II SAB/Bd 112/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przeprowadzenia niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z 16 lipca 2025 r. W. B. ("skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przeprowadzenia niezbędnego remontu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w W., który nie został przeprowadzony w terminie. W uzasadnieniu wskazał, że organ winien załatwić niniejszą sprawę do dnia 9 maja 2025 r., tj. do dnia wygaśnięcia umowy najmu mieszkania socjalnego zajmowanego dotąd przez skarżącego. Wyjaśnił, że w listopadzie 2024 r. przyznano mu lokal mieszkalny przy ul. [...] w ramach zamiany mieszkania, a zgodnie z art. 6a ustawy o ochronie praw lokatorów miasto zobowiązane jest do przekazania przydzielonego lokalu w stanie umożliwiającym zamieszkanie. Mimo upływu wielu miesięcy, do dnia wniesienia skargi nie przeprowadzono jednak niezbędnych prac remontowych. Wraz ze skargą skarżący przedłożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że jest zobowiązany do równego traktowania wszystkich wnioskodawców, a aktualnie na remont przydzielonych lokali oczekuje 101 rodzin, którym skierowania zostały wystawione od stycznia 2024 r. Przeprowadzenie remontu poza kolejnością jedynie w oparciu o subiektywną ocenę wyjątkowości danego wnioskodawcy prowadziłoby do naruszenia zasady równości i budziło zastrzeżenia. Wobec tego skarga zdaniem organu jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kwestią wymagającą rozważenia przez Sąd w niniejszej sprawie jest dopuszczalność przedmiotowej skargi z punktu widzenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2024 r, poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) określa art. 3 § 1-3. Obejmuje on m.in. skargi na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, inne niż określone w pkt 1-3 § 2 art. 3 ww. ustawy akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Rozważenia zatem wymagało, czy objęta skargą bezczynność Prezydenta Miasta [...] w realizacji oczekiwanego remontu lokalu mieszkalnego socjalnego stanowi taką formę działania/bezczynności organu wykonawczego gminy, która związana jest z jurysdykcyjną kompetencją tego organu jako zadanie związane z realizacją czynności z zakresu administracji publicznej - poddanych przez prawodawcę kontroli sądów administracyjnych. Kwestia zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowana została w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ww. ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Nie oznacza to jednak, że musi to czynić w formach zwykle przewidzianych dla tego rodzaju działalności organu administracji publicznej tj. w formach aktów administracyjnych wydawanych w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszym przypadku kwestie te są bowiem załatwiane w formie cywilnoprawnej (umowa najmu) i wszelkie spory w takim przypadku rozstrzygać będą sądy powszechne. Odnieść należy się w tym miejscu również do uchwały z 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08, (publ. ONSAiWSA 2008/6/90), w której to Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę ma dwa etapy. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy bądź osobę upoważnioną oraz zaopiniowaniu przez komisję lokalową. Następnie wydawane jest rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Działanie zarządu dzielnicy w pierwszym etapie nie stanowi ani oferty zawarcia umowy, ani negocjacji umowy. Ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Uchwała odmawiająca zakwalifikowania określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz rozstrzyga o tym, że ta osoba nie spełnia warunków do ubiegania się o wynajęcie jej lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Natomiast po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, podkreślić należy zatem, że wniosek skarżącego – inicjujący postępowanie w ramach którego skarżący zarzucił organowi bezczynność - nie dotyczył zakwalifikowania go do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy. Skarżący w okolicznościach sprawy ma już bowiem przyznany zamienny lokal mieszkalny i ubiega się wyłącznie o wykonanie w nim remontu poza kolejnością. Realizacja konkretnych czynności dotyczących lokalu socjalnego, np. jego remontu, już po zakwalifikowaniu danej osoby do zawarcia umowy najmu lokalu nie wywołuje jednak po stronie organu konieczności wydawania aktu w formie przepisanej w Kodeksie postępowania administracyjnego, gdyż stanowi kwestię o charakterze cywilnoprawnym. Nie można tych działań określić także jako realizacji czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego czy też postępowań, do których mają zastosowanie przepisy tej ustawy. Tym samym należy stwierdzić, że bezczynność, o której jest mowa w skardze pozostaje poza wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. zakresem kognicji sądu administracyjnego. Brak jest więc w niniejszej sprawie podstaw prawnych do rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, uznaje, że złożona przez skarżącego skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a zatem jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). Powyżej opisana oczywista bezzasadność skargi, zgodnie z przepisem art. 247 p.p.s.a., powoduje że nie przysługuje w tej sprawie skarżącemu prawo pomocy (wnioskowane w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata). Wobec tego, na podstawie art. 247 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a., odmówiono stronie przyznania prawa pomocy (pkt 2 sentencji postanowienia).