II SA/Bd 862/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek sędzia WSA Renata Owczarzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...]. Burmistrz B. K. decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku R. P. (tj. Skarżącego) z [...] listopada 2022 r. odmówił mu przyznania dodatku węglowego. Zdaniem organu w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. 2022 r., poz. 1692 ze zm., zwanej w skrócie "u.d.w."). Mianowicie pod wskazanym przez Skarżącego we wniosku adresem tj. B. 3 znajdują się dwa budynki mieszkalne. W takiej sytuacji nadanie numeru porządkowego dla drugiego budynku jest prostą czynnością administracyjną, która trwa jeden dzień roboczy. Mimo tej sytuacji wnioskodawca przed [...] listopada 2022 r. nie podjął przed żadnych czynności zmierzających do ustalenia odrębnego adresu zamieszkania. W odwołaniu Skarżący podniósł, że ustawodawca wymaga aby badać, czy do [...] listopada 2022 r. możliwe było ustalenie odrębnego adresu, a nie czy do tego terminu możliwe było nadanie adresu – jak to intepretuje organ. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium ustaliło że pod jednym adresem - B. 3 zamieszkują dwa gospodarstwa domowe. Wobec tego zgodnie z artykułem 2 ust. 3a u.d.w. dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Kolegium wskazało ponadto, że z akt sprawy wynika, iż dodatek węglowy wypłacono w gospodarstwu domowemu zamieszkującym pod tym samym adresem, które złożyło wniosek jako pierwsze. Fakt ten potwierdza przedłożone informacja z [...] września 2022 o przyznaniu na wskazany adres dodatku węglowego. W ocenie Kolegium w sprawie nie mają zastosowania art 2 ustęp 3c i 3d u.d.w., bowiem w sprawie nie podjęto jakichkolwiek czynności w celu ustalenia odrębnego adresu zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przedmiotowej sprawie brak zatem przesłanki do przyznania dodatku węglowego w trybie określonym w art. 2 ust. 3d u.d.w. polegającej na niemożliwości ustalenia w terminie do [...] listopada 2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach budynkach. Przepis art. 2 ust. 3d u.d.w. stanowi bowiem wyraźnie, że tryb przyznania dodatku węglowego w nim przewidziany stosuje się "W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla które nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu (...)". Uwzględniając więc nawet ustalenia faktyczne organu I instancji wskazujące, że pod adresem B. 3 prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, to zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w. jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstwa domowych zamieszkujących pod tym adresem. Jak wynika z art. 2 ust. 3b u.d.w. – w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres zamieszkania, to dodatek jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. W skardze do sądu R. P. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 3c u.d.w. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że organ błędnie wymaga, aby wnioskodawca musiał w terminie do [...] listopada 2022 r. złożyć wniosek o nadanie odrębnego numeru porządkowego i do tej daty zaszła sytuacja niemożliwości nadania numeru porządkowego budynkowi czy lokalowi. Według literalnej treści art. 2 ust. 3c u.d.w. wymagane jest tylko, aby zaistniała niemożliwość ustalenia odrębnego adresu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zasady i tryb przyznawania dodatku węglowego, w tym zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dodatku węglowego regulują przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (w skrócie "u.d.w."). Zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Stosownie do art. 2 ust. 3b u.d.w., w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Przy czym przez gospodarstwo domowe w myśl art. 2 ust. 2 u.d.w. należy rozumieć osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Wyjątki od zasady wynikającej z art. 2 ust. 3a i 3b przewidują obowiązujące od 3 listopada 2022 r. (na podstawie art. 26 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych, Dz. U. z 2022 r. poz. 2236) przepisy art. 2 ust. 3c – 3e u.d.w. Przepisów art. 2 ust. 3a i 3b nie stosuje się do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach (art. 2 ust. 3c u.d.w.). W takiej sytuacji gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.). Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 474/23 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 października 2023 r. sygn. II SA/Bd 466/23), wedle którego w odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych, ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność braku możliwości ustalenia odrębnego adresu mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków prowadzących do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego bądź też, że wymagane jest potwierdzenie wskazanej okoliczności konkretnym dowodem. Wprowadzona regulacja nie wymaga bowiem wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu, czy złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego. Gdyby intencją ustawodawcy było uzależnienie przyznania dodatku od podjęcia przez wnioskodawcę określonych czynności zmierzających do wyodrębnienia lokalu, to znalazłoby to swój bezpośredni wyraz w treści u.d.w. Kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym wskazują, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury, przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z [...] maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 210/23). W konsekwencji stwierdzić należy, że organ uzależnił przyznanie stronie dodatku węglowego od warunków, które nie wynikają z przepisów prawa i tym samym naruszył art. 2 ust. 3c i ust. 3d u.d.w. Nie bez znaczenia dla interpretacji art. 2 ust. 3c u.d.w. pozostaje też okoliczność, że przepisy art. 2 ust. 3c-3e obowiązują od 3 listopada 2022 r., a brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach dotyczy maksymalnie terminu 30 listopada 2022 r. Uwzględniając konieczność przygotowania niezbędnej dokumentacji dla zainicjowania odpowiedniej procedury prowadzącej do ustalenia odrębnego adresu, poważne wątpliwości budzi obowiązek i realna możliwość dokonania powyższego w terminie do 30 listopada 2022 r. Zdaniem Sądu, organy obu instancji błędnie zinterpretowały także przepis art. 2 ust. 3c u.d.w., uznając, że brak podjęcia kroków formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w terminie do 30 listopada 2022 r. skutkuje odmową przyznania dodatku węglowego. W odniesieniu do przesłanki braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zauważyć należy, że ustawodawca nie wprowadził wymogu podjęcia przez stronę kroków formalnych prowadzących do wyodrębnienia własności lokalu lub ustalenia odrębnego adresu lokalu, a tym samym wymogu udokumentowania przez stronę faktu wszczęcia bądź zakończenia odpowiedniej procedury (np. poprzez przedłożenie zaświadczenia o samodzielności lokalu, wniosku o nadanie numeru porządkowego). Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że spełnienie wskazanej przesłanki może nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, że do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe strony, a następnie dokonanie oceny oświadczenia w kontekście zaistnienia warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w. (por. wyroki WSA w Gliwicach w sprawach II SA/Gl 355/23 i II SAB/Gl 24/23). Ten sposób wykładni art. 2 ust. 3c u.d.w. potwierdzają także wyniki wykładni celowościowej. Wskazuje się, że kolejne nowelizacje u.d.w. świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (por. wyrok WSA w Gliwicach w sprawie II SA/Gl 210/23). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do dodatku węglowego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania może wynikać z obiektywnych przyczyn niezależnych od strony. W szczególności brak złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego numeru porządkowego dla nieruchomości pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy, sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym nie ma potrzeby, aby strona składała wniosek o nadanie nowego numeru porządkowego, wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu (por. wyrok WSA w Łodzi w sprawie II SA/Łd 299/23). Powyższa uchybienie tj. błędna wykładnia przepisów art. ust. 3c i 3d u.d.w. miały wpływ na wynik sprawy, jako że organy nie dokonały oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do dnia 30 listopada 2022 r. oraz nie dokonały oceny, czy zachodzi przesłanka zamieszkiwania pod jednym adresem w odrębnych lokalach (w znaczeniu funkcjonalnym) kilku gospodarstw domowych, dopuszczając się w ten sposób wynikającego z art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. W ponownym postępowaniu organ winien podjąć rozstrzygnięcie stosownie do powyższego stanowiska Sądu.