II SAB/Bd 77/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanowił: oddalić wniosek. W dniu 30 września 2014 r. (częściowo uzupełniony 27 listopada 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) M.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadniła trudną sytuacją finansową oraz zdrowotną swojej matki. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. W związku z tym, że sprawuje opiekę nad chorą matką nie podjął pracy. Utrzymują się z dochodu matki, który stanowi świadczenie rentowe oraz dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Dalej podał, że jego matka posiada dom o powierzchni [...] m2 zaś on sam nieruchomość rolną o powierzchni [...] m2 oraz prowadzi gospodarstwo około [...] ha, w którym hoduje zwierzęta: króliki, kaczki, gęsi. Oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto we wniosku przedstawił listę wydatków dotyczącą m.in. wody i energii elektrycznej ok. [...] zł, opału ok. [...] zł, koszty leczenia ok. [...] zł w skali miesiąca. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2012 r. oraz 2013 r. matka skarżącego uzyskała odpowiednio dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł. Z duplikatu zaświadczenia [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] wynika, że nie korzysta on z pomocy tego organu. Nie figuruje również w rejestrze osób bezrobotnych. Jako swoje stałe wydatki wskazał podatek rolny oraz ubezpieczenie w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku zaś jego argumentacja jest niespójna, nielogiczna czy wręcz sprzeczna ze sobą tak jak np. w formularzu oświadczył, że jest właścicielem [...] m2 nieruchomości rolnej oraz że prowadzi gospodarstwo o powierzchni około [...] ha, nie wyjaśniając przy tym, kto jest jego właścicielem. Skarżący nie podał przy tym żeby korzystał z pomocy społecznej, rodziny czy też innych do czego był zobowiązany w piśmie z Sądu z dnia 2 października 2014 r. Wobec tego uznać należy, że z takowej pomocy nie korzysta. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie zostało przez nią w ogóle podane. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do podania, że uiszcza podatek rolny oraz ubezpieczenie w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Nie wskazał ile środków przeznacza np. na żywność, ubiór czy leki tj. wydatki związane z jego osobą. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę procesów sądowych. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Ponadto należy również wskazać, że wnioskodawca nie wykonał w pełni zarządzenia orzekającego z dnia 2 października 2014 r., którym zobowiązano go do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową, ponieważ np. nie przedstawił swoich zeznań podatkowych za 2012 r. i 2013 r. Również nie przedstawił wydatków związanych ze swoim utrzymaniem zaś zaświadczenie [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] nie odzwierciedla jego aktualnej sytuacji, ponieważ zostało sporządzone [...] maja 2014 r. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.