II SA/Bd 994/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lutego 2008r. sprawy ze skargi Z. K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [..] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 994/07 Uzasadnienie Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] listopada 2006 r. i po rozpoznaniu okresowego zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowo - krzyżowego (§ 62 p 1), początkowych dyskretnych ostróg piętowych bez upośledzenia sprawności ruchowej, nieznacznego upośledzenia rozróżniania barw (§ 14 p 5) oraz blizn pourazowych nad kolanem prawym (§ 3 p 1), uznała Z. K. za zdolnego do czynnej służby wojskowej, zaliczając go do kategorii zdrowia A zgodnie z Załącznikiem Nr 2 grupa 1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komisja opierając się na dokumentacji orzeczniczo medycznej, jak również badaniu Rtg kręgosłupa lędźwiowo krzyżowego nie stwierdziła u orzekanego odchyleń od stanu prawidłowego. Badanie ortopedyczne i neurologiczne wykazało zespół bólowy kręgosłupa L-S, bez objawów ubytkowych i rozciągowych. W oparciu o dodatkowe badanie ortopedyczne przeprowadzone w ramach czynności komisyjnych rozpoznano dyskretne początkowe ostrogi piętowe bez istotnego upośledzenia sprawności ruchowej. Zdaniem Komisji stopień nasilenia schorzeń pojedynczo i łącznie pozwalał na wskazaną kwalifikację badanego. W wyniku skargi Z. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] maja 2007 r. sygnatura akt II SA/Bd [...] uchylił powyższe orzeczenie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że powodem uchylenia rozstrzygnięcia był brak ustaleń dotyczących stopnia poprawy stanu zdrowia Z. K. od momentu wydania orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2006 r. o czasowej niezdolności do czynnej służby wojskowej, który uzasadniałyby możliwość jego klasyfikacji do kategorii zdrowia A. W ocenie Sądu Komisja nie odniosła się również do wydanego na stałe orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego. W wyniku dalszego postępowania orzeczeniem z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., po rozpoznaniu u Z. K. przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa piersiowego i lędźwiowo krzyżowego w okresie remisji na podłożu cech przebytej choroby Scheuermanna, dyskretnego zwężenia przestrzeni międzykręgowej L5/S1, nieznacznie upośledzające ruchomość kręgosłupa (§ 62 p 1, § 34 p 1), ostróg piętowych, bez upośledzenia funkcji kończyn (§ 75 p 2), nieznacznego zaburzenia rozróżniania barw (§ 14 p 5), pourazowej blizny nad prawym kolanem (§ 3 p 1), skrzywienia przegrody nosa nie upośledzającego jego drożności (§ 26 p 3), wady zgryzu, (§ 25 p 1), uznała Z. K. za zdolnego do służby wojskowej, zaliczając go ponownie do kategorii zdrowia A. Kwalifikacji tej Komisja dokonała w oparciu o dokumentację medyczną i przedłożone przez orzekanego zdjęcia Rtg kręgosłupa, stóp i stawów biodrowych. Przeprowadzono także badania komisyjne, które wykazały małe nasilenie schorzeń wymienionych w rozpoznaniu nie upośledzające sprawności w sposób istotny. Odnosząc się do orzeczenia o umiarkowanej niepełnosprawności, którym legitymuje się skarżący Komisja wskazała na określoną w nim przyczynę tej niepełnosprawności jako wymienioną w § 26 lit a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania niepełnosprawności (Dz. U. Nr 66, poz. 604), stwierdzając, iż stan zdrowia orzekanego jest daleki od upośledzenia sprawności, o której mówi niniejszy przepis. Przeprowadzone badania specjalistyczne wykazały bowiem, że stan neurologiczny Z. K. jest prawidłowy, a sprawność ruchowa dobra. Ponadto, Komisja wyjaśniła, iż wymienione orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatową Komisję Lekarską w I. nie ma charakteru wiążącego dla wojskowych komisji lekarskich. Na powyższe rozstrzygniecie Z. K. złożył odwołanie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska zakwestionował ustalenia w zakresie posiadanej sprawności ruchowej zarzucając Komisji pominięcie faktu znacznego jej upośledzenia. Podkreślił, iż cierpi na stany bólowe wymagające leczenia farmakologicznego. Z. K. wskazał na brak obiektywizmu poszczególnych lekarzy wchodzących w skład organu orzekającego domagając się ich wyłączenia. Orzeczeniem z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Stwierdziła, że przeprowadzone ponownie przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w B. badania neurologiczne i ortopedyczne nie uzasadniały zmiany kwalifikacji kategorii zdrowia badanego. W ocenie organu odwoławczego przedłożona dokumentacja medyczna z leczenia, jak również dokumentacja z badań komisyjnych wskazuje, iż organ prowadząc postępowanie wykonał zalecenia zawarte w wyroku Sądu z dnia [...] maja 2007 r., co zostało odzwierciedlone w uzasadnieniu orzeczenia. Komisja za nieuprawniony uznała zarzut Z. K., co do braku bezstronności lekarzy orzekających. Niemniej jednak wskazała, iż skład orzekający został zmieniony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie Z. K. wniósł o stwierdzenie jego nieważności bądź uchylenie. Wysunął zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób rażący poprzez rozpoznanie przez organ odwoławczy odwołania obarczonego brakiem formalnym, bez jego usunięcia w trybie art. 64 § 2 k.p.a., co zdaniem skarżącego winno skutkować stwierdzeniem nieważności wydanego orzeczenia. Argumentował, że organ orzekający mimo posiadania dokumentacji medycznej i wyników badań, gdzie rozpoznano przewlekły zespół bólowy kręgosłupa Th/L-S, ograniczył się jedynie do potwierdzenia stanu chorobowego, bez wskazania na ile stan zdrowia skarżącego uległ poprawie w taki sposób by uzasadnić dokonaną kwalifikację zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że rozpoznając skargę ocenia, czy wydając zaskarżone orzeczenie organ nie naruszył prawa w stopniu wpływającym na jej treść. Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem jego nieważności. Należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, wedle którego wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej, wydające decyzje w indywidualnych sprawach. W sprawie zaliczenia kandydata do określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają więc zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 z późn. zm.) normujące zasady i tryb tego postępowania. Oznacza to, że zarówno postępowanie w tych sprawach jak i decyzje obok oceny konkretnej sprawy z punktu widzenia medycznego powinny też spełniać wymogi przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a Sąd ma obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, a z kolei art. 156 § 1 pkt 2 niniejszej ustawy nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i zachodzi wówczas, gdy jego charakter powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako wydana przez organ praworządnego państwa. Stwierdzone wady muszą być oczywiste i o szczególnym ciężarze gatunkowym. Oznacza to, że rażące naruszenie prawa ma miejsce w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu (wyrok NSA z dnia 30 listopada 1999 r. V SA 876/99 Lex nr 50137, wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r. IV S.A. 1705/97 LEX nr 47858, wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 1999 r. V SA 870/98 Lex nr 50194). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżone orzeczenie zostało wydane przez organ, w wyniku rozpoznania odwołania, które nie zostało podpisane przez wnoszącego, co rażąco narusza przepisy procedury administracyjnej - art. 63 § 3 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 i 128 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. Podkreślić należy, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 k.p.a.). Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania (art. 128 k.p.a.). Zasada ograniczonego formalizmu odwołań, wyrażona przytoczonymi regulacjami, nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych. Przestrzeganie bowiem tych ograniczonych wymagań formalnych ma istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony słusznego interesu strony. Odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. i powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 k.p.a., a co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a jeżeli jest wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje, iż podanie (odwołanie) pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie (odwołanie). Brak podpisu strony, który nie został usunięty, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania - w przypadku odwołania - niemożność jego rozpoznania. Przepis art. 64 § 2 k.p.a. wskazuje, że jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym odwołanie bez podpisu, czyli niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 Kpa, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 Kpa (wyrok NSA z dnia 12 maja 1994 r., sygn. akt: SA/Gd 2365/93, POP 1997/3/62). Zatem, jeżeli organ wydaje rozstrzygnięcie w oparciu o niepodpisane odwołanie, to w takim przypadku bez podstawy prawnej występuje w charakterze organu odwoławczego. Takie działanie organu noszące znamiona działania z urzędu, rażąco naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - art. 15 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2005 r., V SA/Wa 1770/04, Lex nr 175366, czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2005 r., II SA/Wa 455/05, Lex nr 227667). Przyjmuje się bowiem, iż organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień organu odwoławczego w stosunku do konkretnej decyzji organu I instancji dopiero wówczas, gdy strona wniesie od niej odwołanie (wyrok z dnia 25 maja 1984 r., sygn. akt II SA 2048/83 - ONSA 1984/ 1/51, z dnia 4 maja 1985 r., sygn. akt SA/Wr 127/85 OSP 1988/9/198 oraz z dnia 17 września 1990 r., sygn. akt III SA 647/90 Wspólnota 1991/36/21). W tej sytuacji stwierdzić należy, że orzeczenie organu odwoławczego wydane na podstawie odwołania zawierającego uchybienie formalne w postaci braku podpisu strony jest nieważne z przyczyny rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy stosując się do wszystkich przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nada bieg odwołaniu strony pod warunkiem uzupełnienia przez nią braków formalnych tego odwołania (podpisanie go przez osobę odwołującą się) i rozpozna sprawę zgodnie z regułami dotyczącymi postępowania odwoławczego (rozdział 10 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wypowiedział się w tej sprawie w kwestii zarzutów skarżącego zawartych w skardze, gdyż decyzja w tej sprawie jako nieostateczna i nieprawomocna nie podlega rozpoznaniu. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.