II SAB/Bd 58/15

Dnia 19 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi E.W. na bezczynność [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza na rzecz E.W. od [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na bezczynność “A" S.A. w G. Oddział w T. polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek z ... 2013 r. w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r. poz. 782, dalej zwana u.d.i.p.) przy jednoczesnym niewydaniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wywodziła, że skarżona spółka, zajmująca się dystrybucją energii elektrycznej, ma obowiązek stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, który stanowi, że zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, są zadaniami publicznymi. W świetle powyższych rozważań, żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy sprawy publicznej i nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. Dalej skarżąca wskazała, że wezwaniem z ...2013 r. wystąpiono do spółki m.in. o udostępnienie, w przypadku ich istnienia, kserokopii decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej. W odpowiedzi spółka w piśmie z ...2013 r. nie odpowiedziała merytorycznie na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a wskazała tylko na rzekomą konieczność sprecyzowania tego wniosku - co stanowi wyłącznie przejaw celowego przewlekania postępowania. W związku z tym skarżąca skierowała kolejne pismo z ...2013 r. We wskazanym, i ostatnim piśmie w tej sprawie, skarżąca ponowiła złożony w sprawie wniosek. Wnioskowano zatem ponownie o udostępnienie dokumentów lub przynajmniej ich oznaczenie umożliwiające ich poszukiwanie w innych organach publicznych. W odpowiedzi skarżąca otrzymała pismo z ...2013 r., w którym spółka oświadczyła, że nie wykonuje zadań publicznych i w takim razie nie może mieć do niej zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznych. W odpowiedzi na skargę “A" S.A. w G. wskazała, że z pismem z ... 2015 r. przekazano pełnomocnikowi skarżącej znajdujące się w zasobach spółki dokumenty dotyczące urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na nieruchomości skarżącej, a tym sam udostępniono skarżącej żądaną informację publiczną. Wobec powyższego niniejsze postępowanie winno zostać umórz na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W piśmie z dnia ... 2015 r. skarżąca potwierdziła, że za pismem z dnia ...2015 r. spółka udzieliła odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej - poprzez przesłanie kopii dokumentów zmienionych w treści pisma. Powyższego dokonano już po złożeniu skargi. Skarżąca przychyliła się wniosku spółki o umorzenie postępowania. Niemniej wobec dokonania czynności już w toku postępowania i oczywistego przyczynienia się spółki do zawiśnięcia niniejszego postępowania skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżąca zasadnie dochodziła bowiem swego interesu i poniosła związanej tym koszty w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. W takich przypadkach kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez wzywania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. (zob. np. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, LEX nr 236545). Niezbędnym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy żądane przez stronę skarżącą dokumenty są informacją publiczną oraz czy "A" S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy. Rozważając przedmiotowy aspekt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3.09.2007 r., IV SAB/Gl 28/07). Według art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna m.in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Niezależnie od powyższego, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi się odnosić do sfery faktów. Dodać również należy, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, zaś dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy (art. 6 ust. 2). Zatem informacją publiczną w rozpoznawanej sprawie są ewentualne decyzje stanowiące podstawę lokalizacji budowy linii elektroenergetycznych na działce wskazanej we wniosku skarżącej. Rozważając podmiotowy aspekt niniejszej sprawy należy wskazać zwłaszcza na treść art. 4 ust. 1 i 3 u.d.i.p. W myśl tego przepisu, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (Skarb Państwa posiada większościowy pakiet akcji spółki "B" S.A., a ta z kolei kontroluje "A" S.A.). Użyte w treści powyższego przepisu sformułowanie "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od "zadań władzy publicznej", bowiem pomija element podmiotowy, co w konsekwencji sprowadza się do interpretacji o wykonywaniu zadań publicznych przez różne podmioty, niebędące jednakże organami władzy. Tak rozumiane "zadania publiczne" w sumie cechują się powszechnością i użytecznością dla ogółu, co sprzyja osiąganiu celów zarówno konstytucyjnych, jak i ustawowych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25.07.2006 r., sygn. akt P 24/05, wskazał, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia społeczeństwa i poszczególnych jednostek oraz suwerenności i niepodległości państwa. Zatem dla zapewnienia wolności i praw człowieka oraz obywatela, dysponowanie zasobami energetycznymi, urzeczywistnia wspólne dobro, o czym stanowi się w art. 1 Konstytucji RP, zaś wolność działalności gospodarczej w dziedzinie energetyki może być ograniczana – stosownie do treści art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – tylko w ustawie i jedynie wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Podsumowując, przedsiębiorstwa energetyczne są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne, a w konsekwencji są zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej (vide np. wyrok NSA z 18.08.2010 r., I OSK 851/10), a informacja, której udostępnienia żądała skarżąca, była informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Odnosząc przedstawione rozważania do niniejszej sprawy, wskazać należy, że w momencie, w którym skarga wpłynęła do spółki, tj. w dniu ... 2015 r., wniosek o udzielenie informacji publicznej nie był jeszcze rozpatrzony i nie udzielono informacji objętej żądaniem wniosku. Jednakże już po wniesieniu skargi, w piśmie z ... 2015 r. spółka udzieliła skarżącej żądanej informacji. Powyższe oznacza, że w dacie orzekania przez tutejszy Sąd nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. i zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia sprawy. Skoro udzielenie informacji publicznej nastąpiło po wniesieniu skargi, a przed dniem wydania wyroku w sprawie, musiało to skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak też Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku. Zgodnie z ww. przepisem Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nadal jednak na Sądzie spoczywał określony w art. 149 § 2 p.p.s.a. obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się rażącego jego naruszenia. W tym zakresie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie spółka udzieliła informacji po upływie ponad 2 lat od złożenia wniosku przez skarżącą. Nawet udostępnienie informacji na skutek skargi nastąpiło dopiero po upływie ponad 3 tygodni po dacie jej doręczenia spółce, a więc z naruszeniem art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W konsekwencji, mając na uwadze ustawowe terminy załatwiania wniosku o udzielenie informacji publicznej i termin faktycznego jego załatwienia, można dostrzec rażące naruszenie zasad określonych w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie budzi także wątpliwości Sądu naruszenie przez spółkę art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wobec braku powiadomienia skarżącej o powodach opóźnienia. Ponadto należy zwrócić uwagę, że skarżąca złożyła przed wniesieniem skargi dwa wnioski, a więc organ winien dołożyć minimum staranności w terminowym udzieleniu żądanej informacji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) z uwzględnieniem uiszczonego przez skarżącą wpisu w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.