II SA/Bd 855/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-12-01
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Elżbieta Piechowiak, Izabela Najda - Ossowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, uchylając decyzję o rejestracji pojazdu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu sfałszowanego dokumentu, może jednocześnie odmówić rejestracji pojazdu, jeśli skarżący przedstawił oryginalne dokumenty rejestracyjne, ale istnieją wątpliwości co do jego tytułu własności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wykonały w pełni wytycznych zawartych w poprzednim orzeczeniu WSA. Organy nie podjęły wystarczających kroków w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących tytułu własności pojazdu przez skarżącego, co naruszyło zasady postępowania administracyjnego. W szczególności, organy nie zbadały wystarczająco okoliczności nabycia pojazdu, nie przesłuchały zbywcy ani nie odebrały od niego oświadczenia, a także nie w pełni oceniły znaczenia przedłożonych przez skarżącego oryginalnych dokumentów rejestracyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rejestracji samochodu osobowego. Pierwotna decyzja o rejestracji została wydana w 2011 r. W 2012 r. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania, wskazując na sfałszowany niemiecki dokument rejestracyjny (Fahrzeugbrief). Starosta uchylił decyzję z 2011 r. i odmówił rejestracji. Po serii odwołań i wyroków WSA, w tym uchylającego poprzednie decyzje z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych, organy ponownie rozpatrywały sprawę. W 2015 r. Starosta uchylił decyzję z 2011 r. i odmówił rejestracji, powołując się na wątpliwości co do autentyczności umowy sprzedaży. SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i zastosowanie prawa niemieckiego. WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty I. z dnia [...] kwietnia 2015 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 1 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Izabela Najda - Ossowska Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty I. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].
Decyzją z dnia [...]2011r. nr [...] z upoważnienia Starosty [...], na wniosek skarżącego, J. K., zarejestrowano pojazd marki [...] o nr nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny seria i nr [...], tablice rejestracyjne nr [...] oraz znak legalizacyjny.
W dniu [...]2012 r. Prokurator Rejonowy w [...], na podstawie art. 184 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwaną dalej: "k.p.a.", wniósł sprzeciw wobec ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...]2011r. nr [...] o rejestracji na rzecz skarżącego ww. pojazdu, ponieważ wydana została w oparciu o sporządzony w języku niemieckim sfałszowany dokument Fahrzeugbrief [...] dotyczący tego pojazdu, domagając się wznowienia postępowania w sprawie oraz uchylenia decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Prokurator wskazał, że postanowieniem Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...]2012r, sygn. [...] umorzone zostało dochodzenie w sprawie sfałszowania w okresie od [...] 2010r. do [...]2011r. w nieustalonym miejscu na terenie Niemiec przedmiotowego dokumentu rejestracyjnego, tj. o czyn z art. 270 § 1 kk, wobec niewykrycia sprawcy. Zdaniem prokuratora przyjąć w związku z tym należy, że decyzja w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz skarżącego wydana została w oparciu o fałszywe dowody, na podstawie, których ustalono istotne dla sprawy okoliczności tj. wcześniejszą rejestrację pojazdu na terenie Niemiec.
Postanowieniem z dnia [...]2012r., Starosta [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 147 i 149 § 1 k.p.a., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zarejestrowania ww. samochodu.
Decyzją z dnia [...]2012r. Starosta [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 73 ust. 1 w zw. z art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, uchylił decyzję własną z dnia [...]2011r. w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] na rzecz skarżącego oraz orzekł o odmowie wydania decyzji o zarejestrowania ww. pojazdu. W uzasadnieniu organ podał, że z dochodzenia przeprowadzonego przez Prokuraturę, które zostało umorzone wynika, że obecny właściciel pojazdu posłużył się przy rejestracji sporządzonym w języku niemieckim dokumentem Fahrzeugbrief nr [...] (dowód rejestracyjny), który okazał się sfałszowany. Tym samym nie został spełniony warunek konieczny do zarejestrowania pojazdu.
Na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...]2013 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
J. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], który wyrokiem z dnia [...]2013r. sygn. akt II SA/Bd 405/13, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]2013r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]2012r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie, że przedłożony przez skarżącego dowód rejestracyjny (brief) został faktycznie sfałszowany. Sąd wskazał, że ponownie prowadząc postępowanie organ winien ustalić, czy faktycznie doszło do sfałszowania dokumentu rejestracyjnego samochodu i następnie w zależności od poczynionych ustaleń wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Postanowieniem z dnia [...]2014r. Starosta [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz § 2 w zw. z art. 147 i 149 § 1 k.p.a. ponownie orzekł o wznowieniu postępowania w sprawie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu.
Pismem z dnia [...]2014 r. skarżący wniósł o wstrzymanie lub odroczenie decyzji dotyczącej wyrejestrowania pojazdu, skazując, że dokument uznany za sfałszowany posiada prawdziwe wpisy dotyczące właściciela pojazdu, nr rejestracyjnego, nr VIN i wszystkich danych technicznych (w tłumaczeniu na język polski istnieje zapis, że jest to dokument zastępczy). Jednocześnie wskazał, że po odnalezieniu byłego właściciela, który widnieje w dokumentacji otrzymał od niego zapewnienie, że brakujące dokumenty "Brief" o numerze [...] dostarczy do [...].2014r.
Postanowieniem z dnia [...]2014 r. Starosta [...], na żądanie prokuratora, ponownie wznowił postępowanie w sprawie zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. W trakcie postępowanie skarżący w dniu [...]2014 r. przedłożył organowi I instancji wniosek o wstrzymanie lub odroczenie decyzji dotyczącej wyrejestrowania pojazdu, uzasadniając, iż niemieckojęzyczny dokument "Fahrzeugbrief" o nr [...] uznany za sfałszowany posiada prawdziwe wpisy dotyczące właściciela pojazdu, numeru rejestracyjnego, numeru VIN i wszystkich danych technicznych; ponadto, jak podniósł skarżący, jest to dokument zastępczy. Skarżący w dniu [...]2014 r. dostarczył do organu I instancji część pierwszą dowodu rejestracyjnego o numerze [...]. Organ I instancji, pismem z dnia [...]2014 r., zwrócił się do urzędu w D. w celu weryfikacji autentyczności dostarczonej dokumentacji; urząd niemiecki, pismem z dnia [...]2014 r., potwierdził, iż karta pojazdu [...] jest fałszywa, natomiast dokument rejestracyjny o nr [...] jest prawdziwy i należy do niego również część druga dokumentu rejestracyjnego o numerze [...], którą to część skarżący dostarczył do organu w dniu [...]2014 r. Uznając, iż skarżący uzupełnił wniosek o rejestrację pojazdu o brakujące dokumenty, Starosta [...] wydał w dniu decyzję [...]2014 r., odmawiającą uchylenia decyzji własnej z dnia [...]2011 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji Prokurator Rejonowy w [...] zarzucił obrazę art. 145 § 1 pkt 1 i 5 z zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od uchylenia decyzji i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, pomimo istnienia ku temu ustawowych przesłanek, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Prokurator zarzucił organowi, że nie dociekał on dlaczego uprzednio wnioskodawca bądź poprzedni właściciel samochodu zataili istnienie oryginalnych dokumentów. Decyzja z 2014 r. została oparta o nowe nieznane dowody w sprawie w roku 2011, a więc zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. organ prowadzący postępowanie zobligowany był zatem do wydania decyzji uchylającej decyzję dotychczasową. Prokurator zauważył, że sytuację w której mogłaby zgodnie z prawem zapaść decyzja sankcjonująca nowe ustalenia przewiduje art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na skutek odwołania Prokuratora Prokuratury Rejonowej od decyzji organu I instancji z dnia [...]2014 r. decyzją z dnia [...]2014 r. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie brak było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., co skutkuje odmową jej uchylenia (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.), gdyż dostarczenie przez stronę oryginalnego niemieckiego dowodu rejestracyjnego wraz z niemiecką kartą pojazdu spowodowało spełnienie ustawowego wymogu do dokonania rejestracji pojazdu. W związku z wniesioną przez Prokuratora Prokuratury Rejonowego w [...] skargą na rozstrzygnięcie SKO, WSA w [...], wyrokiem z dnia [...]2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1090/14, uchylił obie decyzje, stwierdzając, iż organ nie dokonał całościowej oceny całokształtu zgromadzonych w sprawie dowodów i nie ustalił dostatecznie okoliczności istotnych dla rejestracji przedmiotowego pojazdu, oraz że mimo powstałych wątpliwości, nie została zweryfikowana autentyczność przedłożonego dokumentu mającego potwierdzić nabycie przez skarżącego własności pojazdu od osoby wskazanej w umowie.
W szczególności, WSA w [...] stwierdził, że wymagają wyjaśnienia następujące okoliczności: 1/ od kogo i w jaki sposób skarżący uzyskał dokumenty: - dokument rejestracyjny część 1 o numerze [...], -dokument rejestracyjny część 2 o numerze UP [...], 2/ czy osoba, jak podaje skarżący, poprzedniego właściciela to ta osoba, od której nabył pojazd, 3/ zbycia pojazdu na rzecz skarżącego, które winno się ustalić w oparciu o odebranie od osoby zbywcy stosowne oświadczenie lub przesłuchanie w charakterze świadka, 4/ czy skarżący jest więc właścicielem samochodu, 5/ jakie należy wysnuć wnioski z analizy treści dokumentów przedłożonych w toku wznowionego postępowania (chodzi o nowoprzedłożone, legalne dokumenty rejestracyjne: część 1 o numerze [...], -dokument rejestracyjny część 2 o numerze [...]).
Decyzją z dnia [...]2015 r., znak [...], Starosta [...] uchylił z urzędu decyzję własną z dnia [...]2011 r., w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki [...], nr rej. [...], nr [...] na rzecz skarżącego oraz odmówił zarejestrowania przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył powyższy stan faktyczny w sprawie oraz, na podstawie złożonych przez skarżącego w dniu [...]2015 r. wyjaśnień przed organem oraz notatki urzędowej zaangażowanego w sprawę funkcjonariusza CBŚ z dnia [...]2011 r., ustalił, iż wątpliwości budzi autentyczność umowy mającej potwierdzać, że skarżący stał się właścicielem spornego pojazdu. W ocenie organu nie można jednoznacznie stwierdzić, od kogo nabył przedmiotowy pojazd (wraz z dokumentami), czy rzeczywiście od K. Z. S., który był ewidencjonowany, jako właściciel tego pojazdu, czy też od osoby trzeciej. Jak podniósł organ, bezspornym jest fakt, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie sfałszowanego niemieckiego dowodu rejestracyjnego i, pomimo że w toku postępowania skarżący dostarczył oryginały obu części wymienionego dokumentu, to pierwotna decyzja o rejestracji pojazdu wciąż pozostaje oparta o inny dowód rejestracyjny, który okazał się fałszywy.
Od powyższej decyzji, skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegającym na wadliwym uznaniu, iż zachodzą przesłanki do uchylenia z urzędu decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oraz odmowy jego zarejestrowania, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego implikuje tezę przeciwną. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazał, że nabył pojazd na terytorium Niemiec uiszczając ustaloną cenę, a także otrzymał pisemną umowę sprzedaży oraz dokumenty potwierdzające jego własność. Podniósł, że zakupiony samochód nie jest samochodem kradzionym, żadna osoba trzecia nie rości sobie do niego praw, a ze względu na to, iż transakcja dokonana została na terytorium Niemiec, zastosowanie miały przepisy prawa tego kraju, zgodnie z którymi do skutecznego przeniesienia prawa własności pojazdu wystarczające jest wydanie dowodu rejestracyjnego oraz pojazdu będącego przedmiotem transakcji, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Decyzją z dnia [...]2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył powyższy stan faktyczny w sprawie oraz stwierdził, że właściwy w sprawie art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wymaga od wnioskodawcy pragnącego zarejestrować samochód przedstawienia odpowiednich dokumentów, w tym dowodu własności i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był rejestrowany; jak stwierdził organ, w przedmiotowej sprawie przedstawiony przez skarżącego dowód rejestracyjny pojazdu okazał się fałszywy, co obligowało organ do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 1 k.p.a. oraz odmowy zarejestrowania pojazdu z uwagi na brak dokumentu niezbędnego do rejestracji pojazdu, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy przywołał wyjaśnienia skarżącego, że podpis na umowie sprzedaży jest podpisem skarżącego; że wydaje mu się, iż umowa sprzedaży była już wypisana i na pewno podpis sprzedającego był już na umowie, a zbywca nie podpisywał się przy nim; że samochód skarżący kupił w komisie samochodowym w D., ale dostarczono go do F., gdzie zawarł umowę; oraz że niemożliwym jest dostarczenie oryginału umowy, ponieważ skarżący nie może jej znaleźć. Opierając się o treść notatki urzędowej funkcjonariusza CBŚ w [...] organ wskazał, że nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, od kogo skarżący nabył przedmiotowy pojazd, a więc czy stał się jego właścicielem. SKO podkreśliło, że dokumenty, które nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu nie mogą stanowić podstawy do jego zarejestrowania, z kolei organy właściwe w sprawie rejestracji nie mogą wydać pozytywnej dla wnioskodawcy decyzji, kiedy przedstawione przez niego dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu. W odniesieniu do zarzutu zawartego w odwołaniu organ stwierdził, że rejestracja przedmiotowego pojazdu następuje w oparciu o właściwe przepisy prawa obowiązujące na terenie Polski, tj. przepisy zawarte w ustawie Prawo o ruchu drogowym.
Pismem z dnia [...]2015 r. J. K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Podniósł ponadto, iż zgodnie z przepisami ustawy Prawo międzynarodowe prywatne w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa niemieckiego, według którego skarżący stał się właścicielem przedmiotowego pojazdu. Powyższe, w ocenie skarżącego, wskazuje na wadliwość decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a także stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Art. 145 § 2 k.p.a. dopuszcza możliwość wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste i jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (wyrok NSA z 24.11.2011 r., II GSK 1193/10, Lex nr 1151570). Organ właściwy może wznowić postępowanie przed stwierdzeniem fałszu dowodu przesłanki: fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C. H. Beck 2014, s. 579, nb 11; M. Jaśkowska w: A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2013, s. 846, uw. 8; Cz. Martysz w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2010, s. 274-275, uw. III.1). Przyjmuje się, że przez oczywistość fałszu dowodu, należy rozumieć przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu, należy rozumieć przypadki prowadzenia postępowania wyjaśniającego, że jest on np. sfałszowany. Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a więc takie których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania.
Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do stwierdzenia, iż w dacie wznowienia z urzędu przez Starostę [...] postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]2011 r. nr [...] o zarejestrowaniu pojazdu marki [...] nr nadwozia [...], sfałszowanie dowodu na podstawie którego dokonano rejestracji nie zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Z akt tych nie wynika również, iżby ta przesłanka została spełniona w dacie ponownego orzekania. Jednakże należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że karta pojazdu o nr [...]jest fałszywa, a dokument rejestracyjny o nr [...], oraz dokument rejestracyjny, część druga o nr [...], które zostały dostarczone przez skarżącego są prawdziwe, co wynika z pisemnej odpowiedzi urzędu niemieckiego z dnia [...]2015 r.
Mając na uwadze powyższe, zaistniały przesłanki do zastosowania w sprawi art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc do uchylenia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu. Rozważenia natomiast wymagało, czy zachodzą przesłanki do orzeczenia na podstawie ww. przepisu o odmowie zarejestrowania tego pojazdu, czy też uwzględnienia wniosku o jego zarejestrowanie.
Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. - dalej: "u.p.r.d.") precyzyjnie określają zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu. Zgodnie z postanowieniami art. 73 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów. Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu został wskazany w art. 72 ww. ustawy. Trzeba także podkreślić, że obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Stąd też w judykaturze przyjęto, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nie przedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyroki NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 32/98, LEX Nr 41680 oraz z dnia 25 stycznia 2000 r. II SA 2506/99, LEX Nr 55319).
W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji wymienia się między innymi: dowód własności pojazdu, kartę pojazdu jeżeli była wydana, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli było wymagane (...), dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5 u.p.r.d.), które dla organów rejestracyjnych stanowią faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. W przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy jego właściciel dołącza do wniosku o rejestrację między innymi dowód własności pojazdu oraz dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (oraz inne dokumenty wskazane w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz.U. z 2007r. Nr 186, poz. 1322 z późn.zm.) Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się m.in. umowę sprzedaży. Wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu są najbardziej typowe i najczęściej występują w obrocie prawnym. Istotne jest jednak, by dokument legitymujący prawo podmiotowe własności stanowił oryginał (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., II SA 283/98, LEX Nr 41672). W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że skarżący przedłożył oryginalne dokumenty rejestracyjne samochodu, których nie kwestionuje urząd niemiecki. Autentyczności tych dokumentów nie kwestionują też organy orzekające w sprawie. Dokumenty te zresztą stały się podstawą do wydania decyzji o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...]2011 r. (decyzje organów z dnia: - [...]2014 r., Starosty [...] oraz - [...]2014 r., Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...]). W tych warunkach jedyną okolicznością, którą organy oceniły jako przeszkodę do dokonania rejestracji pojazdu było niewykazanie przez skarżącego odpowiednim dokumentem, że doszło do zawarcia umowy kupna ww. pojazdu. Organy jednak, twierdząc, że przedłożone przez stronę dokumenty nie spełniają warunków wymaganych przy złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu, nie wyjaśniły, o jakie konkretnie dokumenty chodzi, oraz z jakich przyczyn nie spełniają owych warunków. Organy nie wezwały również stronę do przedłożenia takich dokumentów, które w ich ocenie warunki te spełniałyby.
Przede wszystkim jednak trzeba podkreślić, że w niniejszej sprawie, organy związany był wskazówkami i wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w [...] z dnia [...]2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1090/14. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwaną: "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku II SA/Bd 1090/15 zobowiązał organy rejestracyjne do uwzględnienia zawartej w tym wyroku wykładni prawa i wskazań, w szczególności, co do zweryfikowania okoliczności faktycznych sprawy związanej z rejestracją przedmiotowego pojazdu oraz treści rozstrzygnięcia w zależności od dokonanych ustaleń. Organ zobligowany był zatem wyjaśnić, od kogo, i w jaki sposób skarżący uzyskał obie części dokumentu rejestracyjnego, tj. jego część pierwszą o numerze DO-S-S-248/08-0023, oraz część drugą o numerze UP 138 451, a także przeanalizować ich treść. Zgodnie z wytycznymi Sądu zadaniem organu było ponadto poczynienie ustaleń, czy skarżący stał się rzeczywiście właścicielem samochodu oraz zweryfikowanie, czy osoba - jak podaje skarżący - poprzedniego właściciela jest osobą, od której nabył on przedmiotowy pojazd. Organ zobowiązany został też do odebrania od osoby zbywcy stosownego oświadczenia lub przesłuchania jej w charakterze świadka, na okoliczność związaną ze zbyciem pojazdu na rzecz skarżącego.
Tymczasem spośród wszystkich zawartych w ww. wytycznych WSA w [...], co do poczynienia ustaleń i rozważań tyczących się istotnych dla sprawy okoliczności, organ wykonał jedynie wskazanie odebrania od skarżącego oświadczenia, od kogo i w jaki sposób uzyskał przedstawione dokumenty.
Zaniechania organów w zakresie ustaleń faktycznych, wskazanych przez WSA w [...], zmierzających do oceny, czy doszło do skutecznego zawarcia umowy kupna ww. pojazdu z osobą, której podpis figuruje na przedłożonym organowi I instancji oryginale umowy, nie zostały poczynione.
Wobec wskazanych naruszeń przepisów postępowania, w postaci art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja wraz z poprzedzająca ją decyzją organu I instancji winny były zostać usunięte z obrotu prawnego, co umożliwi ponowne rozpatrzenie sprawy, w trakcie którego organy uwzględnią powyższą wykładnię prawa i wskazania, w szczególności co do zweryfikowania okoliczności faktycznych sprawy związanej z rejestracją przedmiotowego pojazdu oraz treści rozstrzygnięcia w zależności od dokonanych ustaleń, biorąc pod uwagę również wytyczne zawarte w wyroku WSA w [...] z dnia [...]2014 r., sygn. akt II SA/Bd 1090/14. Oceniając natomiast skuteczność zawarcia umowy kupna ww. pojazdu, organy wezmą pod uwagę następujące okoliczności:
- fakt przedłożenia przez skarżącego na rozprawie sądowej w dniu [...]2015 r., oświadczenia z dnia [...]2015 r. K. S.,
- fakt, że strona dokonywała transakcji w miejscu profesjonalnej sprzedaży aut, a więc za pośrednictwem podmiotu, na którym spoczywał obowiązek weryfikacji danych stron umowy kupna-sprzedaży pojazdu,
- brak jest jakiegokolwiek innego dowodu, poza kartą pojazdu o nr [...], podważającego autentyczność przedłożonej przez stronę umowy kupna samochodu w zakresie określenia stron tej umowy i jej przedmiotu,
- fakt, że imiona i nazwiska sprzedawcy są takie same na tejże umowie (pozostałej w aktach kserokopii), jak i na autentycznych dokumentach przedłożonych przez stronę (dokument rejestracyjny o nr [...] oraz część druga dokumentu rejestracyjnego o numerze [...]).
Organy wezmą też pod uwagę, że wpisanie w umowie fikcyjnego numeru karty pojazdu w sytuacji, przy istnieniu oryginalnych, autentycznych dokumentów rejestracyjnych tego pojazdu, w sytuacji, kiedy okolicznością niewątpliwą jest, że ujęty w umowie kupna pojazd jest pojazdem stanowiącym przedmiot umowy, nie może wpływać na uznanie umowy za nieważną. Tak samo zresztą, jak fakt wcześniejszego złożenia na umowie kupna – sprzedaży podpisu przez zbywcę samochodu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
I
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło