II SAB/Bd 93/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Ł. S. na bezczynność Regionalnego Centrum [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Regionalnego Centrum [...] w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] sierpnia 2018 r., 2. stwierdza, że Regionalne Centrum [...] w [...] dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Regionalnego Centrum [...] w [...] na rzecz Ł. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018r. (wpływ [...] sierpnia 2018r.) Ł. S. (skarżący) zwrócił się do Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w B. (RCKiK) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. Czy RCKiK prowadzi rekrutację potencjalnych dawców szpiku? 2. Jeżeli tak, to dla jakiego Ośrodka Dawców Szpiku, mając na uwadze treść rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2010r. w sprawie ośrodków dawców szpiku (Dz.U. z 2010r., nr 54, poz. 330)? 3. Kserokopię umowy na podwykonawstwo z Ośrodkiem Dawców Szpiku istniejącego w strukturach podmiotu, dla którego zostało wydane pozwolenie na rekrutację wraz z aneksami. W odpowiedzi na wniosek RCKiK z dnia [...] sierpnia 2018r. poinformowało skarżącego, że prowadzi rekrutację potencjalnych dawców szpiku dla Ośrodka Dawców Szpiku działającego w ramach Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w P.. W kwestii żądania zawartego w punkcie trzecim wniosku RCKiK - podkreślając, że załączniki do przedmiotowej umowy zawierają m.in. dane osobowe - zwrócił się o wykazanie "dla jakiego interesu publicznego jest to szczególnie istotne". Pismem datowanym na [...].09.2018r. za pośrednictwem platformy ePUAP skarżący wnioskował o udostępnienie informacji publicznej, żądając by informacja w zakresie określonym w punkcie trzecim wniosku z dnia [...] sierpnia 2018r. została udostępniona w formie ksera dokumentów, wysłanych na wskazany adres. Do powyższego skarżący załączył pismo, w którym podniósł, że wykonanie kserokopii nie jest przetworzeniem, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie informacji publicznej. Pismem z dnia [...] października 2018r. (data wpływu do organu [...] października 2018r.) Ł. S., reprezentowany przez adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o zobowiązanie Dyrektora RCKiK do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2018r. o udostępnienie wnioskowanej informacji w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawił szeroką argumentację na rzecz zasadności swego żądania, opisując rolę instytucji udostępnienia informacji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, status RCKiK jako organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, status umów cywilnoprawnych zawieranych przez podmioty publicznoprawne jako informacji publicznej, istotę przetworzenia informacji publicznej oraz wskazując na brak wymogu wystosowania ponaglenia przed wniesieniem skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę RCKiK wniosło o jej oddalenie, względnie odrzucenie. Podniósł, że w sprawie skarżący wystosował dwa wnioski (z dnia [...] sierpnia i [...] września), przy czym organ załatwił wniosek z dnia [...] sierpnia 2018r., a odnośnie umowy poprosił o wykazanie dla jakiego interesu szczególnego jest to istotne. Kolejny wniosek skarżącego z dnia [...] września 2018r. organ załatwił udostępniając żądaną informację pismem z dnia [...] października 2018r. Wniosek o oddalenie skargi RCKiK uzasadnił tym, że wykonał ciążące na nim zobowiązania ustawowe w zakresie udostępnienia informacji publicznej, nie pozostając w bezczynności. Wniosek o odrzucenie skargi uzasadnił tym, że w sprawie skarżący uprzednio nie ponaglił organu o udostępnienie informacji. Pismem procesowym z dnia [...] października 2018r. (wpływ do Sądu [...] listopada 2018r.) skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość wynikającą z zastosowania przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a., oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący wskazał na nieprawidłowość stanowiska organu odnośnie obowiązku wniesienia ponaglenia przed zaskarżeniem bezczynności organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz bezzasadność twierdzenia o wystosowaniu przez skarżącego dwóch oddzielnych wniosków, w sytuacji, gdy treść pisma z [...] września 2018 r. wskazuje, że była to odpowiedź na wezwanie do wykazania istnienia szczególnej istotności do uzyskania wnioskowanej informacji. Podniósł, że po wniesieniu skargi organ udostępnił żądaną informację, w związku z czym zasadne jest umorzenie postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udostępnienia i z obowiązku tego się nie wywiązuje. Oceniając w niniejszej sprawie zakres podmiotowy stosowania ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1330 ze zm. – dalej "u.d.i.p."), stwierdzić należy, że Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w B. , zgodnie z zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 maja 2012r. w sprawie nadania statutu Regionalnemu Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w B. (Dz.Urz.Min.Zdrow. z 2012r., poz. 27 ze zm.) jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej (Dz.U. nr 112 poz. 654 ze zm.) prowadzonym w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (§ 1 Zarządzenia). RCKiK jako podmiot publiczny finansowany ze środków publicznych (roz. 5 Zarządzenia), jest zatem organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w myśl art. 4 u.d.i.p. Nie budziło w sprawie wątpliwości Sądu, jak również sporu między stronami, że żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pojęcie informacji publicznej określone jest w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Umowy cywilnoprawne zawierane przez organy władzy publicznej lub inne podmioty w zakresie wykonywanych przez nie zadań publicznych, podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej, albowiem stanowią one informację o funkcjonowaniu podmiotu zobowiązanego, a w przypadku umów zawieranych odpłatnie (jak w niniejszej sprawie - §4 umowy na pozyskiwanie kandydatów na potencjalnych dawców komórek krwiotwórczych) świadczą nadto o sposobie gospodarowania majątkiem publicznym. Wnioskowana informacja ma zatem status informacji publicznej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 i 5 u.d.i.p. Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, że Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili orzekania. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na podmiocie zobowiązanym załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy żądana informacja została udostępniona skarżącemu, w dniu wniesienia skargi do sądu. Pismem datowanym na dzień [...] października 2018r. organ udostępnił skarżącemu informację publiczną w zakresie punktu 3 wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2018r., tj. przesłał mu kopię "Umowy na pozyskiwanie kandydatów na potencjalnych dawców komórek krwiotwórczych" wraz z załącznikami. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w piśmie procesowym z [...] października 2018 r. powyższe pismo organu dotarło do niego [...] października 2018r. i spełniło jego żądanie. W związku z tym stwierdzić należy, że stan bezczynności organu administracji publicznej ustał w dniu wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (datą tą jest dzień [...] października 2018r. – data wpływu skargi do organu) i nie występował w chwili orzekania przez Sąd. Okoliczność udostępnienia żądanej informacji już po wniesieniu skargi nie powoduje jednak bezprzedmiotowości niniejszego postępowania. Z uwagi na udostępnienie żądanej informacji po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność do Sądu, bezprzedmiotowym stało się jedynie orzekanie w zakresie zobowiązania RCKiK do załatwienia w określonym terminie wniosku skarżącego. W tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne należało zatem umorzyć. Niemniej jednak niezbędnym było rozstrzygnięcie, czy organ pozostawał w bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Termin w jakim informacja publiczna powinna zostać udostępniona na żądanie uprawnionego podmiotu określa art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej we wskazanym art. 13 u.d.i.p. terminie, stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza, że pozostaje on w bezczynności. Udostępnienie żądanej w niniejszej sprawie informacji nie nastąpiło we wskazanym powyżej terminie. Z przedstawionych Sądowi dokumentów wynika, że skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej datowany na dzień [...] sierpnia 2018 r. złożył w dniu [...] sierpnia 2018r. (data wpływu do organu). Organ, stosownie do cytowanego wyżej przepisu u.d.i.p. pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. (tj. przed upływem 14 dni od złożenia wniosku) udostępnił skarżącemu żądaną informację w zakresie punktów 1 i 2 wniosku, a w odniesieniu do punktu 3 wezwał do wykazania interesu publicznego, dla którego uzyskanie tej informacji jest szczególnie istotne. W odpowiedzi na powyższe – pismem z dnia [...] września 2018r. wysłanym za pośrednictwem platformy ePUAP ( w dokumentacji oznaczono wpływ do organu w dniu [...] września 2018r.?) - skarżący podniósł, że żądana informacja nie jest informacją przetworzoną, a więc nie odnosi się do niej rygor opisany w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Żądaną w punkcie 3 wniosku z dnia [...] sierpnia 2018r. (wpływ [...] sierpnia 2018r.) informację organ załączył do pisma z dnia [...] października 2018r., z którego treści wynika, że organ zakwalifikował to pismo jako odpowiedź na wniosek z dnia [...] września 2018r. Pomiędzy datą [...] sierpnia 2018r. (data wpływu wniosku z dnia [...] sierpnia 2018r.) a [...] października 2018r. (data uzyskania przez skarżącego informacji określonej w punkcie 3 wniosku z dnia [...] sierpnia 2018 r.) minęło ponad półtora miesiąca, w związku z czym nie ulega wątpliwości, że przekroczony został określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowy termin na udostępnienie informacji publicznej. Organ przy tym nie poinformował skarżącego o zaistnieniu okolicznościach powodujących przedłużenie terminu realizacji wniosku i nowym terminie jego załatwienia zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. W powyższej stwierdzić należy, że organ pozostawał w bezczynności. W tym miejscu zauważyć należy, że organ bezpodstawnie twierdzi, iż pismo skarżącego z dnia [...] września 2018r. stanowi oddzielny wniosek, w związku z czym do udostępnienia żądanej w nim informacji właściwe były mu terminy, o których mowa w art. 13 u.d.i.p., liczone w oderwaniu od wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2018r. (17 sierpnia 2018r.). Stwierdzić należy, że pismo to nie zawierało nowego żądania, a było niewątpliwie w istocie ponagleniem organu co do udostępnienia informacji żądanej w punkcie 3 wniosku z dnia [...] sierpnia 2018r. (17 sierpnia 2018r.). Pismo z [...] września 2018r. (26 września 2018r.) w swojej treści kontestowało żądanie organu do wykazania interesu społecznego, dla którego uzyskanie informacji w postaci kserokopii umowy na podwykonawstwo z Ośrodkiem Dawców Szpiku jest szczególnie istotne. Wyraźnie zatem odnosiło się do żądania zawartego we wniosku z [...] sierpnia 201 r. i nie zmienia tego okoliczność, że zostało ono zatytułowane "wniosek o udostępnienie informacji publicznej". RCKiK musiał mieć świadomość, w obliczu wyraźnego żądania zawartego we wniosku z [...] sierpnia 2018r., że nie udostępnił określonej w punkcie 3 tego wniosku informacji, co w sposób oczywisty potwierdza niezasadność podniesionego przezeń argumentu, jakoby wniosek z dnia [...] sierpnia 2018r. został załatwiony w całości i terminowo, zaś pismo z [...] września należy traktować jako nowy wniosek – także załatwiony w terminie. O ile nie wzbudziło wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, to nie dopatrzył się w stwierdzonej bezczynności rażącego naruszenia prawa. Kryterium rażącego naruszenia wskazuje na znaczny stopień nasilenia stanu bezprawności, działanie wbrew określonym standardom bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki, odstępstwo od prawnych wymogów bez jakiejkolwiek przyczyny. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2012r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013r., sygn. II OSK 468/13; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, w niniejszej sprawie postępowanie organu nie przybrało charakteru postępowania opisanego wyżej. Zauważyć należy, że po otrzymaniu wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ zareagował na niego bez zbędnej zwłoki w ten sposób, że udostępnił żądaną informację w części, w części zaś wezwał do wykazania szczególnego interesu publicznego. Mylnie zakwalifikował żądaną w punkcie 3 wniosku informację jako informację publiczną przetworzoną, przy czym stanowisko swoje zweryfikował na skutek pisma skarżącego z dnia [...] września 2018r. i, odpowiadając przed upływem 14 dni od daty otrzymania tego pisma, udostępnił w całości żądaną informację. Powyższe wskazuje w ocenie Sądu na to, że organ nie ignorował wniosku skarżącego, nie uchylał się od obowiązku załatwienia go i bez znacznej zwłoki odnosił się do pism prezentujących stanowisko skarżącego w sprawie. Zaistniała bezczynność nie była zatem świadectwem zasadniczo złej woli organu lub jego rażących zaniedbań, ale błędnej oceny prawnej sytuacji, w obliczu której stanął, przy czym istotne jest, że końcowo organ pozytywnie ustosunkował się do wniosku skarżącego, de facto w trybie autokontroli czyniąc za dość zawartemu w nim żądaniu. Odnośnie wniosku organu o odrzucenie skargi ze względu na niewystosowanie ponaglenia w sprawie przed wywiedzeniem skargi, argument ten uznać należy za chybiony. Skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnieść można w każdym czasie, z pominięciem rygoru, o którym mowa w art. 52 § 1 i art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Wynika to z treści art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy k.p.a. mają zastosowanie jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Mając na uwadze powyższe, jako że w niespornych okolicznościach sprawy kwestia zobowiązania Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w B. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2018r. o udostępnienie informacji publicznej stała się bezprzedmiotowa przed wydaniem niniejszego wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o umorzeniu postępowania w tym zakresie. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, przy czym bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O zwrocie koszów postępowania w postaci wpisu od skargi i wynagrodzenia adwokata rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r. poz. 1800).