II SA/Bd 983/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2013r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] znak [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza J. odmówił przyznania J. I. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną M. I. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że art. 17ust. 5pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą jest przesłanką do odmowy wnioskowanego świadczenia, gdyż określa, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Od powyższej decyzji J. I. wniósł odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z wydaną decyzją. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że na skutek nowelizacji przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonanej w ustawie z dnia 7 grudnia 2012r. ustawodawca ograniczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego stanowiąc m.in., że świadczenie to nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (ust.5 pkt 2 lit. a omawianego przepisu). Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie występują okoliczności, które uniemożliwiają ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz wnioskującego, gdyż M. I., która jest osobą wymagającą opieki pozostaje w związku małżeńskim, a J. I. nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy J. I. podniósł, że nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną oraz czwórką dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z artykułem 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2a tej ustawy stanowi, iż świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy obu instancji odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia wskazując, że powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt pozostawania M. I. w związku małżeńskim oraz fakt nieposiadania przez skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji błędnie zinterpretowały treść przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie wykładni zaprezentowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. w zaskarżonej decyzji prowadzić musiałoby do wniosku, że małżonek ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad swoim współmałżonkiem sam musiałby być osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pogląd taki prowadziłby do wniosku niemożliwego do zaakceptowania z punktu widzenia porządku prawnego i wymagań przestrzegania konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), że świadczenie ustanowione w celu zapewnienia wsparcia osobie sprawującej opiekę nad wymagającym opieki współmałżonkiem mogłoby być przyznane tylko takiej osobie, która sama również wymaga opieki, bo jest niepełnosprawna w stopniu znacznym. Domniemanie racjonalności prawodawcy nakazuje wykluczyć, iż mógł on wprowadzić unormowanie wywołujące w praktycznej jego realizacji takie, jak wskazane wyżej skutki. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy powinien być zatem rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji (tak wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1196/12 oraz wyrok NSA z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1526/12, wyrok NSA z dnia 20 września 2013r. sygn. akt I OSK 2796/12 dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy z przedmiotowym wnioskiem występuje właśnie sam małżonek. W świetle wyżej przedstawionej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd stwierdza, że organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie wadliwie przyjęły, że pozostawanie w związku małżeńskim jest okolicznością uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w celu opieki nad osobą w nim pozostającą, która wymaga opieki w sytuacji, gdy współmałżonek nie jest zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe okoliczności na uwadze należy uznać, że obie decyzje wydane w sprawie naruszają prawo materialne - art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. organy obowiązane są uwzględnić ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w niniejszym wyroku.