II SAB/Bd 37/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1.stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku M. S. z dnia [...] stycznia 2025 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody [...] do załatwienia wniosku wskazanego w pkt 1, 4. oddala skargę w pozostałej części, 5. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem datowanym na [...] stycznia 2025 r. M. S. (Skarżący) zwrócił się do Wojewody [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu pism skierowanych do Wójta Gminy R. i Przewodniczącego Rady Gminy R. (opisanych w korespondencji z [...] stycznia 2025r., dotyczącej przestrzegania przez gminę przepisów ustawy o ochronie zabytków). We wniosku wskazano sposób udostępnienia: przesłanie informacji na podany adres poczty elektronicznej. W odpowiedzi na wniosek Wojewoda [...] sporządził [...] stycznia 2025 r informację pisemną, do której załączono żądane pismo adresowane do Wójta Gminy R. i Rady Gminy R. (datowane) na [...] grudnia 2024r. M. S. pismem z [...] lutego 2025r. (data wpływu do organu) zaskarżył bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku z [...] stycznia 2025r., zarzucając naruszenie jego praw do informacji wynikających z art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 902 – dalej "u.d.i.p."). Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie go do rozpoznania wniosku, zasądzenie kosztów postępowania oraz zasądzenie grzywny wobec organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, alternatywnie o: umorzenie postępowania oraz stwierdzenie, że ewentualna bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a nadto o odstąpienie od zasądzania grzywny. Wojewoda wyjaśnił, że pismo przewodnie datowane na [...] stycznia 2025r. w wyniku błędu pisarskiego zostało skierowane na nieprawidłowy adres mailowy i pismo to (stanowiące odpowiedź na wniosek z [...] stycznia 2025r.) nie dotarło do Skarżącego na dzień wniesienia przez niego skargi na bezczynność. Wojewoda wyjaśnił (oraz udokumentował), że po wniesieniu skargi żądany skan pisma został przesłany Skarżącemu [...] lutego 2025r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Według art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 p.p.s.a. Prawo do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 ust.1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W zakres tego prawa wchodzi również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ww. ustawa z dnia 6 września 2001 r. Stanowi ona m.in., że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6). Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę. Jeśli przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu ww. ustawy, a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Wobec powyższego, o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Zauważyć również należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym lub niezawinionym działaniem lub opieszałością organu. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] stycznia 2025r. (godzina18:38) z adresu [...] na adres [...] Skarżący skierował wniosek o udostępnienie informacji publicznej (skan pisma opisanego we wniosku). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości to, że wniosek z [...] stycznia 2025r. dotyczył informacji publicznej, zarówno w aspekcie podmiotowym, jak i podmiotowym. Wniosek został bowiem skierowany do Wojewody [...] na oficjalny adres poczty mailowej urzędu, a przedmiot wniosku dotyczył danych publicznych - realizacji zadań publicznych. Dane publiczne, w tym, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli podmiotów ich prowadzących jako informacja publiczna, została wymieniona w art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Odnotować wypada w tym miejscu, że powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych aprobuje się, wobec braku wyraźnej regulacji w u.d.i.p., dopuszczalność złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą mailową. Przyjmuje się również, że wniosek musi spełniać minimalne wymogi pozwalające na określenie przedmiotu i zakresu żądania, umożliwiające jego prawidłowe załatwienie. W przedmiotowej sprawie wniosek złożony drogą mailową zawierał niezbędne dane, w tym jasno określony zakres żądania oraz imię i nazwisko wnioskodawcy. Wnioskodawca wskazał również jednoznacznie, że oczekuje odpowiedzi mailem. W tej sytuacji należało oczekiwać od Wojewody [...], że na wniosek sformułowany drogą mailową w dniu [...] stycznia 2025 r. odpowie do dnia 23 stycznia 2025r. (bieg terminu do załatwienia wniosku powinien być liczony od 9 stycznia 2025r. z uwagi na wystosowanie go drogą mailowa po godzinach urzędowania organu pomocniczego Wojewody), względnie powiadomi o przedłużeniu terminu, zgodnie z wymogami art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Tymczasem organ w tym terminie ani nie udzielił odpowiedzi, ani nie poinformował o przedłużeniu terminu. Stan bezczynności istniał w dniu złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tj. w 5 lutego 2025r. Jak wynika z akt sprawy i udzielonej odpowiedzi na skargę, w dniu 7 lutego 2025r. Skarżącemu została udzielona odpowiedź na wniosek z [...] stycznia 2025r. - kiedy to po wypływie skargi na bezczynność organ zorientował się w popełnionej pomyłce w adresie, która spowodowała, że wcześniej przygotowana wiadomość nie dotarła do adresata. Jakkolwiek zasadnym jest przyjęcie, że błąd ten był niezamierzony, to jednak faktem jest, że w zakreślonym przepisami u.d.i.p. terminie Skarżący nie spotkał się z żadną reakcją na swój wniosek. Przyczyna tego stanu rzeczy nie ma znaczenia dla oceny, czy do takiej bezczynności doszło. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku Skarżącego z [...] stycznia 2025r. Podane w odpowiedzi na skargę okoliczności Sąd wziął natomiast pod uwagę, oceniając charakter zaistniałej bezczynności, zgodnie z wymogami art. 149 § 1a p.p.s.a. Po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku). W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r., II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła, a bezczynność wynikała z przyczyn organizacyjnych i błędnej kwalifikacji wniosku. Nie bez znaczenie jest również fakt, że organ udzielił informacji niezwłocznie po wniesieniu skargi. Wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała, zatem brak było podstaw do zastosowania środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. i z tych względów Sąd oddalił żądanie zasądzenia grzywny – o czym orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 5 sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.