II SO/Bd 8/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowił: oddalić wniosek. W dniu 10 października 2014 r. oraz 13 października 2014 r. (częściowo uzupełnione 17 listopada 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęły wnioski (formularze PPF) A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. We wnioskach podał, że zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostaje na utrzymaniu konkubiny. W formularzu PPF z dnia 10 października 2014 r. podał, że dochód miesięczny konkubiny wynosi [...] zł natomiast w formularzu PPF z dnia 13 października 2014 r., że [...] zł. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz że od sierpnia br. zawiesił działalność gospodarczą. Zarządzeniem z dnia 16 października 2014 r. zobowiązano stronę do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. Wezwanie zostało doręczone w dniu 10 listopada 2014 r. W uzupełniającym do wniosków piśmie z dnia 17 listopada 2014 r. wnioskodawca poinformował, że nie pozostaje już w konkubinacie i że zarabia około [...] zł miesięcznie z tytułu prac dorywczych. Według zaświadczeń z urzędu skarbowego w latach 2012 – 2013 nie uzyskał żadnego dochodu. Poza tym oświadczył, że jest upoważniony do zamieszkania w lokalu mieszkalnym na podstawie upoważnienia oraz że nie zawierał w związku z tym umowy najmu tego lokalu. Ponadto dołączył dwie kserokopie wyciągów z dwóch rachunków bankowych z okresu odpowiednio 4 sierpnia 2014 r. – 5 września 2014 r. oraz 26 sierpnia 2014 r. – 26 września 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa ( art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku zaś jego argumentacja jest niespójna, nielogiczna czy wręcz sprzeczna ze sobą tak jak np. w jednym formularzu oświadczył, że konkubina uzyskuje dochód w wysokości [...] zł zaś w kolejnym formularzu złożonym zaledwie trzy dni później określił jej dochód na kwotę [...] zł miesięcznie. Trudno dać również wiarę, że wnioskodawca utrzymuje się z dochodu w kwocie [...] zł miesięcznie skoro tylko opłaty za lokal, który zajmuje są zapewne wyższe od tegoż dochodu a nie wskazał, że w lokalu tym zamieszkuje z innymi osobami (wcześniej zamieszkiwał tylko z konkubiną), które mogłyby ewentualnie partycypować w kosztach utrzymania lokalu. Nie podał przy tym żeby korzystał z pomocy społecznej, rodziny czy też innych do czego był zobowiązany w piśmie z Sądu z dnia 3 listopada 2014 r. Wobec tego uznać należy, że z takowej pomocy nie korzysta. Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie zostało przez nią w ogóle podane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę procesów sądowych. Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych zainteresowany nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Ponadto należy również wskazać, że wnioskodawca nie wykonał w pełni zarządzenia orzekającego z dnia 16 października 2014 r., którym zobowiązano go do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową, ponieważ np. nie przedstawił zeznań podatkowych za 2012 r. i 2013 r. nadsyłając jedynie zaświadczenia z urzędu skarbowego, które nie przedstawiają całościowego zestawienia jego dochodów czy też przychodów za ten okres, tym bardziej że w tym okresie prowadził działalność gospodarczą. Również nie przedstawił wydatków związanych ze swoim utrzymaniem zaś poszczególne wyciągi z rachunków bankowych nie są z okresu trzech ostatnich miesięcy jak wzywano lecz znacznie krótszych (jeden miesiąc). Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317). W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.