II SAB/Bd 72/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. R. na bezczynność [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie emerytury postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] czerwca 2012r. R. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w przedmiocie niewydania decyzji w związku z odwołaniem skarżącego z dnia 9 stycznia 2011r. dotyczącym niewydania w terminie decyzji z wniosku skarżącego z dnia 8 stycznia 2010r. o emeryturę. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w [...], wniósł o jej odrzucenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4 pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Jak wynika z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wniesienie skargi na bezczynność organu, dopuszczalne jest jedynie w tym zakresie, w jakim stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie każda zatem bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ będąc zobowiązanym do podjęcia określonych czynności wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Jak już zostało powiedziane, składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność, w której według skarżącego pozostaje [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], z uwagi na niewydanie decyzji w związku z odwołaniem skarżącego z dnia 9 stycznia 2011r. dotyczącym niewydania w terminie decyzji z wniosku skarżącego z dnia 8 stycznia 2010r. o emeryturę. Jak wynika z art. 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego, kodeks ten normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Zgodnie natomiast z art. 2 k.p.c., do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Z uwagi na powyższa regulację, uznać należy, iż co do zasady działalność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie podlega kognicji sądów administracyjnych, pomimo, iż organ ten rozstrzygnięcia wydaje w formie decyzji. Wskazać należy również na przepisy ustawy regulującej działalność ZUS, to jest ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) – zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1-5 tej ustawy, zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ustawy). Jak wynika natomiast z art. 83 ust. 3 ustawy, odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do [...] Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z powyższego unormowania zawartego w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, iż co do zasady kwestie dotyczące ubezpieczeń społecznych rozstrzygane w formie decyzji administracyjnych zaskarżane są do sądów powszechnych przy zastosowaniu przepisów k.p.a. Jedynie wyraźnie wymienione w art. 83 ust. 4 ustawy sprawy podlegają właściwości sądów administracyjnych i przez te sądy mogą być rozpoznawane. Art. 83 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 września 2005 r. (OSK 826/04, LEX nr 194712) – wykładnia art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, iż w każdym przypadku bezczynności organu ZUS w sprawach świadczeń lub innych roszczeń, bez względu na to w jakim trybie toczy się postępowanie, strona może wnieść odwołanie do sądu powszechnego. W związku z powyższym uznać należy, iż w przypadku stwierdzenia przez ubezpieczonego jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu organów ZUS po wniesieniu odwołania, które mogą być uznane za bezczynność, znajduje odpowiednie zastosowanie przepis art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczony obowiązany jest w związku z powyższym poszukiwać ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem cywilnym, uregulowanego w przepisach art. 4778 – art. 47714a Kodeksu postępowania cywilnego, nie może natomiast w tej sytuacji dochodzić swoich praw w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Zwrócić również uwagę należy, że z odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ, wynika że odwołanie skarżącego z dnia 9 stycznia 2012r. skierowane do Sądu Okręgowego w [...] zarejestrowane zostało w tym sądzie pod sygn. akt VI U 178/11. Jak natomiast wynika z treści pisma wraz z którym odwołanie zostało przekazane do sądu przez organ rentowy, wniosek skarżącego z dnia 8 stycznia 2012r. o emeryturę został przez organ rozpatrzony i decyzją z dnia [...] marca 2010r. odmówiono skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia 30 marca 2011r. oddalił odwołanie skarżącego, przy czym wyrok jest prawomocny. Ponadto wskazać trzeba, że, jak wynika z akt tut. Sądu, prowadzonych pod sygnaturą II SAB/Bd 65/11, R. R. pismem z dnia 29 kwietnia 2011r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego wydania decyzji o emeryturze, załączając odwołanie z dnia 9 stycznia 2011r. skierowane do Sądu Okręgowego w [...], w którym skarżący wniósł o wydanie przez organ rentowy decyzji zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia 8 stycznia 2010r., a także wniosek dotyczącego wydania decyzji o emeryturze. Skarga powyższa odrzucona została postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011r., które prawomocne jest od dnia 24 lutego 2012r. Wskazać należy, że prawomocne postanowienie o odrzuceniu skargi nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej, jednakże skarga do sądu administracyjnego wniesiona zostać może po spełnieniu ustawowo spełnionych przesłanek. W niniejszej natomiast sprawie, z uwagi na niedopuszczalność skargi, skarga ulec musi odrzuceniu. W konsekwencji czego, na podstawie art. 58 §1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji postanowienia.