II SAB/Bd 104/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Jagiełłowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia [...] 2016 r. K. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w związku z wnioskiem z dnia [...] 2016 roku o wskazanie ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do Starosty w poszczególnych latach w okresie 2010-2015 oraz w roku 2016 do chwili udzielenia odpowiedzi na wniosek. Autor skargi wskazał, iż wnosi nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi jej autor napisał, że w dniu [...] 2016 roku za pośrednictwem poczty elektronicznej złożył wniosek o dostęp do informacji publicznej. Wskazał przy tym, że bezspornie organ jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, zaś wnioskowana informacja ma właśnie taki charakter. Tymczasem, do dnia wniesienia skargi skarżący nie uzyskał żadnej odpowiedzi na ww. wniosek, co czyni skargę uzasadnioną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że do skargi nie został dołączony żaden dokument lub informacja potwierdzająca skuteczne doręczenie informacji. Załączony do skargi wydruk ze skrzynki elektronicznej skarżącego stanowi jedynie dowód wysłania wniosku, nie zaś doręczenia. Ustalenia organu dokonane w następstwie złożonej skargi nie wykazały, ażeby wniosek został skutecznie doręczony. W szczególności, organ wskazał, że w prowadzonych zgodnie z przepisami instrukcji kancelaryjnych rejestrach nie odnotowano tego wniosku. Organ wskazał, że wobec braku możliwości stwierdzenia we własnym zakresie, że wniosek faktycznie wpłynął do Starostwa, zwrócił się do skarżącego o przesłanie posiadanego dowodu doręczenia przedmiotowego wniosku lub dowodu potwierdzającego inne działania wnioskodawcy w zakresie załatwienia przedmiotowej sprawy, czego jednak skarżący nie zrobił. Organ zwrócił uwagę, że skarżący nie skorzystał z możliwość przesłania Staroście wniosku za pośrednictwem platformy e-PUAP, generującym odpowiednie urzędowe poświadczenie odbioru, ani z innych możliwości urzędowego doręczenia składanego wniosku. Wskazał też, że skarżący nie podejmował żadnych działań w sprawie mających na celu ustalenie etapu procedowania przez organ z jego wnioskiem, co mogłoby doprowadzić do wyjaśnienia i załatwienia sprawy zgodnie z wolą wnioskodawcy. Starosta podniósł, że doręczony mu ze skargą wniosek o udostępnienie informacji publicznej, został niezwłocznie załatwiony przez organ, jednakże skarżący do dnia przesłania odpowiedzi na skargę nie potwierdził odbioru odpowiedzi na wniosek w formie elektronicznej. Na koniec organ wyjaśnił, ze w zakresie funkcjonowania skrzynek poczty elektronicznej korzysta z usług przedsiębiorcy zewnętrznego. Pobieranie przez urząd tego rodzaju przesyłek wiąże się z korzystaniem z usług hostingowych realizowanych przy użyciu serwerów zewnętrznych. Stosowane zabezpieczenia (ich wysoki poziom) mogą prowadzić do nieskutecznych prób doręczania przesyłek. W zakresie funkcjonowania tej usługi organ odnotował zdarzenia związane z brakiem możliwości doręczenia przesyłek. W dniu [...] 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym cofnął skargę w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej oraz w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS. W pozostałym zakresie zaś podtrzymał skargę. Skarżący wskazał, że nie może być obciążany negatywnymi konsekwencjami wadliwego funkcjonowania systemów elektronicznych organu. Stwierdził, że złożył skutecznie wniosek, który nie został zwrócony przez systemy elektroniczne organu. Powołał się przy tym na orzecznictwo NSA dotyczące konsekwencji uznania napływającej do organu korespondencji za "SPAM" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwaną: "p.p.s.a.", jak i poprzedzającej ją decyzji, nie potwierdza, aby w toku postępowania administracyjnego uchybiono przepisom postępowania, jak i prawa materialnego, co uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy stwierdzić, że organ wskazuje, że nie otrzymał w ogóle wniosku o udostępnienie informacji publicznej, w związku z czym ciężar wykazania, że wniosek złożony został skutecznie obciążał skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 973/12; z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15). Trudno bowiem wymagać, by organ wykazywał, że nie otrzymał wniosku. Skoro skarżący wybrał złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej powinien zabezpieczyć potwierdzenie odbioru takiego wniosku. W odniesieniu do doręczeń za pośrednictwem poczty elektronicznej możliwe są doręczenia za potwierdzeniem odbioru, doręczenia z wykorzystaniem systemu ePUAP (por. art. 63 K.p.a.). Wówczas nie ma żadnej wątpliwości, że wniosek do organu dotarł i w jakiej dacie. Z możliwości tej skarżący nie skorzystał, co przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidują, ale wiąże się z konsekwencją w postaci braku wykazania skutecznego złożenia wniosku. Na potwierdzenie złożenia wniosku skarżący przedłożył wydruk z własnej poczty elektronicznej. Przy takim wydruku nie ma możliwości sprawdzenia czy jest to autentyczny wydruk pochodzący z folderu - elementy wysłane, czy tylko kopia robocza. Sąd wskazuje, iż istnieje możliwość, że po wpisaniu prawidłowego adresu odbiorcy, nadawca może nacisnąć spacje by wiadomość nie dotarła do adresata (błędny adres) mimo, że na wydruku z poczty elektronicznej pozornie adres nadawcy będzie prawidłowy (por. wyrok SAB/Kr 147/15) Ponadto stwierdzić należy, że skarżący nie przedłożył innego dokumentu potwierdzającego wysłanie przedmiotowej wiadomości. W ocenie Sądu, twierdzeniu organu, że nie otrzymał przedmiotowego wniosku, należy dać wiarę, gdyż nie ma żadnych przesłanek je podważających. Skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w dostarczeniu przedmiotowego zapytania do organu. Ponadto nie wyjaśnił, dlaczego w sytuacji, gdy nie otrzymał odpowiedzi na wniosek nie ponawiał korespondencji mailowej z organem, a w szczególności, dlaczego nie zastosował - wobec braku potwierdzeń dostarczenia e-mail - innej formy doręczenia, jak np. drogi pocztowej ze szczególnym uwzględnieniem zastosowania zwrotnego poświadczenia odbioru. W ocenie Sądu orzekającego w interesie skarżącego leżało skuteczne doręczenie przedmiotowych zapytań organowi. Skarżący jednak świadomie wybrał najprostszy (wymagający najmniej wysiłku i kosztów), a jednocześnie najbardziej ryzykowny (trudności w wykazaniu doręczenia korespondencji) sposób doręczenia. W tej sytuacji to nie organ ponosi konsekwencje tego wyboru lecz strona skarżąca. Wobec powyższego, Sąd uznał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym załączonego do skargi wydruku ze skrzynki poczty elektronicznej, nie można przyjąć, że wniosek o udzielnie informacji publicznej został przez skarżącego, po pierwsze, skutecznie wysłany, a po wtóre, następnie doręczony do organu. Skarżący powołał się na postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15 w którym wskazano, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15; postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; por. też: wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). "Tym samym wytknąć należy Sądowi pierwszej instancji, że ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie skarżącego". Z orzecznictwa tego wynika w istocie domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) byłoby iluzoryczne, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Godziłoby to w regulacje konstytucyjne, wymagające zapewnienia sprawności działania władz publicznych (preambuła Konstytucji), jak też dostępność informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji). Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że dla zastosowania opisanego wyżej domniemania kluczowe jest ustalenie, czy wniosek został w ogóle wysłany drogą elektroniczną. Dopiero potwierdzenie tego faktu pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek. Ponieważ skarżący nie wykazał, że organ otrzymał od niego, wcześniej niż ze skargą, wniosek o udzielnie informacji publicznej, nie można przyjąć, że do momentu wpłynięcia skargi spoczywał na organie obowiązek udzielenia informacji publicznej na ten wniosek, a tym samym zarzucić mu bezczynności. Dołączenie do skargi wniosku o udzielenie informacji publicznej spowodowało, że termin oznaczony w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w którym organ powinien rozpoznać wniosek, rozpoczął swój bieg z chwilą otrzymania skargi przez Starostę. Jak wynika z akt sprawy, czego również nie kwestionuje skarżący, Starosta po otrzymaniu w dniu [...] 2016 r. wniosku o udzielenie informacji publicznej, dołączonego do skargi na bezczynność organu, udzielił pismem z dnia [...] 2016 r. stanowiącym załącznik do doręczonego skarżącemu e-maila, wnioskowanej informacji. Z powyższych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.