SA/Bd 2416/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Joanna Szklarska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. w W. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie określenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 27 czerwca do 31 grudnia 2000r. uchyla zaskarżoną decyzję SA/Bd 2416/03 UZASADNIENIE Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia (...) Nr (...) utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w W. określającą dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością G. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 27 czerwca do 31 grudnia 2000r. w kwocie (...) oraz zaległość podatkową za wym. okres w kwocie (...). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż niniejsze rozstrzygnięcie podjęto w oparciu o następujący stan faktyczny. W dniu 19 maja 2000r. G. B. działając jako prezes zarządu spółki G. zawarła umowę pośrednictwa z W. H. prowadzącym pośrednictwo w handlu nieruchomościami zam. (...). Spółka G. działając jako zleceniobiorca zobowiązała się świadczyć usługi w zakresie pośrednictwa na rzecz zleceniodawcy przy transakcji kupna nieruchomości położonej w B. z przeznaczeniem na C. Zleceniobiorca zobowiązał się do wyszukania działki gruntu o wielkości pomiędzy 6000 m2 a 9000 m2 zlokalizowanej w B. przy jednej z dróg wylotowych (wjazdowych) do B. z urządzoną księgą wieczystą. Zgodnie z §3 niniejszej umowy zleceniobiorca otrzyma od zleceniodawcy prowizję w wysokości 1,25% wynegocjowanej od sprzedawcy znalezionej nieruchomości, zaś pozostałe 98,75% uzyskanej od sprzedawcy nieruchomości prowizji zleceniobiorca przekaże zleceniodawcy. Wobec powyższego zleceniodawca zobowiązał się wystawić zleceniobiorcy fakturę VAT w dniu zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości (w formie aktu notarialnego). Zleceniobiorca zobowiązał się zapłacić należność wynikającą z faktury VAT przelewem na konto zleceniodawcy wskazane na fakturze. W dniu 8 czerwca 2000r. G. B. działając jako prezes zarządu spółki G. zawarła w formie aktu notarialnego umowę zlecenia z małżeństwem E. i W. B., w której zobowiązała się do świadczenia usług w zakresie pośrednictwa przy transakcji sprzedaży nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) będącej własnością zleceniodawcy (małżeństwa B.). Stosownie do §3 umowy tytułem wynagrodzenia za usługi zleceniobiorca miał otrzymać od zleceniodawcy prowizję w wysokości: - 75.400 zł przy cenie 265 zł za każdy m2, - jeżeli zaś kwota transakcji kupna nieruchomości przekroczy 265 zł za każdy jeden m2 niezależnie od powyższego wynagrodzenia zleceniobiorca otrzyma tytułem dodatkowej prowizji 98% wartości nadwyżki powyżej 265 zł za każdy jeden m2. Zleceniobiorca zobowiązał się wystawić zleceniodawcy fakturę VAT w dniu zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży. Podpisując niniejszą umowę zleceniobiorca wskazał zleceniodawcy pierwszego potencjalnego kupca na nieruchomość wymienioną w umowie, którym to był P z siedzibą w W. Następnie w dniu 28 czerwca 2000r. zawarta została w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży nieruchomości położonej w B. przy ul. (...) przez małżeństwo E. i W. B. na rzecz P. w W. reprezentowanego przez pana P. K. W tym samym dniu spółka wystawiła fakturę VAT nr (...) dla E. i W. B. na kwotę (...). Powyższa kwota została zaliczona do przychodów spółki. Natomiast do kosztów uzyskania przychodów spółka zaliczyła kwotę (...) z tytułu pośrednictwa w transakcji kupna nieruchomości w B. wynikającą z faktury VAT z dnia (...) Nr (...) wystawionej przez P. W.H.. W ocenie organów podatkowych wydatek w powyższej kwocie nie stanowił dla spółki kosztu uzyskania przychodu, gdyż udokumentowany był fakturą wystawioną przez nieistniejący podmiot gospodarczy. W toku postępowania podatkowego ustalono bowiem, iż firma P. W.H. nie figuruje w ewidencji podatników Urzędu Skarbowego w P., podany numer NIP i REGON oraz adres zamieszkania należą do W. S., który prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług budowlanych. Zgodnie zaś z pismem gminy (...) (organ ewidencji ludności) na terenie gminy nigdy nie mieszkał i obecnie nie mieszka W. H.. Ponadto ustalono, iż firma B., na której konto przelana została kwota (...) (na pisemną prośbę W. H.) w 2000r. nie składała żadnych deklaracji, a jej działalność była zawieszona. Izba Skarbowa uzasadniając rozstrzygnięcie podkreśliła, iż podstawę zaliczenia określonych wydatków do kosztów uzyskania przychodów stanowią faktury noszące nie tylko formalne cechy o jakich mowa w przepisach dotyczących podatku od towarów i usług, ale będące jednocześnie dowodami rzetelnymi tj. przedstawiającymi rzeczywisty przebieg operacji gospodarczych. Zatem, aby faktura stanowiła prawidłowy dokument księgowy stwierdzający fakt poniesienia wydatku zaliczonego do kosztów uzyskania przychodów, musi być wystawiona nie tylko przez podmiot rzeczywiście istniejący, ale również podmiot musi być w niej określony w sposób wiarygodny, pozwalający na jego identyfikację, a tym samym musi wskazywać prawidłowo jego dane (nazwę, adres, NIP). W ocenie Izby Skarbowej nierzetelność dokumentu (faktury) podważa wiarygodność przebiegu całej transakcji, a faktury wystawionej przez nieistniejący podmiot nie można uznać za dokument prawidłowy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w W. Decyzji zarzuca się naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu powtórzono wywody zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 stycznia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony postępowania. Należałoby także wskazać w tym miejscu, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Wymieniony przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu art. 122 Ordynacji podatkowej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu organy podatkowe obu instancji nie dopełniły obowiązków ciążących na nich z mocy powołanego wyżej przepisu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy. Należy także zwrócić uwagę, że ustawodawca nie posługuje się kategorią kosztów prowadzonej działalności, lecz wiąże pojęcie kosztu z pojęciem przychodu. Koszt jest wydatkiem i zaliczenie konkretnego wydatku do kosztu uzyskania przychodu jest uzależnione od wykazania bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. A zatem jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, warunkami uznania określonego wydatku za koszt uzyskania przychody jest to, aby został on rzeczywiście poniesiony przez podatnika oraz pozostawał w związku przyczynowym z osiągniętym przychodem. Odnosząc powyższe do ustalonego w sprawie stanu faktycznego należy stwierdzić, iż organy podatkowe nie kwestionowały na żadnym etapie postępowania faktu poniesienia przez skarżącą wydatku w kwocie (...) i co do tej okoliczności obie strony postępowania były zgodne – wydatek został poniesiony. Spółka podkreślała także, iż spełniony został także drugi warunek tj. istniał związek pomiędzy poniesionym wydatkiem a uzyskanym przychodem. Przedmiotem działalności spółki było bowiem m.in. pośrednictwo w handlu nieruchomościami. Kwota (...) przychodu uzyskana została za świadczenie usługi pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości, natomiast kwestionowany przez organy podatkowe wydatek – w ocenie spółki – stanowił koszt poniesiony dla uzyskania tego przychodu i dotyczył tej samej transakcji sprzedaży nieruchomości. W ocenie Sądu organy podatkowe nie poczyniły żadnych ustaleń kwestionujących związek poniesionego wydatku z uzyskanym przychodem. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, sprowadza się jedynie do faktu, iż dokument potwierdzający wydatek (faktura z dnia (...) Nr (...) wystawiona została przez nieistniejący podmiot gospodarczy i tylko na tej podstawie spółka nie ma prawa do uznania kwoty (...) za koszt uzyskania przychodu. Izba w zakresie zasad dokumentowania poniesionego wydatku odwołuje się do przepisów ustawy z dnia 29 września 1994r. O rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 ze zm.). Zwrócić należy jednak uwagę, iż przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie kosztów uzyskania przychodów nie określają zasad, w myśl których powinno być udokumentowane poniesienie kosztów (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2001r. sygn. akt III SA 68/00). Mając zatem na uwadze wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 145 §1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. M. P.