II SA/Bd 891/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2014 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków G. i S. P. z dnia [...] lutego 2014 r. i z dnia [...] marca 2014 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz wniosku z dnia [...] marca 2013 r. o przedłużenie terminu do nadesłania dokumentów skazujących na sytuację majątkową skarżących w sprawie ze skargi G. i S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wydania odpisów dokumentów postanawia 1. na podstawie przepisu art. 84 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) odmówić przedłużenia terminu, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Przystępując do rozpoznania wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata należy mieć na uwadze to, iż skarżący w tutejszym sądzie administracyjnym zainicjowali wiele spraw (między innymi: II SAB/Bd 63/13, II SAB/Bd 34/13, II SA/Bd 927/12, II SAB/Bd 138/12, II SAB/Bd 34/13, II SA/Bd 927/12, II SO/Bd 70/12) i w każdej z tych spraw skarżący domagali się przyznania im prawa pomocy. Postępowania w tym zakresie kończyły się we wszystkich tych sprawach odmową przyznania prawa pomocy. W złożonych w niniejszej sprawie wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczyli, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha w miejscowości [...]. Odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia wniosku złożonego na formularzu PPF w innych sprawach z ich skarg zarejestrowanych pod sygnaturami II SA/Bd 927/12 czy też II SO/Bd 70/12 wskazali, że osiągają dochód miesięczny w wysokości [...]zł netto z emerytury S. P. oraz w wysokości [...] zł netto z emerytury G. P., a ponadto [...] zł z tytułu umowy najmu. Jednocześnie wskazali na miesięczne wydatki, obejmujące opłatę za mieszkanie ([...] zł), energię ([...] zł), wodę ([...]zł), kablówkę ([...] zł), czynsz ([...]zł), a także ratę kredytu hipotecznego w wysokości [...]zł. Skarżący na podstawie zarządzenia Sędziego z dnia 17 lutego 2014 r. zostali wezwani do wykazania w terminie 7 dni na podstawie stosownych dokumentów, że nie sąd w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczyli, że ich sytuacja materialna nie uległa zmianie i podtrzymują "wykazane w piśmie z dnia [...].02.2013 r. wydatki oraz w piśmie z dnia [...].01.2014 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Biorąc pod uwagę to, iż sytuacja materialna skarżących jest Sądowi znana w związku z wielością spraw zainicjowanych przez skarżących to również w niniejszej sprawie wnioski strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 omawianej ustawy oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09). W złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że osiągają miesięczny dochód z emerytur w wysokości [...]zł netto oraz z tytułu najmu w kwocie [...] zł. Łącznie dochód skarżących z tych źródeł wynosi zatem [...]zł miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem skarżących, podstawowe wydatki związane z utrzymaniem (czynsz, energia elektryczna, woda, telewizja) kształtują się na poziomie około [...] zł miesięcznie. Ponadto domowy budżet obciążony jest spłatą kredytu hipotecznego w wysokości [...]zł miesięcznie, jednakże na potwierdzenie powyższych wydatków skarżący nie przedłożyli stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga, że żadnych innych wydatków związanych z utrzymaniem skarżący nie wykazali. Na utrzymaniu skarżących nie pozostaje żadna osoba. Analizując przedstawioną przez skarżących sytuację finansową i materialną Sąd stwierdza, że nie uzasadnia ona przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący osiągają łącznie miesięczny dochód netto w wysokości [...]zł, natomiast łączne wydatki stanowią kwotę [...]zł ([...]zł + [...]zł). Z zestawienia powyższych kwot wynika, że po opłaceniu ww. kosztów, skarżącym pozostaje w budżecie domowym na utrzymanie kwota [...]zł miesięcznie. W ocenie Sądu, kwota ta nie stanowi sumy, z której skarżący nie mogliby wygospodarować środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania w celu dochodzenia swoich praw. Przypomnieć należy, że instytucja prawa pomocy może być stosowana tylko w przypadku osób, które zabezpieczają jedynie swoje niezbędne potrzeby egzystencjalne, co wykażą w sposób niebudzący wątpliwości. Przyznanie stronie przez bank kredytu świadczy niewątpliwie o dobrej sytuacji materialnej kredytobiorcy. Skoro wnioskujący go zaciągnęli, to musiało się to mieścić w ich możliwościach finansowych, tzn., że oceniali swoją sytuację majątkową jako na tyle dobrą, że będą w stanie spłacić kredyt, jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem swojego gospodarstwa domowego. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wysokość miesięcznej raty kredytu hipotecznego uzasadnia stwierdzenie, że skarżący zaciągając kredyt dokonali analizy przychodów i wydatków, z której wywiedli, iż kwota [...]zł nie będzie na tyle obciążać budżetu domowego, aby uniemożliwiać zaspokajanie potrzeb rodziny. W judykaturze przyjmuje się, że zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej możliwościach płatniczych, przez co wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt II GZ 56/05). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się też, że zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez nią postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb utrzymania danej osoby zostałby przerzucony na współobywateli. Zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć zatem pierwszeństwa wobec zobowiązań względem Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt II OZ 499/10). Zauważyć należy, że przy dochodzie netto w wysokości [...]zł opłacenie kosztów sądowych oraz usług adwokata albo radcy prawnego nie powinno sprawiać skarżącym większych problemów. Ponadto przy obecnym szerokim rynku usług prawnych zapłacenie wynagrodzenia z tego tytułu mieści się również w granicach możliwości finansowych skarżących. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób, które pozostają w niedostatku, często są to osoby bezrobotne, bezdomne, osiągające bardzo niskie dochody poniżej minimum socjalnego, korzystające z pomocy społecznej, mające na utrzymaniu niepełnoletnie dzieci. Ustawodawca mając na uwadze zapewnienie prawa do sądu osobom najuboższym w społeczeństwie, do nich skierował pomoc. Zatem nie każdy ma prawo z niej skorzystać, jeżeli nawet w subiektywnym odczuciu uważa, że spełnia warunki do uzyskania tej pomocy. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w kręgu osób, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji, Sąd na postawie art. 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.