II SA/Bd 996/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 marca 2012r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011r. nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2011r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata M.B. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bd 996/11 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. dnia [...] 2011 r. decyzją nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. J. od decyzji Starosty I. z dnia [...] 2011 r. nr [...], którą odmówiono wyrejestrowania samochodu osobowego [...] o nr [...] — na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 79 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 15 ust. 1 rozporządzenia Min. Infrastruktury dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U.z 2007 r., Nr 186, poz. 1322) oraz art. 18 - 24 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 z zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przytaczając art. 79 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym wskazano, że nie wystąpiła żadna z przesłanek z pkt 1 - 4. Przedłożone dowody nie odpowiadają wymaganiom określonym prawem, w szczególności w art. 25 ust. 1 ustawy z 20 stycznia 2005 r. Skarżący wskazując na przyczynę wyrejestrowania nie dołączył zaświadczenia, o którym mowa w art. 25 ust. 1 tej ustawy. Nie spełnił tym samym warunków określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym i rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów. W skardze A. J. przedstawił swój punkt widzenia dot. obowiązków ciążących na osobach chcących wyrejestrować samochód wynikających z przepisów prawa wskazując, iż nie dopełnił ciążących na nim obowiązków z uwagi na brak znajomości przepisów i dlatego zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczym i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, co między innymi oznacza, że ma obowiązek dokonania konkretnej oceny zaskarżonej decyzji, i to niezależnie od podniesionych zarzutów i powołanej podstawy prawnej. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględniania skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonanie. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało, więc zbadać zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) i innymi przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji. I dlatego w związku z powyższym należało zwrócić w pierwszej kolejności uwagę na przepisy Kpa dotyczące zasad ogólnych postępowania administracyjnego zawarte w art. 6- 16. Wynika z nich między innymi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 - zasada państwa prawa), w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 zasada praworządności), obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 - zasada pogłębiania zaufania obywateli), a także zapewnienie stronom czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 - zasada uczestnictwa stron w postępowaniu). Wynika z nich również, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 - zasada informowania stron). Powyższe zasady ogólne, wyrażone przez ustawodawcę już w początkowych przepisach Kpa są podstawowymi, kardynalnymi zasadami, które muszą być uwzględnione w każdym postępowaniu administracyjnym, na każdym etapie postępowania. Uzupełnieniem i rozwinięciem ich są między innymi kodeksowe przepisy dotyczące postępowania dowodowego (art. 75-88). W szczególności wynika z nich, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1) i ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 ustawy z 30 lutego 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Tymczasem analiza akt postępowania administracyjnego prowadzi Sąd do wniosku, że rozstrzygnięcie odmawiające wyrejestrowania pojazdu zapadło bez głębszej analizy obowiązującego prawa z wyraźnym naruszeniem powyżej wskazanych przepisów. Stosowanie przepisów prawa przez organy administracji nie może następować w sposób mechaniczny, abstrahujący od wyjątkowych okoliczności konkretnych przypadków i skutkujący tym, że jednostka nie może znaleźć skutecznego środka ochrony swoich słusznych interesów. W kontekście przepisów dotyczących właśnie wyrejestrowania pojazdów zwracał na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt: I OSK 1001/07), w którego uzasadnieniu znalazł się następujący wywód: "Formalistyczna wykładnia art. 79 ust. 1 powołanej ustawy - Prawo o ruchu drogowym pozostaje w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi, w tym z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym. Demokratyczne państwo prawne gwarantuje jednostce prawo do procesu, a zatem do obrony w postępowaniu uregulowanym przepisami prawa. Nie jest zatem prawidłową wykładnią wykładnia, która odrzuca stosowanie przepisów prawa procesowego, co zamyka możliwość prawną załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej." Skupienie się przez organ jak w niniejszej sprawie wyłącznie na przesłance wyrejestrowania pojazdu określonej w art. 79 ust. 1 pkt 1 ustawy, z pominięciem pozostałych oznacza naruszenie obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa). Działanie organów narusza także wspomniane wyżej obowiązki wynikające z ogólnej zasady informowania (art. 9 Kpa). Ponadto organy zasłaniając się formalistyczną wykładnią obowiązujących przepisów nie podjęły nawet próby znalezienia rozwiązania respektującego zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu stron (art. 7 Kpa). Powyższe uchybienia procesowe należy uznać za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawidłowa realizacja obowiązków wynikających z przywołanych zasad ogólnych postępowania administracyjnego mogła, bowiem doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy. W efekcie uchybienia te, na podstawie cytowanego przepisu, muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., a ponieważ analogicznych uchybień dopuścił się organ I instancji, musi to skutkować uchyleniem również jego decyzji po myśli art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchylenie decyzji skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia przez Starostę I. W szczególności obowiązkiem organu będzie zbadanie, czy w sprawie nie zachodzą podstawy do zastosowania innej przesłanki wyrejestrowania pojazdu niż określona w art. 79 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Organ powinien przy tym mieć na uwadze konieczność znalezienia takiego rozwiązania, które pogodzi słuszny interes skarżącego i interes publiczny, stosując wszystkie powyższe zasady i przeprowadzając postępowanie dowodowe w zakresie określonym przywoływanymi powyżej przepisami art. 75 § 1 i następnymi Kpa. Przypadki wyrejestrowania pojazdu wymienia przywołany przez organy obydwu instancji przepis art. 79 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. I tak, pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek jego właściciela w następujących sytuacjach: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, wydanego w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2) kradzieży pojazdu, jeżeli właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania, 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę, 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą, 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdu na podstawie stosownego zaświadczenia. Mając powyższe na uwadze sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania uchylonych wyrokiem decyzji oparto na art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z przepisem art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).