak najwyższego poziomu ekologicznego. Organ nie mógł poprzestać na pouczeniu, bowiem strona już szósty rok z rzędu nie osiągnęła wymaganych poziomów. Nadto, organ podkreślił, że strona nie odbierała w ogóle selektywnie zbieranych odpadów szkła i tworzyw sztucznych. Odpady niesegregowane stanowiły natomiast 87,6 % ogólnej masy odpadów komunalnych z grupy 15 i 20 zebranych przez Skarżącego w 2023 r. Zwrócono uwagę, że strona miała wpływ na prowadzenie selektywnej zbiórki u źródła przez wytwórców odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 6ka ust. 1 ustawy, skarżący powinien poinformować o tym Wójta Gminy I. oraz właścicieli nieruchomości. Takiej informacji nie przedłożył, tym samym nie podjął działań w celu uniknięcia skutku naruszenia. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można zastosować także art. 189 f § 2 k.p.a. gdyż ze względu na przedmiot kary, tj. nieosiągnięcie konkretnego poziomu recyklingu w 2023 r., nie jest możliwe zaprzestanie naruszenia prawa. Kolegium nie podzieliło zarzutów Skarżącego dotyczących naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a także zarzutów dot. naruszenia art. 6, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego: a/ art.9g pkt 1 oraz art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na skarżącego, w sytuacji gdy brak osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu wynika z przyczyn niezależnych od skarżącego, zaś odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić; 2. naruszenie prawa procesowego: a/ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a także dokonanie jego oceny, w oderwaniu od przedstawionych przez skarżącego twierdzeń oraz dowodów na ich poparcie i nie wzięcie pod uwagę faktu, że skarżący nie miał wpływu na osiągnięcie odpowiedniego poziomu recyklingu, co uzasadniało odstąpienie od wymierzenia kary; b/ art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję oraz brak odniesienia się przez organ do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu; c/ art. 189d k.p.a., art. 189e k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez nieuwzględnienie braku przesłanek do wymierzenia kary pieniężnej i nieuwzględnienia możliwości odstąpienia od jej nałożenia i poprzestaniu na upomnieniu; d/ art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia I instancji, pomimo że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Mając na względzie powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podał, że informował pracowników Urzędu Gminy, iż podczas odbioru odpadów stwierdzał brak segregacji odpadów przez właścicieli odpadów, wraz ze wskazaniem konkretnych nieruchomości. Pomimo tych zgłoszeń organ pozostawał bierny i postanowił całkowitą winą za brak segregacji odpadów obarczyć skarżącego. Skarżący podniósł, że jako przedsiębiorca nie ma narzędzi do dyscyplinowania właścicieli nieruchomości w segregowaniu odpadów, a możliwości taki posiada organ administracji samorządowej. Podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej decyzji nie wskazało jakiegokolwiek środka, który mógłby zostać przez skarżącego podjęty, celem wpłynięcia na poziom segregacji wśród właścicieli nieruchomości, z których odbierał odpady komunalne, aby móc wywiązać się z ustawowego obowiązku, polegającego na osiągnięciu odpowiednich poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w roku 2023. Zdaniem skarżącego, organ II instancji winien poczynić ustalenia i ocenić, czy skarżący miał możliwość wywiązania się z obowiązku polegającego na osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu. Organ winien rozważyć, czy wobec skarżącego zachodzą przesłanki do wymierzenia kary, czy też do odstąpienia od jej wymierzenia. Organ II instancji nie dokonał pełnych ustaleń stanu faktycznego oraz kompleksowej oceny dowodów, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pominięcie rozważań we wskazanym zakresie spowodowało braki w uzasadnieniu decyzji, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się błędnej interpretacji art. 189f w zw. z art. 189d k.p.a. Prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów, pozwoliłoby organowi na odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W sprawie niekwestionowanym było, że Skarżący nie spełnił określonego w ustawie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odebranych odpadów komunalnych, osiągając w 2023 r. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości 12,42 % w sytuacji, kiedy założona przez ustawodawcę wysokość ww. wskaźnika z 2023 r. powinna wynieść 35% (art. 3b ust. 1 pkt 3 u.cz.p.). Przedmiot sporu natomiast ograniczył się do oceny podnoszonej przez skarżącego kwestii braku winy w nieosiągnięciu wymaganego przez ustawodawcę wskaźnika i wpływu tego faktu na możliwość odstąpienia od administracyjnej kary pieniężnej. W ocenie Sądu, za zasadne należało uznać stanowisko organów. Powyższa kwestia sporna była już przedmiotem rozstrzygnięć wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 17 lutego 2022 r. o sygn. akt II SA/Gl 1326/21, wyroku WSA w Bydgoszczy z 12 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II SA/Bd 1108/22, wyrok NSA z 10 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 957/22, jak również wyrok tutejszego Sądu z 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 713/22). W ocenie Sądu, argumentacja skargi w jej zasadniczym kształcie nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na przedmiot sprawy, w pierwszej kolejności należy poczynić kilka uwag natury ogólnej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 4 i pkt 5 u.cz.p., utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy, w związku z czym gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania. W tym celu gminy są obowiązane do nadzorowania gospodarowania odpadami komunalnymi, w tym do nadzorowania realizacji zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Ponadto, gminy zapewniają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. Gminy są przy tym obowiązane osiągnąć za rok 2023 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 35% wagowo (por. art. 3b ust. 1 pkt 3 u.cz.p.). Nawiązując dalej do treści art. 3b u.cz.p. należy podkreślić, że wskazuje on zasady obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, które gminy mają osiągać w kolejnych latach określonych w art. 3b ust. 1. Przy czym zgodnie z art. 3b ust. 1a u.cz.p. poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się jako stosunek masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi do łącznej masy wytworzonych odpadów komunalnych (z wyłączeniem innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne) – a zatem nie tylko do czterech ustawowo określonych frakcji odpadów komunalnych (papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła). Obowiązek osiągnięcia określonych w art. 3b ust. 1 u.cz.p. poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych nie tylko na gminie, ale ciąży również na podmiotach odbierających odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, co wynika wprost z art. 9g pkt 1 u.cz.p. Naruszenie tego obowiązku obliguje organ gminy do nałożenia kary pieniężnej – co wynika z art. 9x ust. 2 u.cz.p., zgodnie z którym: "Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu: 1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu; 2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania; 3) składowania." Należy także wskazać, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1a u.cz.p., obowiązkowi prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów oraz przekazywania ich gminie albo podmiotowi działającemu w jej imieniu podlegają również właściciele nieruchomości. W sytuacji, gdyby właściciel nieruchomości nie wykonał swojego obowiązku, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości, co wynika z art. 6ka ust. 1 u.cz.p. Powiadomienie to jest warunkiem koniecznym dla wszczęcia postępowania przez organ administracji publicznej postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W świetle art. 6 ust. 1 u.cz.p. należy nadto przyjąć, że ustawa nie przewiduje możliwości braku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Obowiązek zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny dotyczy wszystkich właścicieli nieruchomości. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i jest wpisany do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie Gminy I.. W kontekście obowiązków spoczywających na podmiotach odbierających odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, należy ponownie podkreślić, że podmiot ten jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3b u.cz.p. Za rok 2023 miało to być w odniesieniu do odpadów komunalnych co najmniej 35% wagowo (art. 3b ust. 1 pkt 3 u.cz.p.). Organ rozpoznając kontrolowaną sprawę, w pierwszej kolejności powinien ustalić w sposób wyczerpujący stan faktyczny, a następnie dokonać jego oceny prawnej. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dokonana natomiast przez organ ocena zgromadzonego materiału powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierował się organ powinny zostać szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu do wydanej decyzji. W tej sprawie organy były zatem obowiązane do ustalenia, czy podmiot odbierający odpady komunalne osiągnął w roku kalendarzowym 2023 w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych minimalny poziom przygotowania ich do ponownego użycia i recyklingu. Organy ustaliły, jaki był poziom przygotowania przez Skarżącego w 2023 r. odebranych odpadów komunalnych do ponownego użycia i recyklingu. W tym zakresie organy oparły się na sprawozdaniu Skarżącego, które zostało złożone Wójtowi Gminy I.. Organy ustaliły, że za rok 2023 Skarżący osiągnął poziom przygotowania odebranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu w wysokości 12,42 %, podczas gdy wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu na rok 2023 wynosił, jak już zaznaczono, 35%. Powyższe ustalenia nie budzą najmniejszych wątpliwości. Co istotne, także sam Skarżący w tym zakresie nie formułuje żadnych zarzutów. Ustalenie, że Skarżący nie osiągnął minimalnego wymaganego poziomu przygotowania odebranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu skutkował naliczeniem kary, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.cz.p. W ocenie Sądu, kara ta została obliczona przez organ w sposób prawidłowy. Sposobu jej obliczenia nie neguje również sam Skarżący. W tym zakresie zarówno nałożenie kary, jak i jej wysokość nie budzi wątpliwości. Natomiast liczne zarzuty wniesionej skargi koncentrują się na wskazaniu, że organ nakładając karę administracyjną nie uwzględnił istnienia różnych okoliczności, które były niezależne od samego Skarżącego, a które utrudniły, czy wręcz uniemożliwiły jemu realizację wskazanego ustawowego obowiązku, co do zachowania wymaganego poziomu przygotowania odebranych odpadów do ponownego użycia i recyklingu. Skarżący wskazuje, że wydana decyzja naruszyła przepisy postępowania, a naruszenie tych przepisów polegało na zastosowaniu przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie w szczególności w odniesieniu do faktycznej i realnej możliwości spełnienia przez Skarżącego obowiązków, za niespełnienie których nałożono na Skarżącego karę pieniężną. Skarżący wskazał na brak przestrzegania obowiązku prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów przez właścicieli nieruchomości, na co on nie ma realnego wpływu. Podniósł, że jako przedsiębiorca nie ma narzędzi do dyscyplinowania właścicieli nieruchomości w segregowaniu odpadów, a możliwości takie posiada jedynie organ administracji samorządowej. Organ, w swojej decyzji, nie wskazał zaś środka, który mógłby skarżący podjąć, żeby realnie wpłynąć na poziom segregacji wśród właścicieli nieruchomości, z których odbierał odpady komunalne, aby móc wywiązać się z ustawowego obowiązku, polegającego na osiągnięciu odpowiednich poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w roku 2023. Zdaniem skarżącego, organ winien odstąpić od wymierzenia kary. Stanowisko Skarżącego w tym zakresie jest jednak bezzasadne. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt sprawy, Skarżący już szósty rok z rzędu nie osiągnął wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia oraz odzysku. Nadto, organ wskazywał, że Skarżący nie odbierał selektywnie zbieranych odpadów szkła i tworzyw sztucznych. Odpady niesegregowane stanowiły natomiast 87,6 % ogólnej masy odpadów komunalnych z grupy 15 i 20 zebranych przez Skarżącego w 2023 r. Skarżący miał wpływ na prowadzenie selektywnej zbiórki u źródła przez wytwórców odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.cz.p. powinien bowiem poinformować o tym fakcie Wójta Gminy I. oraz właścicieli nieruchomości. Jednakże, takiej informacji we właściwym trybie nie przedłożył, tym samym nie podjął działań w celu uniknięcia skutku naruszenia. W przedmiotowej sprawie Kolegium ustaliło, że prawidłowo została obliczona wysokość nałożonej kary tj. [...] zł, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 ustawy). Do osiągnięcia poziomu 35% zabrakło 19,925 Mg, które pomnożone przez kwotę 300,17 zł będącą jednostkową stawką opłaty zł/Mg wynikającą z załącznika nr 2, Punkt II lp. 1051 do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2022 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2023 (M.P. poz. 1009) dały ww. kwotę. Podstawy do obliczenia tej kary ustalono w oparciu o przepisy prawa oraz na podstawie sprawozdania za 2023 r. wraz z korektami złożonymi przez Skarżącego. Podkreślenia wymaga, iż dane pochodzące ze sprawozdania, wykonane działania matematyczne i uzyskane obliczenia nie były przez Skarżącego kwestionowane. Wobec tego poziom recyklingu zakładany do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięty, oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej, zostały wskazane prawidłowo. Sąd powyższe ustalenia organu aprobuje. W tym miejscu należy zaakcentować, że wprowadzenie poziomów recyklingu ma na celu ochronę środowiska, a w konsekwencji zapobieżenie jego degradacji, co ma wpływ na wszystkich mieszkańców Gminy. Ponadto, przepis art. 9x ust. 2 u.cz.p. nie przewiduje jako przesłanki wymierzenia kary, stopnia zawinienia zobowiązanego podmiotu w nieosiągnięciu określonych prawem poziomów recyklingu, lecz sam fakt nieosiągnięcia tych poziomów. Tym samym nałożona kara należy do kar bezwzględnie określonych, które mają na celu zmobilizowanie przedsiębiorców odbierających odpady do osiągnięcia jak najwyższego poziomu ekologicznego. Organ orzekający, poza obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie miał obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez Skarżącego i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia kary. Zaproponowane przez Skarżącego dowody nie mogły, w ocenie Sądu, stanowić podstawy do rozważenia przez organy odstąpienia od nałożenia kary. Skarżący nie skorzystał z możliwości wykazania, że podejmuje on np. szeroko zakreśloną działalność edukacyjną i informacyjną. Nie opisał także i nie udokumentował, w jaki sposób egzekwuje obowiązek selektywnej zbiórki odpadów (czy stosuje np. kary umowne). Skarżący w toku postępowania, przedłożył jedynie pisma z [...].06.2023 r., [...].11.2023 r. oraz [...].01.2024 r., w których informował Wójta Gminy I. o braku możliwości wyegzekwowania przez przedsiębiorców obowiązujących przepisów dotyczących gospodarki odpadami, co prowadzi do trudności w osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu. Do pism zostały załączone jedynie zbiorcze zestawienia co do ilości selektywnie zebranych odpadów odebranych w poszczególnych miesiącach, w których podano skrócone nazwy podmiotów, od których odpady były odbierane. Nie wykazano również, aby o przypadkach niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, Strona przyjmowała je jako niesegregowane (zmieszane) i powiadamiała o tym fakcie właściciela nieruchomości. Podejmowanie takich pozornych działań nie może zostać zatem potraktowane jako podjęcie wszystkich dostępnych działań, które pozwoliłyby na uzyskanie wspomnianego wskaźnika w odniesieniu masy odebranych odpadów komunalnych. Informacji tych nie można traktować jako podjęcie działań w trybie art. 6ka ust. 1 u.cz.p. Ponadto, organ podjął działania kontrolne wobec właścicieli nieruchomości, z których są odbierane odpady. Ustalenia dokonane w ramach kontroli nie miały jednak wpływu na możliwość osiągnięcia przez Stronę wymaganych poziomów recyklingu. Istotnym w kontekście podnoszonych przez Stronę okoliczności jest również, że nie jest to pierwsze tego typu naruszenie Skarżącego. W stosunku do Skarżącego prowadzone były postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych na terenie różnych gmin (Miasto I., Gmina [...] od 2020 r. W konsekwencji, przedstawione przez Skarżącego dowody na podejmowanie różnego rodzaju działań w celu spełnienia wymogów ustawowych organ uznał za niewystarczające. Z tym stanowiskiem należy się zgodzić. Odnosząc się do szeroko prezentowanej w skardze argumentacji godzi się zauważyć, że przepisy art. 9g pkt 1 u.cz.p. w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 3 u.cz.p. mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że podmiot odbierający odpady komunalne został zobligowany przez ustawodawcę do osiągnięcia w konkretnym roku kalendarzowym określonego przepisem ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. Ferowana na gruncie rozpatrywanej sprawy argumentacja Skarżącego o braku obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2023 nie zasługuje na aprobatę. Gdyby przyjąć za słuszne prezentowane w toku całego postępowania administracyjnego stanowisko Skarżącego o braku obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez niego odpadów komunalnych, wówczas w praktyce mogłoby się okazać, że przepis art. 9x ust. 2 u.cz.p. byłby "martwy". Nakładanie kary za delikt administracyjny stałby się wyjątkiem od reguły odstępowania od jej wymierzania. Przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to brakiem możliwości oddziaływania na to jakie frakcje odpadów odbiera od właścicieli nieruchomości czy też nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu. Podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Strona skarżąca jako profesjonalista w branży, działająca od wielu lat, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Obowiązki wynikające z art. 9g ustawy mają na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym wypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. Z zabranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Skarżący w 2023 r. nie podjął żadnych czynności, których zasadniczych celem byłoby zwiększenie osiąganego przezeń wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W żaden też sposób nie wykazał (poza ogólnikowymi zapewnieniami), aby z niezależnych od niego przyczyn, nie miał możliwości odzysku z odbieranych przez niego odpadów zmieszanych poszczególnych frakcji segregowanych, co również mogłoby doprowadzić do realizacji ciążącego na nim z mocy art. 9g u.cz.p. obowiązku. Chybiony w świetle akt sprawy jest również zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Stosownie zaś do art. 189a k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 1). W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: pkt 1 - przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, pkt 2 - odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, pkt 3 - terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, pkt 4 - terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, pkt 5 - odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, pkt 6 - udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Zdaniem Sądu zgodzić się trzeba, z organami obu instancji, że w stanie faktycznym sprawy nie zostały spełnione łącznie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za rok 2023. Nie sposób przyjąć, jak oczekuje tego skarżący, że waga naruszenia prawa jest znikoma. Otóż, w 2023 r. Skarżący z wymaganego 35 % poziomu recyklingu osiągnął zaledwie 12,42 % - zatem naruszenie prawa nie było znikome, chociażby z uwagi na wielkość różnicy między poziomem wymaganym i osiągniętym przez Skarżącego. Za nieistotne naruszenie przepisów prawa nie można też uznać tego, które godzi w zasadę należytego korzystania ze środowiska i może wywołać negatywne następstwa dla wartości podlegających ochronie. Nie doszło również do zaprzestania naruszania prawa, albowiem spełnienie tej przesłanki w roku 2023 nie jest już możliwe i nie było możliwe w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego. Podjęcie ewentualnych działań zmierzających do zwiększenia osiąganego przez Skarżącego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych może przynieść skutki w kolejnych latach kalendarzowych, lecz nie w minionym roku 2023. Reasumując - analiza akt sprawy dowodzi zatem, że organy obu instancji w toku postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie poddanych obecnie sądowej kontroli rozstrzygnięć zgodnie z wymogami art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zebrały kompletny materiał dowodowy, który poddały następnie wszechstronnej ocenie, ustalając na jego podstawie niewadliwy stan faktyczny sprawy. Podkreślenia dodatkowo wymaga, że pomimo istnienia w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej, nakładającej na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to jednak ciężar przeprowadzenia dowodu powinien spoczywać na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Nadto podkreślić należy, że wbrew stwierdzeniom skargi, wyniki poczynionych uprzednio ustaleń przedstawione zostały jasno w motywach decyzji sporządzonych z poszanowaniem reguł z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium ustosunkowało się również do zarzutów odwołania. Lektura motywów decyzji pozwala prześledzić tok rozumowania organu oraz poznać przesłanki, które rzutowały na wydanie takiego rozstrzygnięcia. Organy dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Natomiast sam fakt, że poddana kontroli Sądu decyzja nie odpowiada oczekiwaniom strony skarżącej nie świadczy o jej wadliwości. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło