II SA/Bd 921/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), art. 10 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1, 2, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137), art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1856, ze zm.), art. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011 r., str. 8, ze zm.), art. 3 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 312 s. 1 z dnia 23.12.1995 r., ze zm.), art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), art. 73 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze zm.), art. 80 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 2.12.2009 r., str. 65) oraz art. 43 i art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz., UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania R. sp. z o.o. (dalej powoływana jako skarżąca) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...].01.2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, decyzją z dnia [...].02.2009 r., Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2008 w łącznej kwocie 67.467,95 zł. Decyzją Nr [...] z dnia [...].01.2010 r. organ pierwszej instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2009 w łącznej kwocie 96.817,50 zł. Decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2011 r. organ pierwszej instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w łącznej kwocie 85.990,71 zł. Decyzją z dnia [...].01.2012 r. Nr [...] organ przyznał R. sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowe na rok 2011 w łącznej kwocie 84.564,70 zł. Decyzją z dnia [...].01.2013 r. Nr [...] organ pierwszej instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w łącznej kwocie 84.564,70 zł. Organ wskazał również na kontrolę przeprowadzoną w dniach [...]-[...].05.2015 r. w dwunastu spółkach zarejestrowanych pod tym samym adresem – ul. F. [...],[...] R., która wykazała m.in., że wszystkie wnioski o płatność zostały złożone przez T. K., z wyjątkiem R. sp. z o.o. (złożonego przez M. H.). W związku z powyższym organ pierwszej instancji przeprowadził analizę w zakresie przesłanek zaistnienia sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie przez T. K. korzyści finansowych sprzecznych z celami funduszy unijnych, obejmujące wszystkie programy, w których T. K. występował o płatności w 2015 r., w którym ustalono, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, polegających na utworzeniu przez T. K. oraz M. H. wielu spółek handlowych powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia przez obejście zasady degresywności oraz zakazu jednoczesnego realizowania programu rolnośrodowiskowego objętego PROW 2007-2013 oraz działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. W toczącym się postępowaniu T. K. i M. H. zostali przesłuchani w charakterze stron oraz złożyli wyjaśnienia i wnioski dowodowe. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].11.2016 r. organ dopuścił część zgłoszonych dowodów, a postanowieniem Nr [...] odmówił dopuszczenia części dowodów w sprawie. Decyzją z dnia [...].12.2016 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 407.246,82 zł. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...].11.2017 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...].01.2018 r., Nr [...], ustalił skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 407.246,82 zł. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła organowi naruszenie norm prawa materialnego: 1. art. 29 ust. 1, 2, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; 2. art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich; 3. art. 73. ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.; 4. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.; 5. art. 80 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.; 6. art. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r.; 7. art. 73 ust. 1-3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.; 8. art. 43 i 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., art. 54 ust. 1 rozporządzenia (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w związku z art. 41 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu i do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014 r., str. 18-58); 9. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.; 10. art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania. W pierwszej kolejności organ drugiej instancji podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało stanowisko, iż brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, że warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków finansowych jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności. Tym samym ustalenie, czy przyznane producentowi rolnemu uprzednio kwoty płatności stanowią płatności pobrane nienależnie, może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o przepisy K.p.a. na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Postępowanie to jest jednak postępowaniem niezależnym od postępowania w sprawie przyznania stronie płatności, przy czym decyzja ustalająca kwoty nienależnie pobranych środków publicznych nie ma wpływu na decyzję przyznającą prawo do otrzymania danego świadczenia. W związku z tym organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 29 ust. 1, 2, 7, 8 i 9 ustawy o ARiMR. Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 28 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez błędną wykładnię pojęcia kwoty nienależnie pobranej, co skutkowało wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej. Jak wskazał organ, w sprawie niniejszej nieprawidłowość polegająca na stworzeniu przez T. K. sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych jest nieprawidłowością wynikającą z winy strony, wobec czego płatności podlegające odzyskaniu przez ARiMR są płatnościami nienależnymi. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił rodzaj należności podlegających ustaleniu na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 60 rozporządzenia PE i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiający generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy. Aby można było mówić o sztucznych warunkach w rozumieniu art. 60 rozporządzenia Nr 1306/2013, niezbędne jest, jak wskazał organ, istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem. Wobec powyższego należało ustalić, czy w sprawie doszło do wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidujących te płatności (przesłanka obiektywna) i czy istniejące wielorakie więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności świadczą o koordynacji tych działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów, ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat wskutek ubiegania się o płatności przez wiele gospodarstw o mniejszej powierzchni (przesłanka subiektywna). Z ustaleń organów rozpoznających niniejszą sprawę wynika, że poszczególne spółki, w tym skarżąca, zarządzane są przez te same osoby – T. K. i M. H. Spółki w świetle istniejących powiązań stanowią faktycznie jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób, a odrębność utworzonych spółek ma jedynie charakter formalnoprawny. Stworzenie wielu spółek przez te same osoby wnioskujących następnie o płatności rolnośrodowiskowe do działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności, umożliwiło obejście zasady degresywności, zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2 oraz zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Jak wskazały organy obu instancji, zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców nie narusza przepisów krajowych i unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami, wynikający z ich struktury własnościowej, a także prowadzenie przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, prowadzi do stwierdzenia, że zarówno skarżąca, jak i pozostałe podmioty zawiązane przez T. K. i M. H., stanowią faktycznie jedno gospodarstwo rolne zarządzane przez te osoby. Pełnienie funkcji członków zarządu przez T. K. i M. H. umożliwiało przede wszystkim swobodne przenoszenie gruntów między poszczególnymi spółkami, a tym samym takie ukształtowanie struktury posiadania, które umożliwiało zwielokrotnienie możliwego do uzyskania wsparcia finansowego w ramach Wspólnej Polityki Rolnej poprzez obejście konsekwencji wynikających z zasady degresywności. Ustalony cel stworzenia przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek, w tym skarżacej, jest sprzeczny z celem przepisów regulujących wspieranie rolników. Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu pierwszej instancji, że T. K. i M. H. sztucznie stworzyli warunki pozwalające na uzyskanie przez nich korzyści finansowych niezgodnych z celami funduszy unijnych, co wyczerpuje przesłankę zapisaną w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Organ odwoławczy wskazał, że z decyzji organu pierwszej instancji wynika, iż wydający ją organ, w wyniku analizy zgromadzonego w postępowaniu dotyczącym skarżącej materiału dowodowego oraz dowodów zebranych w postępowaniach prowadzonych w sprawach pięciu podmiotów ubiegających się odrębnie o przyznanie płatności w latach 2008-2015: W. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o. oraz R. sp. z o.o., ustalił, że zostały stworzone sztuczne warunki w celu uzyskania nienależnych płatności, polegające na powoływaniu kolejnych spółek prawa handlowego, z których każda, po zarejestrowaniu w ewidencji producentów jako producent rolny, ubiegała się odrębnie o przyznanie płatności, osiągając w ten sposób dodatkowe bądź wyższe korzyści. Na poparcie ustalenia, co do wystąpienia sztucznych warunków organ I instancji dokonał analizy: struktury własnościowej wg stanu na dzień [...].04.2016 r. dla wybranych podmiotów, zgodnie z danymi z KRS (tabele nr 1 i 3 zaskarżonej decyzji), zmian reprezentantów spółek (tabele nr 2 i 4 zaskarżonej decyzji), deklarowanych gruntów w latach 2008-2014 (tabela nr 5 zaskarżonej decyzji), wybranych faktur (tabela nr 6 zaskarżonej decyzji), zmian podmiotów w ramach deklarowanych działek (tabela nr 7 zaskarżonej decyzji) oraz zatrudnienia części pracowników w spółkach (tabela nr 8 zaskarżonej decyzji). Organ odwoławczy wskazał na zawartą w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013 r., s. 608) definicję rolnika i wynikającą z art. 4 ust. 1 lit. b ww. rozporządzenia definicję gospodarstwa, a także działalność rolniczą, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia. Uwzględniając również przepisy krajowe, organ zwrócił uwagę, że dla oceny, czy spółka może zostać uznana za rolnika w świetle jego definicji sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, a zatem czy prowadzi samodzielnie działalność rolniczą, należy brać również pod uwagę inne okoliczności, takie jak osoby pełniące funkcje zarządcze, czy wyposażenie techniczne i organizacyjne takiego podmiotu. Zgodnie natomiast z definicją gospodarstwa (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013) należy brać pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika z definicji art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1307/2013, rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem, tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju. Organ podniósł, że o tym, iż spółki tworzą de facto jedno gospodarstwo, decyduje fakt sprawowania zarządu bądź kontroli przez T. K. i M. H. (obecnie małżonków - data zawarcia związku małżeńskiego: [...].11.2015 r.), którzy występują w spółkach jako udziałowcy (bezpośrednio lub pośrednio) oraz występują/występowali jako członkowie zarządu, co umożliwia decydowanie w sprawach działalności poszczególnych spółek. Poza sporem pozostaje również to, że spółki do listopada 2015 r. posiadały tę samą siedzibę. Organ wskazał, że wsteczny charakter obowiązku zwrotu jest uzasadniony celem oraz kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wobec powyższego, za prawidłowe organ odwoławczy uznał wyliczenia organu pierwszej instancji, z których wynika, że łączna kwota nienależnie pobranych płatności za lata 2008-2012, stanowiąca sumę kwot wyliczonych za poszczególne lata, wyniosła 407.246,82 zł. Organ zwrócił również uwagę, że we wszystkich decyzjach o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w odniesieniu do wniosków złożonych przed 1 stycznia 2015 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. art. 5 i art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., art. 80 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Organ wskazał również, że we wszystkich decyzjach o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności należy każdorazowo powoływać się na treść art. 43 oraz 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Dyrektor OR ARiMR podzielił również ustalenia organu pierwszej instancji dotyczące braku przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2008-2012, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (rok 2009), art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 (rok 2010) oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 (lata 2011-2013), bowiem przyznane T. K. płatności rolnośrodowiskowe są płatnościami pobranymi nienależnie, stąd mają do nich zastosowanie przepisy wskazanych trzech rozporządzeń. Zwrot płatności nie uległ również przedawnieniu, nie minął bowiem okres 10 lat. W rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania 4-letni okres przedawnienia, gdyż w okolicznościach sprawy nie można przyjąć, że producent działał w dobrej wierze. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki dla lat 2010 i kolejnych, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. Ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawniania biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego, w ramach PROW 2007-2013 będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) oraz nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. EU L nr 209 z 11.08.2005 r., str. 1, ze zm.). W przypadku realizowania przez skarżącą programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, okres przedawnienia w przypadku kampanii: 2010, 2011 i 2012 nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do 30 czerwca 2016 r. Organ wskazał, że dla kampanii: 2010, 2011 i 2012 okres przedawnienia liczy się od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą przyjmuje się datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla danej kampanii, do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do 30 czerwca 2016 r. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. W niniejszej sprawie pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności miało miejsce w dniu [...].04.2016 r., tj. dniu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Tym samym nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010, 2011 i 2012. Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił ustalenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W rozpatrywanej sprawie na łączną kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: 61.129,17 zł za rok 2008, 90.997,54 zł za rok 2009, 85.990,71 zł za rok 2010, 84.564,70 zł za rok 2011 oraz 84.564,70 zł za rok 2012. Organ stwierdził, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro przeliczoną na złote według kursu euro, co także wykazano dokładnie w zaskarżonej decyzji, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz.U. L 171 z 23.6.2006, str. 90). Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Skargę na powyższą decyzję wniosła R. sp. z o.o. zarzucającej jej naruszenie przepisów prawa materialnego: 1. art. 3 ust 1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. poprzez nie zastosowanie w niniejszej sprawie przewidzianej w nim dyspozycji w zakresie okresu przedawnienia i wydanie błędnej decyzji administracyjnej w tym zakresie dot. lat 2010-2012; 2. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez błędne niezastosowanie niniejszego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych w zakresie przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności z uwagi na fakt, że pomiędzy przekazaniem skarżącej płatności, a powiadomieniem jej o rzekomo nieuzasadnionym charakterze płatności upłynęły przeszło 4 lata, a skarżąca działała w dobrej wierze, co doprowadziło do braku odstąpienia przez organ od obowiązku zwrotu płatności od skarżącej za lata 2008-2009, 3. art. 73 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez błędne niezastosowanie niniejszego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych, co doprowadziło do braku odstąpienia przez organ od żądania zwrotu płatności od skarżącej za rok 2008 i 2009; 4. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez błędne niezastosowanie niniejszego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych, co doprowadziło do braku odstąpienia przez organ od żądania zwrotu płatności od skarżącej za rok 2010; 5. art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez błędne niezastosowanie niniejszego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych, co doprowadziło do braku odstąpienia przez organ od żądania zwrotu płatności od skarżącej za lata 2011-2012. Skarżąca spółka zarzuciła organowi także naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 21 ust 1-3 ustawy z dnia ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ nie ustalił w postępowaniu kluczowej przesłanki w zakresie przedawnienia pomimo składanych wniosków dowodowych, (zgodnie z pismem strony z [...].12.2017 r.), tj. daty zakończenia programu PROW 2007-2013, przez którą należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej przez Polskę do Komisji Europejskiej, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organ. Wobec powyższych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Na gruncie przepisów prawa wspólnotowego zwrot nienależnie pobranych płatności reguluje art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., zgodnie z którym: "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. 2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot. 3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności." Na mocy wyraźnego uchylenia zawartego w art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 i (UE) nr 65/2011 utraciły moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do: a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.; b) wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych oraz wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2015 zgodnie z art. 66 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005; oraz c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103 z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że wszczęte przez organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...] marca 2016 r. postępowanie dotyczy ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych skarżącej w ramach realizowanego w latach 2008-2012 programu rolnośrodowiskowego na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...].02.2009 r., decyzji Nr [...] z dnia [...].01.2010 r., decyzji Nr [...] z dnia [...].02.2011 r., decyzji Nr [...] z dnia [...].01.2012 r. i decyzji Nr [...] z dnia [...].01.2013 r. Ustalenia organu potwierdzają, że po raz pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżąca spółka złożyła [...].05.2008 r. We wniosku tym spółka ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej - pakiet 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 uprawy rolnicze (w okresie przestawienia) do powierzchni 50,77 ha i wariant 2.4 trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 129,31 ha oraz pakiet 3 ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 129,31 ha. Po wniesieniu zmian ostateczna powierzchnia zgłoszona dla wszystkich pakietów wyniosła pakiet: 2 rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 uprawy rolnicze (w okresie przestawienia) do powierzchni 62,02 ha, wariant 2.4 trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) do powierzchni 20,03 ha, pakiet 3 ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach do powierzchni 20,03 ha. Zobowiązanie podjęte w 2008 r. przez skarżącą zostało zakończone po upływie 5 lat, tj. w 2012 r. Analiza akt przedmiotowej sprawy potwierdza ustalenia organów, że w ramach realizowanego przez skarżącą w latach 2008-2012 programu rolnośrodowiskowego doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności wypłaconych na mocy ww. decyzji. Stworzenie sztucznych warunków polegało na utworzeniu przez T. K. oraz M. H. wielu spółek handlowych, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie w celu zyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia przez obejście zasady degresywności oraz zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2. Skarżąca spółka nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie, osobowo i majątkowo powiązana z innymi podmiotami - spółkami założonymi i prowadzonymi przez T. K. i M. H., co stanowi zorganizowane, celowe działanie, zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. Skład Sądu potwierdza, że w przedmiotowej sprawie doszło do wystąpienia przesłanki subiektywnej i wykreowania obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających realizację celu regulacji prawnych, przewidzianych dla żądanych płatności (przesłanka obiektywna), tj. uzyskania korzyści wynikających z obejścia kwotowych obszarowych ograniczeń dopłat wskutek zadeklarowania do dopłat wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni. Przez stworzenie zaś bezpośrednich więzi pomiędzy kilkudziesięcioma podmiotami ubiegającymi się o takie same płatności doszło do koordynacji działań podejmowanych w ramach powiązanych ze sobą podmiotów i ich zmowie w dążeniu do uzyskania korzyści. Stworzenie wielu spółek przez te same osoby – T. K. i M. H., wnioskujących o płatności rolnośrodowiskowe oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne do deklarowanych przez te osoby (oraz powiązane z nimi spółki) działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w roku 2015 wnioskowało 19 spółek), umożliwiało obejście zasady degresywności, zakazu łączenia pakietu 1 z pakietem 2, a także zakazu realizacji jednocześnie programu rolnośrodowiskowego z programem rolno-środowiskowo-klimatycznym. Tym samym została spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, bowiem zasada degresywności i zakazu łączenia określonych płatności stanowiła cel obwiązującej regulacji. Sąd stwierdził, że na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, iż pomiędzy powołanymi kilkudziesięcioma spółkami istnieją powiązania organizacyjne, osobowe, ekonomiczne i funkcjonalne, co pozwala wnioskować, że podmioty te zostały utworzone w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR. W uzasadnieniu decyzji organy szczegółowo opisały i przeanalizowały sieć powiązań podmiotowych. Ponadto, Sąd stwierdził, że ustalenia organów znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna oraz nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów. Odmienne, subiektywne twierdzenia strony co do poszczególnych okoliczności faktycznych pozostają w oczywistej sprzeczności z ustaleniami i wnioskami, jakie nasuwa analiza obiektywnych dowodów. Stanowisko o stworzeniu sztucznych warunków wyrażone zostało w wyroku tut. Sądu z 21.11.2017 r., sygn. akt II SA/Bd 1032/17, oddalającym skargę od decyzji odmawiającej przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015. Wyrok ten nie jest prawomocny, ale nie jest też wiążący w przedmiotowej sprawie, ponieważ nie dotyczył programu rolnośrodowiskowego za lata 2008-2012. Przed tut. Sądem rozpoznane zostały także sprawy ze skarg skarżącej, jak również T. K. oraz powiązanych spółek za lata późniejsze, w których Sąd, wskazując na mechanizm działania i opierając się na wspólnym dla tych spraw materiale dowodowym, potwierdził stanowisko organów o stworzeniu sztucznych warunków. Wyroki tut. Sądu wydane w tych sprawach nie są prawomocne i nie mają wpływu na niniejszą sprawę. Potwierdzają one jednak jednolitość linii orzeczniczej wypracowanej na tych samych mechanizmach działania podmiotów powiązanych z tą sprawą i osobą skarżącej i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela zawarte w nich ustalenia i rozważania. W ocenie Sądu pobieranie płatności w latach 2009-2012 (w tym okresie nastąpiła wypłata pomocy) w ramach stworzonych sztucznych warunków, uzasadnia uznanie tych środków za nienależnie pobrane i ich zwrot. Na gruncie przepisów prawa wspólnotowego chronione są interesy finansowe Wspólnot Europejskich poprzez ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Na podstawie art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przyjęto ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. W art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia wprowadzona została definicja nieprawidłowości, która oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. W ocenie Sądu, stworzenie sztucznych warunków należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu cyt. art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia. Powyższe rozporządzenie w art. 2 stanowi, że : "1. Kontrole administracyjne, środki i kary wprowadza się w takim zakresie, w jakim jest to konieczne dla zapewnienia właściwego stosowania prawa wspólnotowego. Muszą one być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Wspólnot. 2. Sankcji administracyjnej nie nakłada się, jeżeli nie zostało to przewidziane w akcie prawnym Wspólnoty obowiązującym przed datą dopuszczenia się nieprawidłowości. Jeśli po dokonaniu nieprawidłowości nastąpi zmiana przepisów nakładających kary administracyjne i zawartych w zasadach Wspólnoty, stosowane będą z mocą wsteczną mniej surowe przepisy. 3. W postanowieniach prawa wspólnotowego zostaną określone charakter oraz zakres środków administracyjnych i sankcji, jakie są niezbędne dla prawidłowego stosowania danych zasad, z uwzględnieniem charakteru i wagi nieprawidłowości, przyznanej lub uzyskanej korzyści oraz stopnia odpowiedzialności. 4. Z zastrzeżeniem stosowanego prawa wspólnotowego, procedury dotyczące zastosowania wspólnotowych kontroli, środków i kar będą podlegały prawu Państw Członkowskich." W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. zawierającego "Klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa", postanowiono, iż bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Wobec zatem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013, przypadek pozyskania płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści. W art. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 postanowiono, że: "1. Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1. 2. Okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego. 3. Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2." Zgodnie z art. 73 ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych (ust. 3). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. (ust. 4). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5). Powyższy przepis art. 73 ust. 1-5 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 ma zastosowanie do płatności przed dniem 1 stycznia 2010 r. w związku z art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. (ust. 1). Odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II (ust. 2). Natomiast w art. 80 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. uregulowano odzyskiwanie płatności na dalszy okres stanowiąc, że: "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2. 2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot. 3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności." Na podstawie art. 43 i art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. wyżej przytoczone przepisy mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie czy nadmiernie pobranych środków nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11.04.2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z 15.11.2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent stworzył sztuczne warunki, które skutkują na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1306/2013 brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści. W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy nie daje podstaw do uznania zarzutów skargi za uzasadnione. Ustalenie nienależnie pobranych płatności oparte jest na wynikach czynności kontrolnych. Akta sprawy potwierdzają, że w dniach [...]-[...].05.2015 r. w ARiMR miała miejsce kontrola w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od [...] października do [...] grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014. Kontrolerzy Trybunału Obrachunkowego losowo skontrolowali 12 spółek, zarejestrowanych pod tym samym adresem: ul. F. [...],[...] R. Przedmiotowe spółki to: K. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., S. sp. z o.o., E. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o. i R. sp. z o.o. Kontrola wykazała, że: - wszystkie wnioski o płatność zostały złożone przez T. K., a wyjątkiem R. sp. z o.o. (wniosek złożony przez M. H.); - przedmiotowe spółki deklarowały działki ewidencyjne położone w trzech województwach: [...],[...] i [...], niektóre z nich znajdowały się w tej samej gminie, w tym samym obrębie, np. R., P., B. czy G., zostały zadeklarowane przez kilka spółek; - wspólnikiem większościowym w spółkach: K. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., S. sp. z o.o., E. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o. jest T. K. Kontrolerzy analizując wnioski o płatność oraz decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR ustalili, że w 18 z 23 płatności zadeklarowano działki w ramach wariantów: 1.1, 2.1,2.2, 2.3 i 3.1, gdzie stosuje się degresywność płatności dla powierzchni co najmniej 100 ha (pakiety 3) i 10 ha (wariant 3.1). Przedmiotowa kontrola została rozszerzona o dodatkową analizę 12 innych podmiotów, tj.: R. sp. z o.o., K. sp. z o.o., A. sp. z o.o., F. sp. z o.o., M. sp. z o.o., T. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., R. sp. z o.o., W. sp. z o.o. W ww. podmiotach kontrolerzy również dopatrzyli się tworzenia spółek w celu obejścia zasad degresywności i łączenia pakietów. Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przeprowadził analizę w zakresie przesłanek zaistnienia sztucznych warunków pozwalających na zyskanie przez T. K., M. H. oraz tworzone przez nich spółki korzyści finansowych sprzecznych z celami funduszy unijnych. Przedmiotowe postępowanie objęło wszystkie programy, w których podmioty te występowały o płatności w roku 2015, tj. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), płatności rolnośrodowiskowe PROW 2007-2013 oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej ROW 2014-2020. W ocenie Sądu organy orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały prawidłowej subsumcji. Stan faktyczny potwierdza, że T. K. działając wspólnie z M. H. stworzył sztuczne warunki, przez co naruszyli przepisy prawa krajowego i wspólnotowego. Naruszenie to mieści się w pojęciu nieprawidłowości, które pociągają konieczność zwrotu przyznanych płatności za lata 2008-2012, jako nienależnie pobranych. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że na skutek utworzenia przez T. K. oraz M. H. wielu spółek handlowych, w tym skarżącej spółki, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie w celu zyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia przez obejście zasady degresywności oraz zakazu jednoczesnego realizowania programu rolnośrodowiskowego objętego PROW 2007-2013 oraz działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020, doszło do stworzenia sztucznych warunków. Ustalenia organu wykluczyły działanie skarżącej w dobrej wierze i nieświadomego działania, co potwierdziły wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach [...]-[...].05.2015 r. Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem, że organ popełnił błąd. Powyższe przesądza o tym, że podniesiony przez skarżącą zarzut przedawnienia nie był zasadny. Przywołane powyżej przepisy prawa wspólnotowego szczegółowo regulują przesłanki wystąpienia przedawnienia do ustalenia płatności nienależnie pobranych. Skarżąca pozostaje w błędzie wywodząc, że bieg przedawnienia w tej konkretnie sprawie powiązany jest z momentem przyznania czy też wypłacenia pomocy. Bezsporne jest, że każda ze spraw za poszczególne lata od 2008 do 2012 r. była rozpoznawana indywidualnie i została zakończona indywidualną decyzją administracyjną o przyznaniu pomocy. Skarżąca przystąpiła do programu rolnośrodowiskowego na lata 2008-2012 wnioskiem z [...].05.2008 r., postępowanie w przedmiocie którego zostało zakończone decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...].02.2009 r., Nr [...], o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w kwocie 67.467,95 zł., doręczoną skarżącej w dniu [...].02.2009 r. Płatności przekazano na rachunek bankowy w dniu [...].03.2009 r. W ten sposób skarżąca spółka przyjęła na siebie 5- letnie zobowiązanie. Organy szczegółowo w uzasadnieniu wymieniły decyzje o przyznaniu wsparcia za kolejne wnioskowane lata 2009, 2010, 2011 i 2012, daty ich doręczenia i daty dokonania płatności. Organy wykazały, że płatności były realizowane od [...].03.2009 r. do [...].02.2013 r. za lata wnioskowe 2008-2012, łączna kwota wypłaconych płatności rolnośrodowiskowych w tym okresie wyniosła 407.246,82 zł. Sąd powyżej wypowiedział się już i podziela jednocześnie stanowisko organów, że w przedmiotowej sprawie we wszystkich postępowaniach dotyczących ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w odniesieniu do wniosków złożonych przed 1 stycznia 2015 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj.: - w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2008 i 2009 - art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, - w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010 - art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, - w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na lata 2011-2012 - art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. Z zacytowanych powyżej przepisów organy wyprowadziły słuszny wniosek, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: - płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, - błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Nie można pominąć zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady powinny być interpretowane w sposób zawężający. W ocenie Sądu stworzenie sztucznych warunków nie może być postrzegane w znaczeniu błędu rolnika, nieświadomego działania czy też winy organu. Dlatego w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego dotyczące odstępstw od ustalenia świadczenia nienależnie pobranego w ogóle nie mają zastosowania. Rolnik ma obowiązek zwrócić nienależnie wypłaconą kwotę powiększoną o odsetki. Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania płatności, kwoty przyznanej pomocy za lata 2008-2012 nie wynikały z pomyłki organu. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organów, że indywidualna weryfikacja przyznanych płatności za poszczególne lata nie dawała pełnego obrazu naruszeń. Organy nie dostrzegły wzajemnych powiązań między tworzonymi podmiotami gospodarczymi. Pierwszym sygnałem dla organu potwierdzającym stworzenie sztucznych warunków były wyniki kontroli przeprowadzonej Europejski Trybunał Obrachunkowy. Dopiero Raport ETO z wizytacji w dniach [...]-[...] maja 2015 r. uruchomił czynności kontrolne. Za bezpodstawne zatem należy uznać zarzuty strony co do błędnego zastosowania przepisów art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., w tym niezastosowania ust. 3 tego rozporządzenia, art. 80 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., w tym niezastosowania ust. 3 tego rozporządzenia, oraz art. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. i niezastosowania ust. 3 tego rozporządzenia. W ocenie Sądu przyznane skarżącej płatności rolnośrodowiskowe są płatnościami pobranymi nienależnie, stąd mają do nich zastosowanie przepisy wskazanych powyżej trzech rozporządzeń. Sąd zgadza się również ze stanowiskiem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze - art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 - z tym, że przepis ten odnosi się tylko do płatności na rok 2008 i 2009. W przypadku skarżącej wypłata płatności za rok 2008, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] marca 2009 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych stanowiące pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, zostało doręczone [...].04.2016 r. (k. 29 akt adm.). Z zestawiania powyższych zdarzeń wynika, że pomiędzy datą płatności a pierwszym powiadomieniem beneficjenta o istnieniu płatności nienależnej nie minął okres 10 lat. Natomiast doprowadzenie do stworzenia sztucznych warunków w celu odniesienia korzyści z przyznanych płatności nie może być postrzegane w kategorii dobrej wiary czy też nieumyślnego działania, nieistotnego błędu rolnika czy też błędu organu. Z tego względu nie może mieć zastosowania 4-letni okres przedawnienia, ponieważ nie można przyjąć, że producent działał w dobrej wierze. Skład Sądu podziela pogląd dotyczący pojmowania dobrej wiary wyrażony w doktrynie i orzecznictwie. Przyjmuje się, że "dobra wiara" jest domniemaniem prawnym (wyrok NSA z 20.11.2013, II GSK 1155/12). Pojęcie to odnosi się do świadomości działającego. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, iż podmiotowi przysługuje prawo, czyli, że działa zgodnie z prawem. Może to być przekonanie błędne, ale usprawiedliwione okolicznościami, które przemawiają za tym, że podmiot mógł przypuszczać, iż działa prawidłowo i zgodnie z prawem (por. np. wyrok NSA z 18.01.2012 r. II GSK 1209/11). To, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra lub zła wiara, wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny, mniemając, że one istnieją, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania można w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest zaś ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Strona będąca w złej wierze nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z 5.03.2015 r., II GSK 21/14, LEX nr 1666189). Ustalenie wystąpienia dobrej wiary czy też przypisanie jej określonemu podmiotowi zawsze wymaga spełnienia tych samych trzech elementów. Są nimi: 1. przeświadczenie o istnieniu (albo nieistnieniu) prawa lub stosunku prawnego, 2. błędność tego przeświadczenia i 3. możliwość usprawiedliwienia błędu w danych okolicznościach. Przeświadczenie (mniemanie, przekonanie) o istnieniu określonego stanu prawnego jest punktem centralnym pojęcia dobrej wiary. Na ogół przyjmuje się, że dobrą wiarę uchyla już brak staranności, bowiem w złej wierze jest ten, kto zna rzeczywisty stan prawny albo nawet wprawdzie go nie zna, ale mógł się o nim przy dołożeniu należytych starań dowiedzieć Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko organów, że T. K. i M. H. (a tym samym również reprezentowane i kontrolowane przez nich spółki) nie działali w dobrej wierze, ponieważ ich udział w czynnościach mających na celu obejście przepisów prawa był świadomy. Świadomie powoływali spółki, które po rejestracji w ewidencji producentów występowały o przyznanie płatności obszarowych, w tym płatności rolnośrodowiskowych. Każdorazowo, składając podpis na wnioskach, obydwoje potwierdzali, że znane są im zasady przyznawania płatności i pomocy finansowej objętych wnioskiem. Skarżącej z odpowiedzialności nie może zwalniać przygotowywanie wniosków przez doradcę. Nie może być przejawem dobrej wiary to, że strona już wcześniej uzyskiwała płatności rolnośrodowiskowe. Wobec powyższego, dla roku 2008 i 2009 nie ma zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., a zarzut strony, co do nieuwzględnienia przez organ dyspozycji zawartej w tym przepisie, czyli nieprzyjęcia wystąpienia dobrej wiary po stronie beneficjenta i tym samym niezastosowania 4-letniego okresu przedawnienia należy uznać za bezzasadny. Z tych samych powodów nie zaistniały również przesłanki dla uznania dobrej wiary i 4-letniego okresu na przedawnienie dla roku 2010 i kolejnych lat 2011 i 2012. Pokreślić należy, że Program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim. W tym przypadku okres przedawniania biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Pod pojęciem daty zakończenia programu należy rozumieć dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej do Komisji Europejskiej. Stosownie do powyższego, w ramach PROW 2007-2013, będzie to data nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) oraz nie późniejsza niż 30 czerwca 2016 r. (termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu, stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. EU L nr 209 z 11.08.2005 r., str. 1, ze zm.). Przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 w sposób szczególny reguluje okres przedawnienia dla programów wieloletnich, który biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Oznacza to, że termin przedawnienia wynikający z ww. przepisu lub dłuższy termin stosowany na mocy prawa krajowego zgodnie z ust. 3 tego przepisu, będzie mógł trwać nawet po zakończeniu programu. Termin przedawnienia czynności, do której odnosi się art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WT EURATOM) nr 2988/95, nie może zakończyć się przed momentem ostatecznego zakończenia programu. Z art. 28 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, zatytułowanego "Wypłaty salda i zamknięcie programu" wynika, że datą ostatecznego zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest data 30 czerwca 2016 r. przewidziana dla przekazania przez Państwo Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu budżetowego. Również termin złożenia ostatniego rocznego sprawozdania z postępu realizacji upływa 30 czerwca 2016 r. Zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 państwa członkowskie przekazały Komisji kompletne sprawozdanie finansowe do 30 czerwca 2016 r. (vide motyw 4 preambuły do Decyzji Wykonawczej Komisji (UE) 2016/2113 z dnia 30 listopada 2016 r. w sprawie rozliczenia rachunków agencji płatniczych państw członkowskich dotyczących wydatków finansowanych przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) w ostatnim roku realizacji programu dla okresu programowania 2007-2013 EFRROW (16 października 2014 r. - 31 grudnia 2015 r.), notyfikowana jako dokument nr C(2016)7690, Dz.U.UE.L.2016.327.79. W konkluzji stwierdzić należy, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowej objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 mamy do czynienia z programem wieloletnim, co oznacza, że okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do ww. daty. Przekładając powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że w ramach programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, do którego przystąpiła skarżąca, okres przedawnienia w przypadku kampanii: 2010, 2011 i 2012 nie upłynął wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (data, do której możliwe było dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż do dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu). Tym samym w sytuacji, w której termin przedawnienia upływałby przed dniem zamknięcia programu, ulega on wydłużeniu do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia 30 czerwca 2016 r. Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu" Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 15.06.2017 r., sygn. akt C-436/15, podniósł, że rozporządzenie Rady (WE) nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenia programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Wskazać należy, że dla kampanii: 2010, 2011 i 2012 okres przedawnienia liczy się od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, za którą przyjmuje się datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej dla danej kampanii, do daty ostatecznego zakończenia programu, czyli do dnia 30 czerwca 2016 r. Daty składania wniosków przedstawia tabela zamieszczona na str. 72 zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. W niniejszej sprawie pierwsze powiadomienie skarżącej przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności miało miejsce w dniu [...].04.2016 r., tj. dniu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Tym samym nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010, 2011 i 2012. W tej sytuacji ustalenie rzeczywistej daty zamknięcia programu PROW 2007-2013 dla Polski i prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego jest zbyteczne. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje badanie i ustalenia, w jakiej dacie doszło do przekazania Komisji przez nasz kraj swojego sprawozdania z wykonania programu. Datą zakończenia programu PROW 2007- 2013 był 30 czerwca 2016 r. W przypadku realizowania przez skarżącą programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, okres przedawnienia dla kampanii z lat 2008-2012 upływał 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu). W sytuacji gdyby nawet termin przedawnienia upływał przed dniem zamknięcia programu, ulegał on wydłużeniu do ostatecznego zakończenia programu, czyli do 30 czerwca 2016 r. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. - odnoszący się do płatności na rok 2008-2009 - który stanowi, że: "Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat." Z porównania okresu, jaki upłynął pomiędzy przyznaniem płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności (10 lat i 4 lata jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze) wynika, że nie zaistniała też druga przesłanka przedawnienia nienależnie pobranej płatności (z art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004). Pierwsza wypłata miała miejsce w dniu 10.03.2009 r. i dotyczyła płatności rolonośrodowiskowej za rok 2008, natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych zostało doręczone w dniu [...].04.2016 r. Tak więc zawiadomienie o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności nastąpiło przed upływem 10 lat od daty płatności. Natomiast od daty ww. płatności do daty pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności upłynęło więcej niż 4 lata. Niemniej działanie spółki nie nosiło cechy działania w dobrej wierze, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 i o czym mowa była we wcześniejszej części uzasadnienia. Okoliczność, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, wyłącza przesłanki do uznania 4-letniego okresu przedawnienia. Analizując zestawienie wszystkich wydarzeń od momentu powiadomienia skarżącej w dniu [...].04.2016 r. nie upłynął okres 10 lat, stanowiący podstawę do uznania przedawnienia. Skarżąca zarzuciła organowi, że ten poczynił dowolne ustalenia faktyczne, albowiem nie ustalił daty zakończenia programu PROW 2007-2013, rozumianej przez niego jako dzień zamknięcia programu wynikający z deklaracji zamykającej program wysyłanej przez Polskę do Komisji Europejskiej. W braku takiego dowodu skarżąca upatruje naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W tym zakresie stwierdzić trzeba, że ma rację organ, iż data zamknięcia programu PROW 2007-20013 jest jednolita dla wszystka krajów uczestniczących w programie. Brak było jednak konieczności ustalania daty wysłania deklaracji przez państwo polskie do Komisji Europejskiej, albowiem data ta jest nieistotna, gdyż całkowite zamknięcie programu nastąpiło 30 czerwca 2016 r. Organ wskazał w zaskarżonej decyzji dowody, z których powyższa data wynika. W rozpatrywanej sprawie na łączną kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości: 67.467,95 zł za rok 2008, 96.817,50 zł za rok 2009, 85.990,71 zł za rok 2010, 84.564,70 zł za rok 2011 oraz 84.564,70 zł za rok 2012. Stwierdzić należy, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, co także wykazano dokładnie w zaskarżonej decyzji, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni. Zgodnie z art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski". Stawka odsetek od zaległości podatkowych od dnia 9.10.2014 r. wynosi 8% kwoty zaległości w stosunku rocznym, zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 4 stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz podwyższonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (Monitor Polski z 2016 r. poz. 20) i może ulec zmianie. Zastosowanie zatem powyższych przepisów do regulacji należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności oznacza, że w przypadku niewpłacenia wskazanej w niniejszej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu I instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.