II SAB/Bd 44/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Tyliński sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi I. U. i R.U. na bezczynność [...] S.A. w G. Oddział w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do udostępnienia informacji publicznej, 2. stwierdza, że bezczynność [...] S.A. w G. Oddział w T. miała charakter rażącego naruszenia prawa, 3. wymierza [...] S.A. w G. Oddział w T. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 4. zasądza od [...] S.A. w G. Oddział w T. solidarnie na rzecz I.U. i R.U. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. i R. U., reprezentowania przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na bezczynność "A" z siedzibą w G. Oddział w T., polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na ich wniosek z dnia ... 2011 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 z późn.zm.), przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wnieśli o stwierdzenie bezczynności Spółki działającej przez swój Oddział w T., zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej. Skarżący wyjaśnili, że pismem z dnia ... 2011 r. zwrócili się do "A" z siedzibą w G. działającej przez Oddział w T. m.in. o udostępnienie w przypadku ich istnienia kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych, posadowionych na działce nr ... położonej w W., działkach nr ..., ... położonych w D. Niestety, pomimo kilkukrotnych monitów do dnia sporządzenia skargi tj. ... 2015 r., nie otrzymali żadnych wnioskowanych dokumentów ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. "A" z siedzibą w G. w odpowiedzi na skargę wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyjaśniła, że uwzględniła skargę w stosownym zakresie w trybie art. 54 § 3 ustawy, przesyłając pełnomocnikowi wnioskowane przez skarżących dokumenty (pismo z dnia ... 2015r.). W piśmie z dnia ... 2015 r. pełnomocnik skarżących, ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę potwierdził uzyskanie wnioskowanych dokumentów i przychylił się do wniosku o umorzenie postępowania w sprawie. Jednocześnie wniósł o zasądzenie od skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Przedmiot kontroli sądu w niniejszym postępowaniu stanowi zarzucana "A" w G. Oddział w T. bezczynność w zakresie udostępnienia skarżącym, na ich wniosek z ... 2011r. oparty na przepisach ustawy z dnia ... 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, kserokopii ewentualnych decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznej na wskazanych we wniosku działkach. Na marginesie należy podkreślić, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej był połączony z wezwaniem do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez spółkę "A" z nieruchomości. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność "A" z siedzibą w G., polegająca na nieudostępnieniu skarżącym B. i Z. P., w trybie ustawy z dnia ... 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 z późn.zm.), żądanej przez nich w piśmie z dnia ... 2011 r. dokumentacji, m.in. dotyczącej posadowienia linii elektroenergetycznej posadowionej na działkach nr ... położonej w W. i działkach nr ..., ... położonych w D. Skarga spełnia formalne wymogi jej dopuszczalności, albowiem w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej nie ma wymogu wyczerpania środków zaskarżenia określony w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oceniając zaś, czy "A" z siedzibą w G. Oddział w T., pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia ... 2011 r., należało ustalić czy jest ona podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a także czy żądane przez skarżących dokumenty stanowią informację publiczną. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, która podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających. Informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które władzę publiczną realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, dostępny na stronie internetowej http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, stanowi informację publiczną. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 721/08, Lex nr 423325). Z powyższego wynika, że żądane przez skarżących dokumenty, jako stanowiące treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, zawierające informacje o danych publicznych stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1. organy władzy publicznej, 2. organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3. podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Z powołanego przepisu wynika, że zobowiązane do udzielenia informacji publicznej zostały nie tylko władze publiczne, lecz również podmioty wykonujące zadania publiczne, nie będące organami władzy publicznej. W świetle art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2012 r. poz. 1059), "A" z siedzibą w G. jako operator systemu dystrybucyjnego, jest przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialnym za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 wskazał, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia istnienia społeczeństwa i poszczególnych jednostek, suwerenności i niepodległości państwa – a zatem zapewnienia wolności i praw człowieka i obywatela. Dysponowanie zasobami energetycznymi warunkuje możliwość urzeczywistnienia dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ma związek z zapewnieniem bezpieczeństwa obywateli i zasadą zrównoważonego rozwoju o której mowa w art. 5 Konstytucji. Obowiązkiem władzy publicznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, a więc dążenie do zaspokojenia istniejących, jak i przewidywanych potrzeb energetycznych (OTK-A 2006/7/87, Dz.U.2006/141/1012, Lex nr 198687). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 ustawy prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy. Zawarte w tym przepisie formułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej". Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, Lex nr 737513). Budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010, nr 102 poz.651 ze zm.) A zatem, przedsiębiorstwo energetyczne, jakim jest "A" z siedzibą w G. wykonuje zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej (zob: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., I OSK 102/13 dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, Lex nr 737513; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SAB/Po 87/12, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt, że "A" w G. działająca przez swój Oddział w T. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz fakt, że żądane przez skarżących we wniosku z dnia ... 2011 r. dokumenty stanowią informację publiczną w myśl ustawy o dostępie do informacji publicznej – obligowały ww. podmiot do załatwienia wniosku skarżących w sposób i w formie określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy). Stosownie zaś do treści art. 14 ust. 1 ustawy udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność organu (podmiotu) rozpoznającego wniosek o udzielenie informacji publicznej, występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie rozpoznał złożonego wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie o udzielenie informacji publicznej zostało wszczęte wnioskiem skarżących z ... 2011 r. i "A". z siedzibą w G. Oddział w T. powinna zakończyć to postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić żądanej informacji albo wydać decyzję o odmowie udostępnienia żądanej informacji, albo decyzję o umorzeniu postępowania, bądź zawiadomić wnioskującą, że informacji tej nie posiada. "A" w G. Oddział w T. do momentu wniesienia skargi nie załatwiła wniosku skarżących a zatem w dacie wniesienia skargi pozostawała w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia ... 2011 r. W przedmiotowej sprawie dopiero po wniesieniu skargi Spółka, kierując się treścią żądania, przesłała pełnomocnikowi skarżących przy piśmie z dnia ... 2015 r. posiadane przez nią dokumenty i od tego momentu, w ocenie Sądu, nie można skutecznie zarzucić Spółce bezczynności w udostępnieniu informacji, jako że żądana informacja została przedstawiona skarżącym. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego wniosek skarżących został rozpoznany. W konsekwencji zaś należało umorzyć postępowania w sprawie bezczynności na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydanie przez organ decyzji, czy też udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia jednakże Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz od obowiązku rozważenia zasadności wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 oraz z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1143/13 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie zatem do art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek ustalenia czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, niezależnie od tego, czy w dacie wyrokowania organ pozostawał w bezczynności, czy też nie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że bezczynność Spółki nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Rozpoznając sprawę w tym zakresie, Sąd wziął bowiem pod uwagę niekwestionowaną okoliczność, że Spółka posiadała wnioskowane dokumenty stanowiące informację publiczną. Uczyniła zadość żądaniu, przesyłając skarżącym posiadane dokumenty, wraz z pismem z dnia ... 2015 r., zgodnie z wnioskiem z dnia ... 2011 r. na wskazany przez pełnomocnika adres. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga, że wskazany w ustawie czternastodniowy termin do załatwienia sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej upłynął w dniu ... 2011 r., zatem zwłoka w udostępnieniu informacji trwała niemal 3,5 roku. Z treści pisma Spółki z dnia ... 2011r. wynika, bowiem, że od tej daty organ miała już wiedzę o treści wniosku, ale nie podejmowała de facto realnych czynności do realizacji przedmiotowego wniosku w trybie wyżej wskazanym. Nie podjęła też należytych czynności pomimo monitowania sprawy przez skarżących. Zwłoka w załatwieniu wniosku wynikała więc z braku dopełnienia przez Spółkę odpowiedniej staranności w realizacji tegoż wniosku, co stanowi oczywiste naruszenie przepisów u.d.i.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. wymierzył skarżonej Spółce grzywnę w wysokości 500 zł, mając na uwadze, że powołane przepisy zakładają jedynie górną granicę wymiaru grzywny. Sąd wymierzając karę grzywny wziął pod uwagę fakt, iż dotychczas Spółka "A" w G. – Oddział w T. była skarżona przed tutejszym Sądem w przedmiocie bezczynności w udostępnieniu analogicznych informacji publicznych ponad 50 razy, przy czym w większości tych spraw Sąd uwzględniał skargi stwierdzając pozostawanie przez Spółkę w bezczynności. W niniejszej sprawie trwanie w bezczynności przez niemal 4 lata oraz lekceważące podejście do wniosków skarżących (ostatnie pismo z ... 2012r. pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi), wskazuje na brak poszanowania dla prawa i powagi prawomocnych wyroków a także notoryczne lekceważenie obowiązku wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego mając na uwadze wychowawczą, prewencyjną oraz represyjną i dyscyplinującą rolę wyroków i grzywny związanej ze stwierdzoną bezczynnością, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczono jak w punkcie 3 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 205 § 2ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).