II SAB/Bd 59/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 04 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wójta Gminy o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy: Leszka Tylińskiego, Elżbiety Piechowiak, Jerzego Bortkiewicza, Joanny Brzezińskiej, Anny Klotz, Renaty Owczarzak, Grzegorza Saniewskiego i Jarosława Wichrowskiego w sprawie ze skargi Z. G. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić wniosek o wyłączenie sędziów. Pismem z dnia [...] kwietnia 2017r. Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę "na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej". Rozprawa została wyznaczona na dzień 12 lipca 2017r. W tym samym dniu, tj. dniu [...] lipca 2017r. do Sądu wpłynął wniosek Wójta Gminy o wyłączenie od orzekania sędziów składu orzekającego. Wniosek ten uzasadniono tym, że pomimo przekazania do Sądu dokumentów dotyczących skargi, Sąd wzywał do ich uzupełnienia, w konsekwencji rozpatrywał sprawę bez pełnego materiału dowodowego, a nadto ze względu na inne okoliczności dotyczące przedmiotowej sprawy (k. 60 akt sądowych). W dniu [...] lipca 2017r. rozprawa została odroczona. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 lipca 2017r. wezwano Wójta Gminy do wskazania z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek, podania przyczyn wyłączenia oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie przyczyn wyłączenia w odniesieniu do każdego z sędziów. W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy wniósł o wyłączenie sędziów: Leszka Tylińskiego, Elżbiety Piechowiak, Jerzego Bortkiewicza, Joanny Brzezińskiej, Anny Klotz, Renaty Owczarzak, Grzegorza Saniewskiego i Jarosława Wichrowskiego. Podniósł, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do bezstronności z uwagi na wzywanie do uzupełnienia dokumentów, pomimo ich przekazania do Sądu i w konsekwencji rozpatrywania sprawy bez pełnego materiału dowodowego, a nadto ze względu na inne okoliczności dotyczące przedmiotowej sprawy, w tym rozpatrywanie przez Sąd podobnej sprawy (k. 65 akt sądowych). Sędziowie WSA: Leszek Tyliński, Elżbieta Piechowiak, Jerzy Bortkiewicz, Joanna Brzezińskia, Anna Klotz, Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski i Jarosław Wichrowski złożyli oświadczenia, że według ich wiedzy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718) powodujące konieczność wyłączenia ich od rozpoznawania sprawy Z. G. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718; aktualna publikacja - Dz.U. z 2017r., poz. 1369), dalej jako: P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. Na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy. Podać należy, że celem instytucji wyłączenia sędziego jest eliminacja wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. Instytucja ta ma zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. W przypadku wyłączenia sędziego konieczne jest zatem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny oraz treść zgłoszonego wniosku o wyłączenie sędziów, stwierdzić należy, że wniosek jest niezasadny, gdyż przywołane we wniosku okoliczności nie pozostają w związku z żadną z ustawowych przyczyn wyłączenia wskazanych w art. 18 P.p.s.a. Wójt Gminy nie podał też żadnej okoliczności, którą można byłoby uznać za wyczerpującą którąkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 18 tej ustawy. Nie zachodzi także sytuacja wyłączenia wskazanych sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Użyte w powołanym przepisie określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Należy przez to rozumieć takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobnym jest, iż w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Jednolicie w orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Także twierdzenie wnioskodawcy o uchybieniu proceduralnym sędziego mające miejsce w jego sprawach lub w innych sprawach nie są wystarczającą podstawą do wyłączenia w oparciu o art. 19 P.p.s.a., jeśli nie są powiązane z konkretnymi i uzasadnionymi okolicznościami wskazującymi na brak bezstronności. Podobnie okoliczność wielokrotnego orzekania przez sędziego w sprawach tej samej osoby, w których zapadały także orzeczenia niekorzystne dla niej, nie mogą być uznane za podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony lub których uczestnikiem jest ta sama osoba. Powołane zatem we wniosku z dnia [...] lipca 2017r. oraz jego uzupełnieniu okoliczności nie stanowią przyczyn uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania. Wójt bowiem upatruje wystąpienia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności wskazanych ośmiu sędziów w tym, że był wzywany do uzupełnienia dokumentów, pomimo ich przekazania do Sądu i w konsekwencji rozpatrywania sprawy bez pełnego materiału dowodowego, a nadto ze względu na inne okoliczności dotyczące przedmiotowej sprawy, w tym rozpatrywanie przez Sąd podobnej sprawy. Zauważyć należy, że wezwanie o przedłożenie dokumentów, które nie zostały złożone (w niniejszej sprawie m.in. oryginał skargi), czy też okoliczność rozpatrywania przez wymienionych sędziów podobnych spraw, nie może stanowić podstawy do ich wyłączenia. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna, a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Ponadto musi ona w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć ona jedynie charakteru potencjalnego, z odwołaniem się do poprzednio rozpatrywanej "podobnej sprawy", jak wskazał Wójt w piśmie z dnia [...] lipca 2017r. Strona domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie powinna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne, również dla obiektywnego obserwatora, wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Wnioskodawca nie wykazał, aby między stronami a sędziami, o wyłączenie których wnosił, istniał, jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w niniejszej sprawie. Dodatkowo w judykaturze zwraca się uwagę na to, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą, a nie jakąkolwiek sprawą. Wyłączenie sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2008r. sygn. akt II FZ 60/08, z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II OZ 340/14 i z dnia 10 maja 2012r. sygn. akt I OSK 130/12 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2003r. sygn. akt SNO 32/00). W konsekwencji instytucja wyłączenia sędziego nie może służyć umożliwianiu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009r., sygn. akt II FZ 128/09; z dnia 25 sierpnia 2017r., sygn. akt I OSK 602/17). Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez wszystkich sędziów, których wniosek dotyczy. Sędziowie objęci wnioskiem, tj.: Leszek Tyliński, Elżbieta Piechowiak, Jerzy Bortkiewicz, Joanna Brzezińskia, Anna Klotz, Renata Owczarzak, Grzegorz Saniewski i Jarosław Wichrowski złożyli oświadczenia, że według ich wiedzy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. powodujące konieczność wyłączenia ich od rozpoznawania przedmiotowej sprawy Z. G.. Oświadczenia i ich prawdziwość nie budzą wątpliwości Sądu, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia któregokolwiek sędziego od rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie Wnioskodawca nie powołał i nie przedstawił dowodów, które mogłyby skutecznie podważyć prawdziwość ww. oświadczeń złożonych przez sędziów. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania natomiast niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć jest kontrola instancyjna, a nie wniosek o wyłączenie sędziego. Wydane zatem orzeczenie przez sąd I instancji podlega zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższym Sąd uznał, że Wnioskodawca nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności w znaczeniu ustawowo przyjętym, które uzasadniałyby jej wniosek o wyłączenie sędziów. Sąd, w całokształcie akt sprawy, również nie dopatrzył się uzasadnionych przyczyn wyłączenia sędziów objętych wnioskiem Wójta Gminy. Z podanych względów, Sąd na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 18 i art. 19 P.p.s.a., orzekł, jak na wstępie.