II SA/Bd 982/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2019 r.nr SKO- 4111/770/2019 Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną przez M. J. decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2019r. nr [...] uchylającą od dnia [...] 2017 r. decyzję własną z dnia [...] 2017 r. nr [...] przyznającą zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka. Jako podstawę materialnoprawną organ wskazał art. 1 ust. 1, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 750), art. 3 pkt 10, pkt 11, pkt 15a, art. 4, art.23a,art.30,art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), dalej k.p.a. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy : w dniu [...] 2017 r. M. J. złożyła w organie I instancji wniosek o ustaleniem prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na córkę H. J.. Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Wójt Gminy [...] przyznał wnioskodawczyni zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka, na okres od [...] 2017 r. do [...] 2017r. Pismem z dnia [...] 2018 r. nr [...] [...] Urząd Wojewódzki poinformował organ I instancji, że ojciec dziecka - R. J. ubiega się o świadczenia rodzinne poza granicami Polski. Następnie Wojewoda [...] pismem z dnia [...] 2019 r. stwierdził, że w sprawie M. J. w okresie od [...] 2017 r. do [...] 2017 r. zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Świadczenia rodzinne podlegają bowiem koordynacji w sytuacji, gdy jedno z rodziców dziecka pracuje w innym niż Polski państwie członkowskim EOG i [...]. Powołując się na art. 23 a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy obu instancji wskazały, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z kolei zgodnie z treścią art. 23a ust. 5 ustawy w przypadku, gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczeń społecznego, to organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w inny państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organy obu instancji wskazały ponadto na treść art. 32c ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne, lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Biorąc pod uwagę powyższe regulacje Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło motywy, jakimi kierował się organ pierwszej instancji uchylając własną decyzję z dnia [...] 2017r. przyznającą skarżącej zasiłek rodzinny. Uznano mianowicie, że skoro koordynacja w przedmiotowej sprawie zachodzi w okresie od [...] 2017 r. do [...] 2017 r., a świadczenia rodzinne pobierane były przez zainteresowaną w tym okresie w Polsce, to organ pierwszej instancji był zobligowany uchylić decyzję przyznającą te świadczenie z dniem 20 kwietnia 2017 r. Odnosząc się do zarzutu odwołania, że w okresie objętym uchyloną decyzją skarżąca nie pozostawała w związku małżeńskim Kolegium wyjaśniło, że nie pozostawanie w związku małżeńskim nie ma wpływ ustalenie składu rodziny. Z przedłożonego do sprawy odpisu aktu urodzenia H. J. wynika uznanie ojcostwa przez R. J., a nadto sama skarżąca wskazała go jako członka rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 16 ustawy. Skargę na tę decyzję wniosła M. J. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej decyzji Wójta Gminy [...], a także zasądzenia od organu na jej rzecz kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art 6 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady legalności działania organów administracji; 2) art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia, czy członek rodziny nabył świadczenia rodzinne w państwie członkowskim Unii Europejskiej i czy odpowiadały one świadczeniom rodzinnym wypłaconym jego rodzinie zamieszkującej w Polsce oraz czy były wypłacone za te same okresy, w jakich jego rodzina pobierała te same świadczenia na podstawie polskiego ustawodawstwa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 3) art. k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpoznanie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czyli pominięcie faktu, iż państwo członkowskie (Niemcy) wypłaciło R. J. świadczenie pomniejszone o świadczenie przyznane w Polsce, stosując już w przedmiotowej sprawie koordynację systemów zabezpieczenia społecznego, a także poprzez brak ustalenia charakteru przyznanego świadczenia, w tym sprawdzenia, czy przedmiotowe świadczenie jest odpowiednikiem świadczeń rodzinnych przyznawanych w Polsce, także pod względem jego wysokości, co które miało istotny wpływ na wynik sprawy; 4) art. 80 k.p.a. niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy udowodniono okoliczność występowania koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji, nie wskazanie w decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 6) art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie przez organ II instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego na okoliczność charakteru i wysokości przyznanego świadczenia rodzinnego w państwie członkowskim (Niemcy); 7) art. 21 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 8) art. 23a i art. 3 u.ś.r. poprzez uniemożliwienie skarżącej nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko w okresie od [...] 2017 roku do [...] 2017 roku oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; 9) art. 23a ust. 5 u.ś.r. poprzez uchybienie w postaci braku wskazania rozstrzygnięcia organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania tego przepisu - bez uprzedniego zbadania typu, charakteru oraz wysokości pobieranego świadczenia oraz faktu pomniejszenia przyznanego świadczenia przez kraj członkowski o świadczenie przyznane [...] w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 10) art. 30 ust. 2 pkt. u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą przesłanki do uznania przyznanego skarżącej świadczenia, za okres od [...] 2017 roku do [...] 2017 roku, za świadczenie nienależnie przyznane z błędnym uznaniem, iż w tym okresie mąż skarżącej stał się uprawniony do świadczeń w innym państwie (bez uprzedniego zbadania typu, charakteru oraz wysokości pobieranego świadczenia oraz faktu pomniejszenia przyznanego świadczenia przez kraj członkowski o świadczenie przyznane w [...]) w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy Wojewoda, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 (to jest gdy organ właściwy wystąpił do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1) ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że uzyskanie przez organ gminy informacji wojewody, że - według ustaleń tego organu - w stosunku do danej osoby mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji. Należy przy tym zauważyć, że organ pomocy społecznej w tym zakresie nie ma swobody działania i nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń wojewody ani rozważania, jakie mogą być potencjalne skutki uchylenia decyzji. Organ gminy zobowiązany do zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dokonuje zatem analizy przesłanek, w oparciu o które wojewoda stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że to wojewoda (a nie jakikolwiek inny organ lub organy) samodzielnie ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Prawidłowość tego ustalenia może być poddana ocenie dopiero na etapie kontrolowania wydanych przez wojewodę decyzji w sprawie przyznania albo zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Przy tym, uchylenie decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie niesie ze sobą skutku w postaci obowiązku zwrotu pobranych świadczeń lub odmowy ich przyznania, lecz przenosi kompetencję do rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie świadczeń rodzinnych na rzecz innego, umocowanego do tego prawnie organu (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 633/17 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 14 września 2017 r. sygn.. akt II SA/Ol 522/17, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Z art. 23a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że od dnia, w którym osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, właściwym organem do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych jest wojewoda. W konsekwencji przedstawionej powyżej wykładni przepisów, a w szczególności art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez organy orzekające wskazanych w skardze przepisów ww ustawy oraz zasad postępowania zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Najistotniejszy w sprawie dowód w sprawie w kontekście zastosowania art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiły bowiem bezsporne ustalenia dokonane przez Wojewodę [...], że R. J. był aktywny poza granicami kraju od [...].2017r. do [...] 2019r. (dowód: pismo z dnia [...].2019r. k. 16 akt administracyjnych) i w związku z powyższym świadczenia rodzinne podlegają w okresie od [...]2017r. do [...].2017r. koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie powyższego zgodnie z art. 23a ustawy o świadczeniach rodzinnych zobowiązywało Wójta Gminy [...] do uchylenia decyzji przyznającej skarżącej zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego. Konsekwencją uchylenia przez Wójta Gminy [...] pierwotnej decyzji w sprawie ustalenia prawa skarżącej do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem będzie przeprowadzenie od nowa przez Wojewodę [...] postępowania co do prawa skarżącej do rzeczonego zasiłku. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w konsekwencji skargę oddalił, na podstawie art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz.2325 ze zm.).