II SAB/Bd 111/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy ze skargi A. S. – L. na bezczynność [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że [...] w [...] dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku A. S. – L. z dnia [...] kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania [...] w [...] do załatwienia wniosku skarżącej A. S. – L. o udostępnienie informacji publicznej, 4. zasądza od [...] w [...] na rzecz A. S. – L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e: A-S, zwana dalej: "skarżącą" lub "stroną" 12 kwietnia 2022 r., listem poleconym, nadanym w tym samym dniu, złożyła do stowarzyszenia pod nazwą: [...], zwanego dalej: "organem", wniosek o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści sentencji żądania:" Na podstawie art 2 ust. 1 w zw. z art. 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 10 ust 1 ustawy z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej jako podatnik Gminy Bydgoszcz wnoszę o niezwłoczne udzielenie mi następującej informacji publicznej obejmującej: 1.1 Informacje o wszystkich umowach zawartych przez [...] z siedzibą w Bydgoszczy przy ul. [...] w roku 2021 oraz 2022 z Gminą Bydgoszcz oraz Województwem Kujawsko-Pomorskim. 1.2 Informacje o wysokości majątku publicznego tj. środków finansowych (dotacji i in.) przekazanych przez Gminę Bydgoszcz oraz Województwo Kujawsko-Pomorskie [...] z siedzibą w Bydgoszczy w roku 2021 i 2022, w tym o poszczególnych transzach (kwoty, daty przekazania). 1.3 Informacji o sposobie rozdysponowania majątku publicznego przekazanego [...] przez Gminę Bydgoszcz oraz Województwo Kujawsko-Pomorskie w latach 2021-2022". Pismem z 20 czerwca 2022 r., nadanym listem poleconym 23 czerwca 2022 r., skierowanym do skarżącej organ w odpowiedzi na jej wniosek z 12.04.2022, wyjaśnił, że musi ustalić, czy udzielając odpowiedzi nie naruszy prawa i czy w ogóle ma prawny obowiązek z korespondować ze skarżącą i czy jej zachowanie nie jest objawem chorobliwego pieniactwa. Jednocześnie organ wezwał do uzupełnienia braku wniosku poprzez wyjaśnienie w formie pisemnej w terminie 7 dni, dlaczego uzyskanie żądanych informacji wskazanych we wniosku z 12.04.2022 jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wyjaśnienie tej kwestii będzie możliwe przez wskazanie, w jaki sposób skarżąca zamierza spożytkować pozyskaną wiedzę i w jaki sposób wiedza ta przyczynić może się do polepszenia funkcjonowania organu, a nie być tylko podglebiem kolejnych plotek, bądź nawet działań dywersyjnych w stosunku do społeczeństwa obywatelskiego. Wskazano, że ze względu na to, że wniosek skarżącej nie zawierał ww. wyjaśnień, a sprawa jej działań zagadkowa, nie mówiąc już o zastrzeżeniach moralnych, organ jest zmuszony przedłużyć termin udzielenia odpowiedzi o jeden miesiąc. Następnie skarżąca, pismem z 17 maja 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność organu zarzucając naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 6.09.2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, t.j.), zwanej dalej: "u.d.i.p.", w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dn.12.04.2022r, 2) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego w wys. 480 zł oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - 17 zł. W uzasadnieniu skargi wskazano, co następuje: Skarżąca wskazała swój adres określając w ten sposób formę udostępnienia wnioskowanych informacji. Organ odebrał wniosek w dniu 13.04.2022r. Dowód: wniosek z 12.04.2022r. wraz z dowodem nadania - w zał. Wydruk z informacji o doręczeniu ze strony Poczty Polskiej - w zał. Wniosek był zasadny ponieważ: 1. Z posiadanych przez stronę informacji wynika, że organ dysponował lub dysponuje majątkiem publicznym na podstawie umów zawartych z Gminą Bydgoszcz i faktycznie dokonanych przez Gminę transferów środków publicznych na rzecz tego stowarzyszenia. 2. Prezes Zarządu Stowarzyszenia jest byłym wiceprezydentem i byłym radnym Gminy Bydgoszcz, a zatem tym większa powinna być transparencja w przekazywaniu organowi środków Gminy, jak i troska o realizację obowiązków w zakresie udostępniania informacji publicznej; Art. 17 u.d.i.p. nakazuje stosowanie przepisów proceduralnych obowiązujących organy władzy publicznej w zakresie udostępniania informacji także wobec podmiotów niebędących takimi organami. Zgodnie przyjmuje się, że "Ustawa szeroko zakreśla krąg podmiotów zobligowanych do udzielania informacji publicznej, wobec czego konieczny jest jednolity, obowiązujący wszystkie te podmioty tryb załatwiania wniosków na podstawie przepisów komentowanej ustawy (zob. wyroki WSA w Warszawie: z 8 września 2006 r., II SAB/Wa 40/06, LEX nr 265495 i z 23 maja 2007 r., II SA/Wa 875/06, LEX nr 338297). Przepis ma charakter proceduralny, pozwala składać skargi na decyzje i bezczynność podmiotów niebędących organami władzy publicznej, ale posiadających informację publiczną" I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska [w:] I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 17. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu, podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił odpowiedzi. Organ decyzją z dnia 2 sierpnia.2022 r., na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1, u.d.i.p. oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 t.j.), dalej zwanej: "kpa", po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 12 kwietnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, odmówił udostępnienia informacji publicznej obejmującej: 1) informacje o wszystkich umowach zawartych przez organ w roku 2021 oraz 2022 z Gminą Bydgoszcz oraz Województwem Kujawsko-Pomorskim, 2) informacje o wysokości majątku publicznego tj. środków finansowych (dotacji i in.) przekazanych przez Gminę Bydgoszcz oraz Województwo Kujawsko-Pomorskie organowi w roku 2021 i 2022, w tym o poszczególnych transzach (kwoty, daty przekazania), 3) informacje o sposobie rozdysponowania majątku publicznego przekazanego organowi przez Gminę Bydgoszcz oraz Województwo Kujawsko-Pomorskie w latach 2021-2022. Powyższa decyzja została nadana listem poleconym skarżącej 2 sierpnia 2022 r. Organ pismem z 4 listopada 2022 r., nadanym 22.12.2022 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, a jednocześnie na wezwanie Sądu z 12.12.2022 r. o nadesłanie odpowiedzi na skargę tożsamej z pismem organu z 16.08.2022 r., poinformował, że przekazało do Sądu: • decyzję z 2.08.2022 w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej dostępu do informacji publicznej - wraz z dowodem nadania tej decyzji do jej adresata za pośrednictwem listu poleconego, • wezwanie z 20.06.2022 wraz z dowodem nadania za pośrednictwem listu poleconego, oraz • skargę, wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazano, co następuje: Skarga była przedwczesna. Skarżąca nie wskazała ani we wniosku ani też później (nie ustosunkowała się do pisma 20.06.2022), że pozyskanie przez nią żądanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skarżąca wraz z jej mężem wykorzystuje prawo do dostępu do informacji publicznej jako instrument nacisku dla osiągnięcia korzyści majątkowej. Jednocześnie w dniu 2.08.2022 wydana została decyzja w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej dostępu do informacji publicznej, co czyni skargę bezprzedmiotową. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale II OPS 5/19 wydanej w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że przyjęcie koncepcji nielimitowanego żadnym terminem prawa do złożenia skargi na bezczynność jest nie do zaakceptowania z kilku względów; po pierwsze, pozostaje w sprzeczności z istotą skargi na bezczynność (przewlekłość). Zdanie to wypowiedziane zostało w kontekście rozpoznawania sprawy po wydaniu decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia dostępu do informacji publicznej. NSA zauważył w takiej sytuacji, że "kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Należało uznać, że organ jako podmiot dysponujący majątkiem gminnym i województwa jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Jak wynika bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c, u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym, w tym o majątku m.in. jednostek samorządu terytorialnego. Skoro więc skarżąca domaga się ujawnienia informacji o dysponowaniu majątkiem przekazanym przez Gminę Bydgoszcz oraz Województwo Kujawsko-Pomorskie, to organ jako podmiot dysponujący tym majątkiem ma obowiązek udostępnić informację publiczną w zakresie odnoszącym się do tego majątku, który to obowiązek wynika również z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., który stanowi o tym, że do udostępnienia informacji publicznej zobowiązane są podmioty, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Organ ma formę prawną stowarzyszenia. Udostępnieniu podlega nie każda informacja będąca w dyspozycji stowarzyszenia lub odnosząca się do jego funkcjonowania, lecz tylko ta, która dotyczy wykonywania zadań publicznych lub dysponowania majątkiem publicznym. Stowarzyszenie, ubiegając się o dotacje publiczne, a następnie je przyjmując, musi godzić się z tym, że informacja dotycząca gospodarowania mieniem publicznym będzie podlegała publicznemu udostępnieniu (wyrok NSA z 8 lipca 2015 r., I OSK 1514/14, CBOSA). Mając zatem na uwadze to, że zaistniały przesłanki udostępnienia żądanej informacji publicznej przez organ na gruncie niniejszej sprawy z wniosku skarżącej, co zresztą nie było kwestionowane przez organ, winien on był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Omawiana ustawa stanowi, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 12 kwietnia 2022 r. został złożony w dopuszczalnej formie korespondencji nadanej listem poleconym. Doręczenie wniosku organowi, jak wynika z dowodu przedłożonego przez stronę, nastąpiło 13.04.2022 r. Organ zobowiązany w reakcji na wniosek przez ponad 2 miesiące i 9 dni nie podjął żadnej czynności przewidzianej ustawą – nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji odmownej, nie powiadomił też wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację. Dopiero 23.06.2022 r., zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez wykazanie czy żądanie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Nie otrzymawszy natomiast odpowiedzi w tym zakresie, następną czynność w postaci wydania decyzji odmownej z dnia 02.08.2022 r., podjął po miesiącu i 8 dniach. W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ pozostawał wobec wniosku skarżącej w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Dlatego też na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono w pkt pierwszym sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a, p.p.s.a. stwierdził w punkcie drugim sentencji wyroku, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (vide: B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Tak drastyczna sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Nieudostępnienia wnioskowanej informacji nie można oceniać jako przejawu złej woli podmiotu zobowiązanego ale nieuzasadnionego potraktowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej jako przejaw nękania ze strony skarżącej i obawy w jaki sposób zamierza ona spożytkować pozyskaną informację publiczną, co wynika wprost z pisma organu z dnia 22.06.2022 r. Sąd miał też na względzie okoliczność, że organ nie jest profesjonalnym organem administracji mającym odpowiednie przygotowanie, aparat i wiedzę w zakresie stosowania prawa. Sytuacja procesowa ukształtowała się w niniejszej sprawie w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność podmiot zobowiązany wydał decyzję z dnia 2.08.2022 r., w której odmówił udostępnienia informacji publicznej w całości. Tym samym w całości załatwił wniosek o udostępnienie informacji publicznej i przestał pozostawać w bezczynności. Oznacza to, że załatwienie wniosku powoduje brak podstaw do zobowiązywania organu do rozpoznania wniosku skarżącej. Skoro organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku w tym zakresie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z tym należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej, o czym orzeczono w pkt trzecim sentencji wyroku. Rzecz jasna, wydana decyzja odmawiająca udzielenia informacji publicznej podlega zaskarżeniu, jednak w odrębnym postępowaniu. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł) wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) Sąd orzekł w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie czwartym sentencji. Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.