SA/Bd 2320/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Asesor WSA Ireneusz Fornalik Protokolant Małgorzata Kraus po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie skierowania na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w G. z dnia [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego kwotę 20 zł (dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., po rozpoznaniu odwołania M. Z., utrzymało w mocy zaskarżoną przez niego decyzję Starosty Powiatowego w G. z dnia [...] (bez numeru) kierującą go na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. na egzamin teoretyczny i praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w okresie od dnia 24 maja 1999 r. do 5 lutego 2000 r. odwołujący się otrzymał za popełnione wykroczenia drogowe 30 punktów karnych, czego nie kwestionuje, a zatem spełnione zostały określone w art. 130 ust. 1 prawa o ruchu drogowym i § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 52, poz. 329 ze zm.) przesłanki do skierowania go na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje jako kierowcy w zakresie prawa jazdy kat. B. na podstawie art. 114 ust. 1 lit. b prawa o ruchu drogowym. Nadto ustosunkowując się do zawartych w odwołaniu M. Z. zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że o tym, iż zostanie wydana w sposób prawidłowy nowa decyzja w przedmiocie skierowania go na egzamin został poinformowany w decyzji z dnia [...] uchylającej wcześniejszą nieprawidłową decyzję z dnia [...] cofającą uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B do czasu poddania się egzaminowi kontrolnemu w zakresie kwalifikacji jako kierowcy, zaś przyczyną nie zakończenia postępowania w tej sprawie był brak dotyczących jej dokumentów w przekazanej Starostwu Powiatowemu w G. przez Urząd Gminy w G. teczce akt ewidencyjnych kierowcy i dopiero doręczenie w dniu 1 kwietnia 2003 r. przez Komendę Wojewódzką Policji w B. ich kserokopii umożliwiło organowi I instancji wydanie decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy z dnia [...] M. Z. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] jako niezgodnej z prawem. Skarżący podniósł, że ponowna decyzja o skierowaniu go na egzamin wydana została z naruszeniem zasad postępowania określonych w art. 9 i 12 kpa, a zwłaszcza mimo, iż zachodziła formalno-prawna przeszkoda do jej podjęcia wobec upływu terminu do zaskarżenia korzystnej dla niego decyzji w tym samym przedmiocie z dnia [...] uchylającej poprzednia wadliwą decyzję z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż w związku z otrzymaniem przez M. Z. 30 punktów karnych spełniona została dyspozycja przepisu art. 130 prawa o ruchu drogowym w związku z § 7 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego z dnia 2 kwietnia 1998 r., co uzasadniało skierowanie go na egzamin sprawdzający kwalifikacje na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b prawa o ruchu drogowym. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi swej powtórzyło pozostałą argumentację uzasadnienia zaskarżonej decyzji dotyczącą podniesionych przez M. Z. zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Na wstępie należy zaznaczyć, że z uwagi na niezakończenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2003 r., stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) skarga podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny będąc związany granicami wyznaczonymi przedmiotem zaskarżonej decyzji, w ocenie legalności rozstrzygnięć, aktów i czynności nie jest co do zasady związany granicami skargi, co oznacza, że ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek wykroczenia m.in. poza podnoszone w skardze zarzuty oraz reakcji na inne niż dostrzeżone przez skarżącego wadliwości kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega, na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdami osoba, która otrzymała ponad 24 punkty na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy, zaś art. 130 ust. 1 odsyła do prowadzonej przez policję ewidencji, do której wpisuje się naruszających przepisy ruchu drogowego kierowców przypisując im za poszczególne naruszenia punkty w skali od 0 do 10. Zasady zaś prowadzenia wymienionej ewidencji i punktowania, a przede wszystkim tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji uregulowane zostały w obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. wydanym m.in. na podstawie delegacji art. 130 ust. 4 rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998). Rozporządzenie w powyższym przedmiocie z dnia 2 kwietnia 1998 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 329), na które powołało się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zarówno w dacie wydania tejże decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatowego w G. nie miało już mocy obowiązującej. W myśl § 7 ust. 2 cytowanego rozporządzenia (analogiczny przepis zawierało rozporządzenie z dnia 2 kwietnia 1998 r.), podstawę do skierowania przez policję wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a w konsekwencji także orzeczenia o takim skierowaniu mogą stanowić wyłącznie wpisy ostateczne do ewidencji, zaś charakter taki mają, jak wynika z § 4 ust. 1 rozporządzenia, wpisy dotyczące naruszeń stwierdzonych prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądowymi o warunkowym umorzeniu postępowania, nakazami lub mandatami karnymi (wg § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 02.04.1998 r. – także orzeczeniami istniejących ówcześnie kolegiów d/s wykroczeń). Inicjujący postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji M. Z. wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] zawiera informacje dotyczące rodzaju i dat naruszenia przez niego poszczególnych przepisów ruchu drogowego oraz liczby otrzymanych z tego tytułu punktów. Pierwszego spośród pięciu naruszeń dopuścił się w dniu 24 maja 1999 r., a ostatniego w dniu 5 lutego 2000 r., otrzymując kolejno 4, 6, 6, 4 i 10 punktów – łącznie 30 punktów, przy czym ostatnie najwyżej punktowane przekroczenie, to kierowanie pojazdem mechanicznym po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości, stanowiące ówcześnie przewidziane w art. 87 § 1 i 3 Kodeksu wykroczeń wykroczenie zagrożone m.in. obligatoryjną karą dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów (od dnia 15.12.2000 r. - przestępstwo). We wniosku brak jednak danych odnośnie konsekwencji poniesionych przez M. Z. za wymienione w nim naruszenia przepisów, to jest wymierzonych mandatów karnych lub skierowanych wniosków o ukaranie za wykroczenia i treści zapadłych w ich wyniku orzeczeń, jak również dane te nie zostały udokumentowane załącznikami do wniosku. Kierując tenże wniosek nie wykazano zatem, iż wszystkie popełnione przez wymienionego naruszenia skutkowały wymaganymi przepisem § 7 ust. 2 rozporządzenia wpisami ostatecznymi do prowadzonej przez policję ewidencji punktów. W związku z tym prowadzący postępowanie administracyjne organ zobligowany był do dokonania w jego toku w tym zakresie ustaleń umożliwiających weryfikację ujętej we wniosku policji punktacji, mając przy tym na uwadze, iż w przypadku stwierdzenia, iż nie wszystkie punkty miały charakter wpisu ostatecznego, mógłby nie zostać wyczerpany limit przekroczenia 24 punktów, warunkujący skierowanie M. Z. na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie posiadanego przez niego prawa jazdy. Przy wyjaśnianiu we wskazanym aspekcie kwestii punktów policyjnego wniosku, organ winien przy tym mieć na uwadze treść art. 130 ust. 2 prawa o ruchu drogowym, zwłaszcza w odniesieniu do ostatniego z wymienionych w nim naruszeń przepisów ruchu drogowego (być może nie ostatniego ze wszystkich przez M. Z. popełnionych). Żadnych ustaleń w powyższym przedmiocie jednak nie poczyniono. Ustalenia te byłyby o tyle istotne również z tego względu, iż w przypadku orzeczenia wobec M. Z. zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający jeden rok (a taka ewentualność mogła mieć miejsce w związku z prowadzeniem pojazdu po użyciu alkoholu), brak byłoby podstaw do zastosowania w stosunku do niego w okresie wykonywania tej kary przepisu art. 114 ust. 1 prawa o ruchu drogowym ze względu na zakaz wynikający z § 7 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. (analogicznego zresztą do § 7 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 1998 r. obowiązującego w dacie sporządzania przez policję wniosku). Zauważyć nadto należy, że w świetle treści odwołania M. Z. od decyzji organu I instancji oraz skargi do sądu administracyjnego, w których domaga się on m.in. wyjaśnienia sprawy cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami, wydania decyzji umożliwiającej zwrot tych uprawnień, podnosi zarzut pozbawienia go możliwości korzystania z pojazdu, nie jest do końca wiadomym, czy w dacie wydania decyzji o skierowaniu na egzamin posiadał prawo jazdy, czy też było ono zatrzymane na skutek wydania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia. W wypadku potwierdzenia tej ostatniej ewentualności, podstawą skierowania na wskazany egzamin musiałby być przepis art. 114 ust. 1 pkt 2b ustawy prawo o ruchu drogowym, o ile spełniony byłby zawarty w nim warunek pozbawienia dokumentu prawa jazdy na okres przekraczający jeden rok i ubiegania się po tym czasie przez kierowcę o jego zwrot. Orzeczenie o skierowaniu M. Z. na egzamin bez poczynienia wyjaśniających wszystkie wymienione wyżej okoliczności ustaleń stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa w związku z art. 114 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnia to w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji, jako że wskazane uchybienia dotyczą postępowania przed organami obydwu instancji. Organ odwoławczy, który zgodnie z art. 138 kpa ma charakter kontrolno-merytoryczny nie uwzględnił braków postępowania i utrzymując w mocy decyzję organu pierwszoinstancyjnego zaakceptował zaniechanie przez Starostę Powiatowego w G. wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanek do zastosowania art. 114 ust. 1 prawa o ruchu drogowym. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez organ I instancji wynikających z art. 9 i 16 zasad udzielania informacji oraz trwałości decyzji, bowiem konsekwencją uchylenia decyzją z dnia [...] poprzedniej decyzji z dnia [...] była konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania w związku z nadal aktualnym wnioskiem Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...], a informację w tym zakresie zawierało uzasadnienie wymienionej decyzji z dnia [...]. G. Malinowska-Wasik M. Linska-Wawrzon I. Fornalik